Impressies over het debat Sarkozy-Royal

Het lang verwachte debat Sarkozy-Royal loste slechts gedeeltelijk de verwachtingen in: spannend, maar bijwijlen een beetje saai en diffuus. Als Sarkozy-aanhanger zou ik stellen dat de gehoopte knock-out er nooit inzat, Ségolène de schade beperkte, en scoorde door zelf resoluut voor de aanval te kiezen. Geen van beiden ging echt in de touwen hangen.

Waarom gebruik ik deze bokstermen? Het debat werd de voorbije weken een beetje de sportieve richting ingestuurd! Het werd aangekondigd als "duel". Tussen beide verkiezingsrondes in sneerde Sarkozy terecht dat de groteske flirt Ségolène-Bayrou op "la petite finale" leek. Het ronde televisieplateau was bewust geïnspireerd op het Stade de France. En in een rondvraag net voor het debat in horecazaken met reuzeschermen werd gevraagd wat zij hun klanten zouden voorschotelen, Manchester-United-Milan, of Sarko-Ségo? Waar de grote schermen werden opgesteld kreeg het debat terecht de voorrang, het topvoetbal werd naar de kelder of kleinere zaaltjes verwezen.

Je zou ook in tennistermen kunnen denken, Ségolène, met saai "Bjorn Borgiaans" maar effectief baseline-tennis, en een Sarkozy, tegen zijn gewoonte in, net een beetje te weinig aan het net. In politiek-strategische termen zou ik stellen dat de strategen van beide poltiekers hun slag thuis haalden. Een alles of niks voor Ségolène, erg "Sarkoziaans" in haar attitude, agressief, voluntaristisch. In MPU-strategie zou ik denken, rustig de opgebouwde voorsprong in de peilingen bewaren, vooral niet blunderen, waar hij ook in slaagde.

Net als in haar toespraak vlak na de eerste verkiezingsronde, vond ik Ségolène belerend en betuttelend. Spiekend van haar briefjes met statistieken, heel erg politburo. Zij antwoordde nauwelijks gevat op de "concrete" voorstellen van Sarkozy, maar hield lange monologen die voortdurend alle richtingen uitwaaiden. Van economie, over veiligheid, staatschuld naar ecologie. Erg belangrijk vond ik persoonlijk de termen die hiervoor gebruikt werden. "Du concret, madame, du concret" herhaalde Sarkozy voortdurend, zijn stokpaardje. Hij bevestigde dit op zijn minst tweemaal zeer efficiënt, over de rampzalige 35-urenweek, die nergens ter wereld aanhang vindt, ook niet bij Zapatero of Blair. Het duurde een eeuwigheid voor Ségolène uiteindelijk schoorvoetend moest toegeven dat de 35-urenweek voor haar niet langer een heilig huisje is.

Nog duidelijker werd dit over de eventuele toetreding van Turkije of over een mogelijk tweede referendum voor de Europese grondwet. Een duidelijk, goed gemotiveerd en scherp "njet" van Sarkozy. Ségolène hield zich op de vlakte, de wortel van 1964 voorhoudend, of hooguit een rustpauze inlassen, en het probleem op de lange baan schuiven.

Tegenover "le concret" van Sarkozy, gebruikte ze meestal de nietszeggende termen van "je consulterai" - "je proposerai" , "j'engagerai le dialogue". Ik betwijfel zeer sterk dat deze typische, vage, diffuse suggesties de "onbesliste" kiezer in extremis kunnen overtuigen, want die waren de werkelijke inzet van het debat.

Het debat haalde kijkcijfers die volgens diverse bronnen rond de 20 à 22 miljoen schommelden. Dat is 30% meer dan de vorige saaie uitgave van 1995, tussen Jospin en Chirac. Hoewel de commerciële populistische zender TF1 en de publieke zender FR2 hetzelfde debat uitzonden blijkt 30% van de kijkers van TF1 na een tijd afgehaakt te hebben (van 15 naar 10 miljoen). France 2 behield daarentegen zijn 7 miljoen kijkers. Ik denk dat ik de waarheid geen geweld aandoe als ik stel dat het kijkpubliek van TF1 eerder uit een lager geschoold publiek bestaat. Een veeg teken voor Ségolène?

