Open brief aan Dirk Sterckx

Met het oog op het VLD-congres van afgelopen weekend, werden enkele amendementen ingediend door liberale groeperingen zoals Jong VLD en door individuele VLD-leden zoals ikzelf, waarin gepleit werd voor een privatisering van de zogenaamde "pretnetten" van de VRT. Omwille van onduidelijke organisatorische redenen, mochten of konden deze amendementen blijkbaar niet ter stemming aan het congres worden voorgelegd.
In het VRT-programma "De Zevende Dag" haastte u zich om uzelf (en blijkbaar ook uw partij) te distanciëren van dit voorstel. De krant De Morgen schreef maandag: "Dirk Sterckx, zelf ex-VRT, mocht meteen sussen met de mededeling dat het voorstel 'maar' van de jongeren komt".
Ter herinnering herhaal ik hierbij het amendement dat ik zelf vorige dinsdag via e-mail, los van het initiatief van Jong VLD, instuurde:
De overheid heeft een rol te spelen op die terreinen waar het privé-initiatief te kort schiet. Daarom moet de openbare omroep zich toeleggen op een kwalitatief en vernieuwend aanbod inzake informatie en cultuur, in plaats van het privé-initiatief te beconcurreren op het vlak van ontspanning en amusement. Bij het opstellen van een nieuwe beheersovereenkomst voor de VRT in 2006 zal daarom bepaald worden dat netten waarvan ontspanning en amusement het hoofdbestanddeel vormen, zoals TV1 en Radio Donna, geprivatiseerd zullen worden. Ook een aantal facilitaire diensten van de VRT, zoals de technische infrastructuur en het beheer van het zenderpark, zullen geprivatiseerd worden, zodat de openbare omroep zich voluit kan toeleggen op haar creatieve, inhoudelijke taken.
De VLD heeft zich tot nu toe steeds principieel voorstander verklaard van een duaal omroepbestel, waarbij de openbare omroep uitsluitend gefinancierd wordt met overheidsdotaties, en de privé-omroepen gefinancieerd worden met reclame-inkomsten. Mijn amendement bouwt, net als dat van Jong VLD, consequent verder op dit standpunt.
Liberalen hebben zich de voorbije twintig jaar consequent als vernieuwers van het medialandschap opgesteld. De komst van lokale radio's werd begin jaren '80 mogelijk gemaakt door Karel Poma. Het openbreken van het VRT-televisiemonopolie was het werk van Patrick Dewael, die in de tweede helft van de jaren '80 als cultuur- en mediaminister de komst van commerciële televisie mogelijk maakte. In de voorbije vijf jaar hebben de liberale mediaministers Dirk Van Mechelen en Marino Keulen uitstekend beleidswerk verricht. Zo konden in 2001 twee landelijke commerciële radionetten starten, en binnenkort wordt het radiolandschap verder aangevuld met commerciële radio's met provinciale dekking, en met stedelijke lokale radio's met hoge zendvermogens.
Het zou dan ook een gemiste kans zijn indien de VLD zich nu zou laten immobiliseren door conservatisme, door ofwel geen enkel standpunt inzake mediabeleid in te nemen (in het huidige verkiezingsprogramma is er inderdaad geen enkel spoor van enig programmapunt terzake), ofwel door angstvallig het status-quo inzake de taakomschrijving en de commerciële activiteiten van de openbare omroep te willen behouden.
Enkele maanden geleden had ik de eer om op een debatavond van het Liberaal Vlaams Verbond een vraag hieromtrent te mogen stellen aan mediaminister Marino Keulen. De minister antwoordde terecht met de slogan "pacta sunt servanda": overeenkomsten moeten nageleefd worden, en de beheersovereenkomst tussen de Vlaamse overheid en de openbare omroep, die loopt tot 2006, voorziet dat de VRT de Vlaamse bevolking bedient met 5 radionetten en 2 televisienetten. Precies daarom heb ik mijn amendement gericht op het tijdskader van de nieuwe beheersovereenkomst, die in 2006 in werking moet treden.
Het terugtrekken van de overheid uit die terreinen waar het privé-initiatief reeds op voldoende wijze de behoeften invult, of waar de privé-sector vragende partij is om de behoeften in te vullen, lijkt mij een bij uitstek liberaal principe te zijn.
