Als de Vlamingen vandaag in het Nederlands kunnen studeren, werken en met de overheid communiceren, dan is dat het resultaat van een taalstrijd die meer dan een eeuw duurde. Bij haar ontstaan was de Belgische staat immers structureel quasi ééntalig Frans. Hoe de Vlamingen erin slaagden om hun numerieke meerderheid in België te vertalen in een gelijkberechtiging van hun taal, is een merkwaardig succesverhaal. Terzijde: het is de mening van ondergetekende dat de opkomst van het Vlaams Blok zowat het slechtste is dat de Vlaamse Beweging in de voorbije halve eeuw is overkomen, omdat deze partij de verdediging van de Vlaamse belangen in één hutspotje vermengd heeft met xenofobie, separatisme, poujadisme en ethisch conservatisme. Er was een tijd dat het vreedzaam ijveren voor de Vlaamse belangen kon gezien worden als een teken van burgerzin en zelfs van Belgisch patriottisme. Soit. Enkele recente uitgaven in boekvorm en op het web leveren boeiende lectuur op over de taalstrijd in de voorbije eeuwen:


Het verhaal van het Vlaams - De geschiedenis van het Nederlands in de Zuidelijke Nederlanden, van Roland Willemyns en Wim Daniëls, uitgegeven bij de Standaard Uitgeverij, geeft een indrukwekkend overzicht van de taalgeschiedenis van het Nederlands. Zo was er al in de vijftiende eeuw een taalstrijd tussen de dietstalige Brabantse adel en de Franstalige hertogen van Bourgondië. En in de zestiende eeuw schreef wijsgeer en humanist Joannes Goropius Becanus dat Adam en Eva in het aards paradijs Nederlands spraken, een opvatting die volgens Willemyns "in de zestiende eeuw serieuzer genomen werd dan we ons nu indenken kunnen".

Vlaamsche Zaak - Verslag van den heer J.A. De Laet, namens de commissie van Vertoogen, is het verslag van een parlementaire commissie dat op 5 mei 1866 aan de voltallige vergadering van Belgische volksvertegenwoordigers werd voorgesteld. Het verslag van 70 pagina's werd gedigitaliseerd en op het web gepubliceerd door Bart Van Stappen. Bart slaagde erin om zijn webpublicatie tot een facsimile van de oorspronkelijke papieren publicatie te maken. In de tekst noemt volksvertegenwoordiger De Laet de Vlaamse kwestie een "kittelachtige" zaak. "Onder het nationaal oogpunt beschouwd", aldus De Laet, "is het gebruik der twee talen noodwendig tot het behoud van den Staat".

Vlaamsch België sedert 1830 is een zesdelige uitgave van het Willemsfonds uit de periode 1905-1912, waarin het 75-jarig bestaan van België gevierd wordt met een uitvoerige beschrijving van de verwezenlijkingen van de Vlaamse Beweging en teksten over de geschiedenis van België. Twee jaar geleden digitaliseerde ik een tiental teksten uit deze uitgave. In het voorwoord schreef G.D. Minnaert: "Wij hebben er ons bij bepaald, den toestand van het Vlaamsche volk te schetsen sedert 1830, geenszins omdat wij onze medeburgers uit het Walenland willen afscheiden van hun Vlaamsche broeders. Zulk een scheiding ware niet alleen schadelijk, maar leidt tot inwendige verdeeldheid, waar alleen heil te wachten is van wederzijdsche waardeering en hartelijke gezindheid. Sedert meer dan een halve eeuw wijdt het Willems-fonds zich onverpoosd aan de zedelijke en stoffelijke opbeuring van 't Vlaamsche volk; het wil zijn geest verlichten, het een dieper besef doen krijgen van zijn nationaal zelfbestaan, van zijn plichten als mensch en als burger, tevens medewerken tot een betere verhouding tusschen de beide stammen, waarbij ieder zijn taal en eigenaardigheid behoudt, al zijn krachten ontplooien kan in de richting, waarheen hij door zijn natuur en aanleg gedreven wordt. Wij willen als zonen van hetzelfde land, als burgers van hetzelfde rijk, bij gelijke plichten, gelijke rechten; niemand kan dien eisch ons euvel duiden. De Vlaming moet dit willen op straffe van geestelijken dood."