Ségolène blunderde behoorlijk over de kernenergie. Zij had het hardnekkig over een aandeel van 17%, een geschokte Sarkozy over meer dan 50%. Het werkelijke aandeel is 67 %, Ségolène gaf deze "lapsus" toe in een interview met France Inter. Dat is een grotere uitschuiver dan Sarkozy die het over reactoren van de vierde in plaats van derde generatie had. Ja, dossierkennis is niet het sterkste punt van Ségolène!

In een pannelgesprek op de Franse zender FR3 haalde Jean d'Ormesson vernietigend uit met zijn oordeel dat hij haar maar "één" keer een concreet voorstel hoorde formuleren, namelijk over het "militair" omkaderen van recidiverende delinquenten. Une petite phrase qui assassine! - om het in Franse termen uit te drukken.

Ik denk dat ook vele kleine ondernemers (PME) nogal verbaasd geluisterd hebben naar kandidate Ségolène, die plots deze doelgroep centraal plaatste. Nu, ik denk dat deze kleine ondernemingen al lang weten wat ze van links kunnen verwachten, en veel meer hebben aan de "concrete" planning van Sarkozy.

Erg populistisch werd Ségolène toen ze een voorval uit de actualiteit aanhaalde. Een jonge politievrouw uit Bobigny werd onlangs verkracht, toen ze na haar werk huiswaarts keerde. Ségolène stelde voor een extra begeleider te voorzien voor deze jonge politievrouwen, na hun shift. Sarkozy weerde dit af, door te stellen dat het niet de taak van de overheid is om bewakers van een extra-bewaker te voorzien, maar dat de criminaliteit harder moet worden aangepakt.

Sarkozy maande Ségolène ook een paar keer aan tot kalmte - "Mevouw, u moet kalm blijven, als u president van de republiek wil worden!" "Elle a perdu ses nerfs!" En Ségolène ging inderdaad door het lint en verloor haar "cool" wat ze vruchteloos probeerde om te keren in een licht hysterische, maar weliswaar niet geveinsde verontwaardiging. "Ik verlies mijn kalmte niet, monsieur Sarkozy" - waarop hij ad rem reageerde met "Wat moet het dan niet zijn als u wérkelijk door het lint gaat, mevrouw!"

Heel eventjes sloeg deze agressie Sarkozy uit zijn lood, en sprokkelde Ségolène wat succes. En hier vond ik toch dat de moderatoren van het debat, Patrick Poivre d'Avror en Arlette Chabot, beide kandidaten wat beter in de hand hadden moeten houden. Het was opvallend hoe Ségolène het debat altijd een andere richting uitstuurde.

Arlette Chabot is een geduchte politieke interviewer, maar ze leek me net teveel ingedommeld, en duidelijk niet in haar gewone doen. Ségolène trok zich niks aan van haar schaarse tussenkomsten, waardoor het debat ook ruimschoots uitliep in tijd. Nu zijn de druk en de eisen van de CSA (conseil supérieur d'audovisuel) ook heel intens. Beide moderatoren moesten heel scrupuleus toezien dat beide kandidaten exact eenzelfde aantal minuten, zeg maar seconden aan het woord waren. Hun rol beperkte zich tot Ségolène hierop meermaals te wijzen, toen ze opnieuw in een lange vage monologen verzeilde. Op het einde van het debat deed Sarkozy haar trouwens genereus een paar minuten cadeau.

Voor de roddelrubriek stelde ik ook vast dat de partner van Ségolène, het socialistische partijhoofd François Hollande, opnieuw een paar forse sneren kreeg. Een onafhankelijke, vrije Ségolène of een loose cannon? We zullen oordelen na de verkiezingen wanneer de rekeningen zullen worden vereffend bij de PS, en dit voorspelt weinig goeds voor het socialistische kamp voor de wetgevende verkiezingen van juni.

Mijn conclusie: een debat dat vrij goed werd geneutraliseerd door Sarkozy, die op zondag 6 mei president van Frankrijk zal worden!

Johan Gerber