De recente berichten over het vroegtijdig bereiken van het aan de VRT opgelegde reclameplafond, en de problemen die dit stelt voor de reclamesector, maken duidelijk dat de openbare omroep als autonoom staatsbedrijf een marktverstorend effect heeft, hetgeen de werking van de privé-spelers bemoeilijkt en hun voortbestaan in sommige gevallen bedreigt. Verdere stappen in de richting van een zuiver duaal omroepbestel, hetgeen door voornoemde amendementen beoogd wordt, zullen dergelijke problemen in de toekomst vermijden.
Ik hoop dan ook dat aan de VLD-leden tussen nu en 2006 ooit de gelegenheid zal geboden worden, in lijn met de rijke traditie van inspraak en burgerdemocratie in onze partij, om zich op een partijcongres ten gronde over het mediabeleid in het algemeen, en over de problematiek van de publieke "pretnetten" in het bijzonder, uit te spreken.
Met liberale groet,
Luc Van Braekel



Reacties
arbeidv -
dinsdag, 27 april, 2004 - 15:13Voilà, Luc, zo werkt dat inderdaad : immer jong, weze het op een zekere leeftijd.
Twee dagen geleden heb ik - nae gedane serieuze arbeid - o a een receptie bijgewoond van de Eur. Socialistische Partij in de Concert Noble in BXL .
Interessant. Behalve : de jong socialist van dienst ... lag in een zetel , opzij, zowaar te slapen.
els
dinsdag, 27 april, 2004 - 20:16Is de BBC een pretnet? Is dat een slechte omroep?
VRT en VTM zijn duidelijk verschillend in toon en beeldtimbre. Dat zegt genoeg.
Niets aan veranderen. Maar trots op zijn.
LVB
dinsdag, 27 april, 2004 - 20:47@els: De BBC is geen pretnet, net zo min als de VRT een pretnet is. Maar zowel de BBC als de VRT hebben pretnetten in hun arsenaal zitten, het soort netten waar de privé-sector vragende partij is om ze uit te baten, zonder dat het de belastingbetaler iets kost. Radio Donna (VRT) of BBC Radio 1 & 2 zijn typische voorbeelden.
Is het de taak van de overheid om met het geld van de belastingbetaler taken te vervullen die anderen even goed kunnen vervullen zonder dat het de belastingbetaler iets kost? Het is de morele plicht van de overheid om zuinig om te springen met het geld van de belastingbetaler, en om bijgevolg geen overbodige taken op te nemen.
Door te spreken over "VRT" en geen onderscheid te maken tussen bijvoorbeeld TV1 en Canvas, voert u de discussie naar het moeras der onnauwkeurigheid.
Door de vraag te stellen of de BBC een "slechte" omroep is, doet u alsof ik beweer dat de pretnetten van de VRT slecht zijn. Dat heb ik nooit beweerd, ik luister zelf regelmatig naar Radio Donna, maar ik vind het feit dat dit soort radio door de Staat geproduceerd wordt, een onverantwoord anachronisme.
Trouwens, dit is geen pleidooi voor het afschaffen van TV1 of Radio Donna. Na de privatisering kunnen TV1 en Radio Donna dezelfde programma's blijven brengen onder dezelfde naam, er zullen slechts 2 verschillen zijn: 1. ze zullen gefinancierd worden met reclame in plaats van met het geld van de belastingbetaler en 2. TV1 zal geen eigendom meer zijn van de overheid, maar de overheid zal TV1 en Donna voor ettelijke miljarden franken verkocht hebben aan de meest biedende privé-investeerders. De opbrengst van de verkoop kan gebruikt worden om de staatsschuld aan te zuiveren.
Wat uw opmerking over het "verschillend timbre" betreft: ook De Standaard en Het Laatste Nieuws hebben een verschillend timbre, toch zijn ze alle 2 privé-bedrijven en geen staatsbedrijven.
Dimi
dinsdag, 27 april, 2004 - 22:42De openbare omroep heeft als taak de ganse Vlaamse bevolking te bedienen. Dat houdt in dat ze zich moet richten tot de cultuurliefhebbers (Klara/Canvas), de meer alternatieve Vlamingen (StuBru/Canvas) en de Vlamingen die vooral ontspanning zoeken in radio en TV (Donna/TV1). Het lijkt me dan ook strikt genomen niet abnormaal dat het uitbaten van pretnetten ook binnen de openbare omroep gebeurt.
