Verstandig rechts

Boudewijn BouckaertMarc Hooghe
Het Canvas-programma Nachtwacht boog zich zaterdagavond over de vraag: "Is het verboden om rechts te zijn?" Prof. Boudewijn Bouckaert (UGent), VLD'er en voorzitter van Nova Civitas, kruiste de degens met Marc Hooghe (KUL) en Luc Van der Kelen (Het Laatste Nieuws). In het debat omschreef Bouckaert "rechts" als de politieke stroming die de vrije markt verdedigt, beslissingsmacht wil overhevelen van de staat naar scholen, gezinnen, en andere gedecentraliseerde verbanden, en belang hecht aan traditionele normen en waarden. Hij zette zich niet alleen af tegen links, maar ook tegen het incoherente, demagogische populisme van extreem-rechts en tegen het rechts-conservatieve katholieke fundamentalisme. Merkwaardig was een intermezzo-filmpje, opgenomen in Hasseltse cafés, waarin een aantal cafégangers allerlei 'rechtse' standpunten over drugs, allochtonen en sociale zekerheid verkondigden, en daarna doodleuk verklaarden dat ze voor de socialist Steve Stevaert gestemd hadden. Meteen koren op de molen van Bouckaert die stelt dat de gemiddelde Vlaming rechtser denkt dan de gemiddelde politicus. Luc Van der Kelen liet zich, als voorzitter van positieve discriminatie, eerder als een linkse denker kennen, ondanks het rechtse imago van zijn krant. Marc Hooghe gaf met zijn non-verbale expressie te kennen dat hij rechts wel een amusant verschijnsel vond. Even merkwaardig is dat deelnemers aan het Nachtwacht-discussieforum op de Canvas-website de discussie over 'rechts' meteen doen afglijden naar typisch extreem-rechtse thema's als het cordon sanitaire, allochtonen en criminaliteit, en het Vlaams Blok. Dat er vaak een amalgaam gemaakt wordt van 'verstandig rechts' en 'extreem-rechts' is blijkbaar niet alleen de schuld van links, maar ook van een deel van de rechtse achterban. Wie de uitzending gemist heeft en ze alsnog wil zien, moet me maar een seintje geven: ik heb ze digitaal op een server staan, maar om copyright-redenen publiceer ik de link niet.

Ons citaten-log bevat een interessant citaat over links en rechts in de Vlaamse politiek. Bouckaert stelde ook dat "links" en "rechts" te simplistische begrippen zijn, en dat er een extra dimensie nodig is: naast de sociaal-economische dimensie is er ook de ethische dimensie. Wilt u zelf uitzoeken hoe rechts of links u bent in beide dimensies, los dan 's werelds kleinste politieke kwis van Henry Sturman op.

Luc Van der KelenNachtwacht

Reacties

#615

bernard

 

Niet dat ik het gezien heb, maar dit lijkt me écht interessant.

Misschien, neen, wellicht wordt VL nog eerder volwassen dan VL dacht.

GOED, zo.

#616

VH

 

Dat amalgaam was fataal te verwachten in onze Belgische politieke context.

"Rechts" en "links" zijn sowieso meerduidige begrippen. In de VS wordt daarom gesproken van "religious right" en "economic right". Het eerste staat voor ethisch-moreel-religieus conservatieve, ja zelfs fundamentalistische standpunten, het tweede voor "vrijheid" in de marktsfeer. In een figuur als Bush en zijn entourage worden die twee dimensies duidelijk vermengd.

In Belgie komt er nog een derde, zgn. "communautaire" dimensie bij. (Vlaams) nationalisme wordt traditioneel ook als "rechts" beschouwd, hoewel er veel voorbeelden van economisch-linkse nationalismen zijn (bvb. de Basken).

Wat we gemakkelijkheidshalve het Vlaams nationalisme noemen is op zichzelf al meerduidig. Je hebt de ethisch-conservatieve kern, de de primauteit van het Volk en de Familie vooropstelt. Daarnast heb je het economisch "nationalisme" (met een breder draagvlak) dat zich gewoon om puur rationele geld-redenen afzet tegen de transfers naar Wallonie. Het is een bewuste strategie van de PS om die twee te verwarren, en de tweede te verbranden aan de eerste.

Elke fundamentele links-rechts discussie in dit landje draait fataal uit op het Blok. Het is opmerkenswaardig hoe deze partij niet alleen de discussie, maar blijkbaar ook een belangrijk deel van de kiezers magnetiseert. Het Blok is ethisch-conservatief rechts, nationalistisch-rechts, maar is economisch blanco, ja zelfs links.

In dit verband is het antwoord van Annemans in de Zevende Dag op wat hij over het verkeersbeleid en de hoge boetes vond typisch. Hij was van mening dat eerst en vooral de assymetrie tussen Vlaanderen en Wallonie mbt repressie en hoegrootheid van geinde boetes moest worden aangepakt. Essentieel bleef hij het antwoord schuldig. Ook over "globalisatie" blijft het Blok het antwoord schuldig, hoogstens wordt er gereageerd tegen de extreem-linkse recuperatie van dit fenomeen.

Die verwarring van dimensies heeft alle Vlaamse/Belgische partijen parten gespeeld. Lange tijd hebben de liberale en socialistische bewegingen religious-right standpunten aangehangen (kijk maar naar het euthanasie- en abortus-debat), maar stonden economisch diametraal tegenover mekaar. De katholieke beweging heeft steeds gematigd economical-right en religious-right standpunten aangehangen, en kon daarom makkelijk samengaan met zowel socialisten en liberalen.

