Premier: "Erasmus was geen Belg"
Guy Verhofstadt, in 1998 nog op een compromitterende foto met LVB en sinds 1999 premier van België, vindt dat Desiderius Erasmus moet geschrapt worden van de kandidatenlijst voor "De Grootste Belg". Erasmus, die geboren werd in Rotterdam en slechts vier jaar in onze streken doorbracht (Leuven en Anderlecht) was immers geen Belg, aldus de premier. En dus hoort hij niet thuis in het lijstje tussen Echte Grote Belgen als Gerard Mortier, Eva Pauwels (inmiddels samen met Leopold II door de deskundige jury van de lijst geschrapt), Constant Vanden Stock, Jean-Marie Pfaff of Arno (Hintjens, maar hij is nu eenmaal zo groot dat zijn achternaam overbodig wordt geacht). [Noot: enige tijd na het ter perse gaan van dit blogartikel had de webserver van De Standaard dermate zotte kuren dat geen enkele van bovenstaande links nog werkten. Hopelijk is dit euvel opgelost tegen de tijd dat u dit leest.]
Tja, in de tijd van Erasmus Roterodamus waren de Zuidelijke en Noordelijke Nederlanden verenigd, en waren wij allemaal Nederlanders. De Latijnse naam voor Nederland was toen simpelweg 'Belgica'. Op de eerste kaarten van Noord-Amerika werd "Niev Nederlandt" in het Latijn als "Nova Belgica" of "Novum Belgium" aangeduid. Dus ofwel ga je ervan uit dat er voor 1830 geen Belgen bestonden, ofwel ga je ervan uit dat alle bewoners die voor 1830 "de Lage Landen" alias Nederland alias Belgica bewoonden, recht hebben op de titel "Belg". Het Verhofstadt-criterium is dus blijkbaar dat om voor pre-1830-Belg te kunnen doorgaan, je moet geboren zijn op het lapje grond dat vandaag als België wordt aangeduid, of er toch minstens het grootste deel van je leven moet hebben doorgebracht. Misschien moet iemand toch maar eens aan de Tommen Naegels of Lanoye vragen of zo'n criterium niet getuigt van een verderfelijke vorm van bloed-en-bodem-nationalisme. Van mij mag Erasmus alvast op de lijst blijven staan, waar trouwens ook ene John Cockerill op prijkt.
Erasmus is vooral bekend door zijn meesterwerk, Moriae Encomium, beter bekend als "Lof der Zotheid". Erasmus schreef deze tekst in Londen in 1509. Ik wil u enkele citaten uit de moderne Nederlandse vertaling van Harm-Jan van Dam niet onthouden. De zotheid spreekt:
Heerlijk.
Tja, in de tijd van Erasmus Roterodamus waren de Zuidelijke en Noordelijke Nederlanden verenigd, en waren wij allemaal Nederlanders. De Latijnse naam voor Nederland was toen simpelweg 'Belgica'. Op de eerste kaarten van Noord-Amerika werd "Niev Nederlandt" in het Latijn als "Nova Belgica" of "Novum Belgium" aangeduid. Dus ofwel ga je ervan uit dat er voor 1830 geen Belgen bestonden, ofwel ga je ervan uit dat alle bewoners die voor 1830 "de Lage Landen" alias Nederland alias Belgica bewoonden, recht hebben op de titel "Belg". Het Verhofstadt-criterium is dus blijkbaar dat om voor pre-1830-Belg te kunnen doorgaan, je moet geboren zijn op het lapje grond dat vandaag als België wordt aangeduid, of er toch minstens het grootste deel van je leven moet hebben doorgebracht. Misschien moet iemand toch maar eens aan de Tommen Naegels of Lanoye vragen of zo'n criterium niet getuigt van een verderfelijke vorm van bloed-en-bodem-nationalisme. Van mij mag Erasmus alvast op de lijst blijven staan, waar trouwens ook ene John Cockerill op prijkt.
Erasmus is vooral bekend door zijn meesterwerk, Moriae Encomium, beter bekend als "Lof der Zotheid". Erasmus schreef deze tekst in Londen in 1509. Ik wil u enkele citaten uit de moderne Nederlandse vertaling van Harm-Jan van Dam niet onthouden. De zotheid spreekt:
Erasmus in 1517
En nu vraag ik u: welke man zou vrijwillig zijn nek aan de leiband van het huwelijk aanbieden als hij eerst, zoals die filosofen zich aangewend hebben, de nadelen van zo’n leven voor zichzelf op een rijtje had gezet? En welke vrouw zou ooit een man bij zich laten als ze het gevaar en de pijn van een bevalling of de problemen van het opvoeden kende of er over nagedacht had? Dus als u uw leven dankt aan het huwelijk, en het huwelijk weer aan mijn dienares Leeghoofd, dan snapt u nu wat u aan mij dankt. Bovendien, welke vrouw zou die ervaring ooit willen herhalen zonder de werkzame invloed van Vergetelheid? Werkelijk, hoe Lucretius ook protesteert, Venus zelf zal nooit ontkennen dat haar macht lam en loos is zolang mijn goddelijke kracht die niet completeert. Dus mijn beneveld en lachwekkend gestoei brengt streng-moralistische filosofen voort (in onze tijd opgevolgd door wat men monniken noemt) én in purper geklede despoten én vrome priesters én driewerf heilige pausen. [...]
U merkt toch dat al die rechtlijnige mensen die de filosofie of serieuze, verheven zaken toegewijd zijn, vaak nog voor ze volledig volwassen waren al bejaard zijn, en dat komt doordat hun problemen en het telkens heftig werken der hersens zachtjes de kracht van de geest verslappen en de levenssappen aftappen. Mijn eigen Zotten daarentegen ‘zijn gezellige dikkerds en zitten goed in hun vel’, het zijn echte varkentjes uit Acarnanië zoals dat heet, die zeker nooit aan enig ouderdomsgebrek zullen lijden, zolang ze niet besmet worden door contact met Wijzen, zoals soms gebeurt; kennelijk mag ‘het leven van de mens niet puur gelukkig zijn’. Een ander zwaarwegend argument is de bekende uitdrukking die zegt dat de Dwaasheid het enige is dat de normaal zo vluchtige jeugd vasthoudt en de kwalijke ouderdom op grote afstand houdt. Dus de volksmond heeft het bij het rechte eind als er zo vaak over de Brabanders gezegd wordt dat bij andere mensen het verstand met de jaren komt, maar dat zij naarmate ze dichterbij de ouderdom komen dwazer en dwazer worden. En tegelijk is er geen ander volk dat zo uitbundig gezellig is of zo weinig last heeft van de ellende van de ouderdom. Zowel geografisch als cultureel zijn mijn eigen Hollanders ze het meest nabij - zou ik mensen die mij zo toegewijd vereren dat ze daarmee hun bijnaam (LVB: uit Erasmus' voetnoot blijkt dat die bijnaam 'Holland dolland' was) hebben verdiend niet ‘mijn eigen’ noemen? Verre van zich voor die bijnaam te schamen gaan ze er juist heel erg prat op.
Heerlijk.
dof
Het gelinkt kaartje is ook interessant in die zin dat er een veel zinniger nulmeridiaan gebruikt wordt (blijkbaar door El Hierro, een van de Canarische eilanden), en de meridianen gewoon genummmerd zijn van 0 tot 359.