Of dergelijke pretnetten ook net zo goed uitgebaat kunnen worden door privé-ondernemingen, weet ik net zo niet. We hebben in Vlaanderen al enkele jaren 2 private omroepen die het niet echt denderend doen. Vooral VTM heeft me dunk voldoende kansen gekregen om zich te bewijzen. Ik zie in die omroep de laatste jaren echter vooral een dramatische daling van de kwaliteit van hun programma's.
Privé-zenders worden ook teveel gedreven door het winstprincipe om kwalitatieve ontspanningsprogramma's (en dan heb ik het niet over de typische Canvasprogramma's) te maken. Ik vrees ook dat beginnende programmamakers het moeilijk zullen hebben binnen een privé-onderneming om met vernieuwende formats voor het grote publiek af te komen.
Verder vind ik ook dat het facilitaire gedeelte binnen de openbare omroep moet blijven. Al was het maar dat voldoende knowhow binnen de VRT blijft (en die is er zoals ik al persoonlijk ondervonden heb).
Tot slot nog dit : De Standaard en Het Laatste Nieuws hebben inderdaad ook een verschillend timbre. Het maken van een krant is echter vele malen goedkoper dan het maken van TV-programma's.
LVB
dinsdag, 27 april, 2004 - 22:49@dimi: U hebt gelijk dat dit de huidige taakomschrijving van de openbare omroep is. Het amendement strekte er precies toe om deze taakomschrijving te herdefiniëren, na de afloop van de huidige beheersovereenkomst. De pretnetten kaderen op dit ogenblik inderdaad binnen die beheersovereenkomst. De huidige taakomschrijving van de openbare omroep is op democratische wijze tot stand gekomen, om deze te veranderen zal er dus een beslissing van het Vlaams Parlement nodig zijn, en de eerste stap om dit te bewerkstelligen is via de partijprogramma's. Mag ik erop wijzen dat ook Spirit-volksvertegenwoordiger Jan Roegiers op een Spirit-partijcongres uitlatingen gedaan heeft in dezelfde zin, namelijk "is het wel de taak van de openbare omroep om pretnetten uit te baten?"
LVB
dinsdag, 27 april, 2004 - 22:50@dimi: En het klopt dat televisie maken vele malen duurder is dan het maken van een krant, doch dit geldt niet voor radio. Het privatiseren van enkele radio-pretnetten van de VRT zou al een eerste stap kunnen zijn in de goede richting.
els
woensdag, 28 april, 2004 - 00:50luc, je gaat er van uit dat (net als dimi zegt) het volk enkel canvas wil als "staatsaanbieding"
de meerderheid wil echter nog steeds TV1 en het is duidelijk dat commerciële projecten als VT4 en VTM geen programma's als de Schalkse Ruiters of Het Geslacht De Pauw kunnen produceren (te riskant, te weinig expertise - zie ook 'Aspe') - ook voor een geprivatiseerde TV1 zou dit moeilijk zijn (de adverteerders zouden de producenten zenuwachtig maken)
ik denk dat het hele pakket VRT zo gediversifieerd is als de bevolking, en zo zou het ook moeten.. terug naar de quasi-communistische TV2-zenders hoeft echt niet
de mensen zijn eindelijk tevreden van het hele pakket VRT (zie ook de kijkcijfers), en ik kan me voorstellen dat de commerciële omroepen dit niet leuk vinden, maar zo is het nu eenmaal..
tot slot: die enige twee zenders zonder reclame ga je ons toch niet afpakken eh.. het is een echte opluchting dat je nog eens een programma kan bekijken zonder 20 minuten reclame ertussen
Dimi
woensdag, 28 april, 2004 - 01:44@Luc:Morren aan de huidige taakomschrijving zou ook zoveel betekenen als het ondergraven van de fundamenten van de openbare omroep.
Wanneer dat gebeurt zullen velen zich pas de vraag gaan stellen waarom hun belastingsgeld naar een zender vloeit die enkel "moeilijkere" programma's uitzendt (en die, laat ons daar duidelijk in wezen, slechts een beperkt aantal kijkers zou lokken) waardoor ook die programma's in het gedrang zullen komen. Een verschraling van het aanbod lijkt me dan onvermijdelijk.
