Europese taalstrijd

Het Engelstalige Brusselse weekblad "The Bulletin" besteedt deze week 4 pagina's aan artikels over de opmars van het Engels in de EU, in België en in Brussel. Op de voorpagina titelt het blad "Hoe het Engels de Belgische taalstrijd won". De EU kent momenteel elf officiële talen (straks 20) en drie 'werktalen' (Engels, Frans en Duits). Het budget voor vertaalwerk zal verhoogd worden van 700 miljoen euro tot 1 miljard euro. 41% van de bevolking van de EU kan zich uitdrukken in het Engels, terwijl slechts 19% Frans kan spreken. Anderzijds zijn de vijf belangrijkste Europese instellingen zijn gevestigd in overwegend Franstalige steden (Brussel, Luxemburg en Straatsburg), en de Europese Commissie is administratief gezien op een Franse leest geschoeid, aldus The Bulletin. De echte Europese taalstrijd speelt zich evenwel niet af in de officiële communicatie binnen de EU-instellingen, maar in de informele dialogen, schrijft The Bulletin. Daar heeft het Engels de voorbije jaren snel terrein gewonnen. De Franse regering doet inspanningen om de positie van het Frans in binnen- en buitenland te versterken. De Amerikaanse pop-cultuur wordt bestreden met quota voor Franse producties op radio- en tv-stations, en de Franse regering organiseert nu ook Franse lessen in de hoofdsteden van de nieuwe EU-landen. Frankrijk wil zelfs dat de Europese Commissie deze Franse lessen gaat subsidiëren, maar de Commissie lijkt niet geneigd daarop in te gaan. The Bulletin interviewde de Leuvense burgemeester Louis Tobback over het groeiende belang van het Engels.

Tobback, die enkele jaren geleden pleitte voor een apart Europees statuut voor Brussel, een soort "Brussels DC", maakt zich geen zorgen over het oprukkende "airport English", maar wel over de eventuele gevolgen voor de positie van het Nederlands. "Ik wil dat ik al mijn rechten als burger kan behouden zonder Engels te moeten spreken", aldus Tobback, die er nog op wijst dat de internationalisering van het Engels de kwaliteit van die taal geen goed doet: "Op de duur zal iedereen dat verbasterde airport English spreken, en de enigen die het niet zullen verstaan, zullen de Engelsen zelf zijn".

Daar wil ik nog het volgende aan toevoegen. In een land als België met zijn gevoelige taalevenwichten, kan het Engels in sommige gevallen een handige oplossing betekenen. Als ik als Nederlandstalige een Franstalige commerciële mailing ontvang, dan steiger ik. Dat is niet het geval wanneer ik een Engelstalige mailing ontvang. Engels is in België een politiek neutrale taal; Frans en Nederlands zijn dat niet. De taalstrijd in België draait niet zozeer om taal en cultuur, maar ook en vooral om economie, politieke macht, centen en perceptie. Dat maakt die taalstrijd daarom niet minder belangrijk, integendeel. Wanneer Nederlandstaligen het niet erg zouden vinden om in het Frans aangesproken en aangeschreven te worden, zou dit aan het Frans een overwegende positie geven, al was het maar inzake perceptie. Met die perceptie gaan ook economische belangen gepaard. Als het buitenland België beschouwt als een overwegend Franstalig land, dan benadeelt deze perceptie de economische positie van de Nederlandstalige bevolking, bedrijven en werknemers. Die problematiek is veel minder aanwezig met betrekking tot het Engels. Integendeel, het Engels kan in internationale contacten precies een tegengewicht vormen tegen de positie van de francofonie. In die zin kan het Engels in sommige situaties een bondgenoot zijn van de Nederlandstalige Belgen.