De huidige Belgisch/Vlaamse scene wordt vooral overheerst door populisme en mediatisering. Partijen worden voornamelijk projectie-objecten waarop fundamentele angsten van Kiezer-met-de-pet worden overgebracht. Tobback heeft ooit verkiezingen gewonnen op basis van de angst "voor uw pensioen". Fundamentele bewegingen als Vivant en de Groenen worden van de kaart geveegd of komen niet van de grond. The medium is ook wat the message geworden.

Terwijl de SPA met wilde teugen uit het populisme-vaatje trapt, maar toch een duidelijke hidden-agenda heeft, nl. collectivisme - is het Blok nog een grotere blinde en witte vlek. Het ergste wat de Blok-kiezers kan overkomen is dat hun partij ooit aan de macht komt. Politiek (en dan vooral economisch) is het een "wild card".

Helaas heb ik de uitzending gemist, maar ik zou graag je link krijgen op visualhugo <apestaartje> hotmail.com.

#617

LVB

 

Naast socio-economische en ethisch kun je de culturele en institutionele dimensie toevoegen. Het Blok is cultureel rechts (behoud van de eigen cultuur tegen externe invloeden) maar institutioneel extreem-links (opheffen van de Belgische staatsstructuur). Het Baskische nationalisme is sociaal-economische extreem-links.

#618

stefan

 

Aan VH: de katholieken hebben nooit een liberaal programma gevoerd, en zeker ook niet vwb economie. Dat het VB een witte vlek is mbt economisch beleid is daarenboven pertinent onjuist: het is gewoon niet hun grote onderwerp en ze benadrukken dat bijgevolg minder in de schaarse cameramomenten. Je moet dan ook de partijpublicaties terzake lezen; daaruit kan je opmaken dat hun programma vrij 'braaf' is, in de zin dat het geen wilde avonturen richting vrije markt of collectivisering wil. Ik denk (vrees) dat het in grote lijnen overeenkomt met wat de doorsnee, met subliminale ACV-toespraken gehersenspoelde Vlaming denkt over economie: fundamenteel de acceptatie van de vrije markt en van het principe van privaatbezit van de productiemiddelen. Daar moeten dan wel een verzameling sociale en reglementaire correcties aan toegevoegd worden om die marktsamenleving in de gewenste vorm te 'boetseren'. Met andere woorden, ons huidig corporatistisch Derde Weg-model, hoewel men initieel misschien wat strikter zal optreden tegen zaken als misbruik en vanuit een nationale reflex (nog) meer naar tariffering zou grijpen. Maar ook het VB heeft mandatarissen waarvan de voeten voldoende op de grond staan om in te zien dat de Vlaamse economie draait op handel (net zoals in de Middeleeuwse Vlaamse en Brabantse steden en zo, weet je wel :-), dus het zou allemaal wel binnen de perken blijven.

De 'geest' van die sociale taak van de Staat zou natuurlijk wel een kleine verschuiving ondergaan: van links-progressieve klemtonen ('post-marxistisch' of 'Mei '68' zo je wil) naar meer nationalistische, conservatieve. Geen gratis naalden voor drugsgebruikers, maar meer subsidies voor volkskunstgroepen. Geen profvoetbalcontract voor een 'lukrake' Borgerhoutenaar, maar subsidies voor Moeders Voor Moeders. Geen plengoffers op het altaar van de internationale ngo's, maar plengoffers voor de daklozen hier (wat me, als de Staat dan toch per se moet offeren, ietwat effectiever lijkt). Geen vakbondsmonopolie meer voor de de grote 3, maar dan vooral om ervoor te zorgen dat het Vlaams Blok de 4de kan worden. Etcetera.

Daarom durf ik zeggen dat het VB perfect met de CD&V zou kunnen regeren, met een economie die structureel best vergelijkbaar is met die van nu. Met alle nadelen dus, vanuit libertarisch standpunt bekeken.

Over het debat: ik vond dat prof. Bouckaert wat steviger van leer had mogen trekken tegen die Hooghe in een aantal onderwerpen. Wat een opgeblazen vent, typische pol & sokker zeker. De manier waarop die zwart in wit kon veranderen op basis van wetenschappelijke indicatoren (ahum).. amai mijn oor! Maar ja, de beste stuurlui staan aan wal zeker :-)

#622

JDV

 

@ VH: "Het is opmerkenswaardig hoe deze partij niet alleen de discussie, maar blijkbaar ook een belangrijk deel van de kiezers magnetiseert." Wordt dat niet verklaard door het intermezzo-filmpje ? De vaststelling dat duidelijk centrum-kiezers toch links stemmen ? Gaat dit ook niet op voor de BLOK-kiezers ? Zijn dit geen centrum-kiezers die extreem rechts kiezen (als tegenreactie).

Lokt de linkse aktie tegen het rechtse niet een tegenreactie uit die het extreem-rechtse versterkt ? En dit allemaal ten nadele van de de gematigde partijen of de partijen die meer in het centrum zitten ?

#650

Pascal Van Hecke(2 meter achter u nu ;-)

#662

JDV

 

@ Bernard. Ik hoop dat je het ondertussen wel gezien hebt.

@ Luc. Had hier meer reacties verwacht, maar ja de geesten zijn "gebruskeerd" of hebben andere zorgen. Begrijpelijk. Maar het blijft m.i. een fundamentele problematiek die we allen ter harte zouden moeten nemen, spijts de gewijzigde situatie van de laatste maand.

@ VH. De extreme partij, welk programma heeft die eigenlijk wel ? Of beter, hoe vertaalt ze haar programma naar het publiek en hoe is de perceptie van het programma door het publiek. Dat is de essentie.