Mijns inziens zou juist de omgekeerde beweging moeten volgen : een verbod op reclame op de openbare omroep gekoppeld aan een verhoging van de dotatie. Zo kunnen de commerciële omroepen alvast een deel van de reclamegelden recupereren (VTM is als ik mij niet vergis daar al lang vragende partij voor) en kan de VRT zijn taak zoals die nu vastligt blijven voeren (inclusief het kwalitatievere/betere amusement voor het grote publiek). Ik besef terdege dat dit idee weinig kans op slagen maakt in de politiek.
Radio kost inderdaad minder. Blijft de financiering van de omroep in de toekomst hetzelfde, dan zou Donna best in het publiek stelsel blijven omdat de gegenereerde reclame-inkomsten best gebruikt kunnen worden om de kleinere broertjes (Klara ed) de kans te geven hun aanbod in stand te houden. Indien de openbare omroep enkel met dotaties gefinancierd wordt, dan zou Donna wat mij betreft even goed aan de privé doorgegeven mogen worden.
LVB
woensdag, 28 april, 2004 - 02:31@dimi: Tja, als men gaat morrelen, dan worden de huidige fundamenten inderdaad veranderd. Is de openbare omroep dan een onaantastbare burcht die kost wat kost in zijn huidige vorm moet behouden blijven? De openbare omroep is geen doel op zich, maar een middel tot het invullen van bepaalde maatschappelijke functies die niet op een andere manier kunnen ingevuld worden. Inzake de openbare omroep hebben we mijns inziens wat meer "zero-base thinking" nodig. De ideeën en denkbeelden inzake de taken van de openbare omroep stammen nog uit de tijd toen hij nog een monopoliepositie had. Zero-base thinking: stel je voor dat de openbare omroep plots ophield te bestaan: welke van haar functies zouden we dan missen? Het uitzenden van 'Witse' of van Woestijnvis-producties kan evengoed door het privé-initiatief gebeuren. De vraag zou volgens mij dus niet mogen zijn hoe we al die ambtenaren en contractuelen in de toekomst nog een zinvolle bezigheid kunnen blijven geven, de vraag zou moeten zijn welke noodzakelijke taken overblijven nadat het privé-initiatief maximale kansen gekregen heeft om die taken in te vullen waarin het interesse heeft.
Dit alles uiteraard vanuit de visie dat de overheid slechts een rol te spelen heeft waar het privé-initiatief te kort schiet. Wie vanuit andere premissen vertrekt, zoals "het publiek is nu tevreden, dus laten we maar niets veranderen", zal uiteraard tot andere conclusies komen.
bart
woensdag, 28 april, 2004 - 12:45Principieel kies ik voor een nog verregaander voorstel dan dat van Luc, namelijk de volledige privatisering van de VRT. Indien de overheid het wenselijk acht dat bepaalde programma's alsnog op de buis komen (welke?) staat het haar vrij een openbare uitbesteding te doen waarbij alle kandidaten hun voorstel en hun prijs kunnen indienen.
De reakties van Els en Dimi maken echter duidelijk dat hier momenteel geen meerderheid voor te vinden is. De emotionele uitspraken zoals 'je gaat de enige zender zonder reclame ons toch niet afpakken' spreken voor zich.
Daarom zou ik net zoals Luc voor een eerste stap pleiten in de radiowereld. Er is toch geen enkele reden waarom Radio Donna niet commercieel kan gaan? Die zender bestaat zowiezo al bij de gratie van reclame! Het is een uiterst sterk merk dat voor veel geld verkocht kan worden. Geld dat gebruikt kan worden om bijvoorbeeld de nieuwspoot van Radio 1 uit te bouwen.
Eric Verhenne
woensdag, 28 april, 2004 - 19:15Proficiat met jou aktie Luc. Je slaat nagels met koppen. Hopelijk is de VLD niet doof voor zijn basis en niet vergeetachtig wat zijn beloften en pincipes betreft, want dergelijke zaken zijn zeer schadelijk - zelfs dodelijk - voor een partij.
Eric
Paris Hilton
vrijdag, 11 juni, 2004 - 00:24Paris Hilton Video blog
Yannis
woensdag, 30 juni, 2004 - 15:31Is die uitspraak over de radio en televisie prevatiseren democratisch?
Het enige wat er later zal overblijven is een kleine staatszender en veel volk die daar zal moeten voor betalen.
John Kerry
woensdag, 18 augustus, 2004 - 04:52What a reaction