Geen liberale presidentskandidaten in Frankrijk

Sarkozy is geen liberaal, ook al duwen zijn tegenstanders hem in die hoek. (...) Waarom is er in Frankrijk niemand die onder het liberale vaandel de kiezer tegemoet treedt? Daar zijn nogal wat redenen voor. Frankrijk is een republiek. In de Franse betekenis is dat een staatsvorm waarin een bepaalde verhouding tussen de burgers en de staat in acht wordt genomen. De overheidsinstellingen, maar ook de politieke cultuur, wortelen in de Franse Revolutie. Die werd gevoerd met de bedoeling Frankrijk één en ondeelbaar te maken. Ze werd gevoerd tegen het Ancien régime. Toen was de samenleving verdeeld in standen. Elke groep had eigen wetten en privileges. De Franse Revolutie maakte komaf met al dat soort ongelijkheden. Daardoor kreeg de Franse staat een belangrijke taak toebedeeld: garanderen dat elke Franse staatsburger in gelijke mate lid kan zijn van de Republiek. Erover waken dat overal dezelfde regels gelden en dezelfde diensten worden aangeboden. Elke zweem van verschillende behandeling tussen regio's of groepen, moet worden vermeden.

Om die reden hebben Fransen het moeilijk met het liberalisme. Als de economie vrijer wordt gemaakt ontstaan verschillen tussen regio's. Als overheidsdiensten worden geprivatiseerd ontstaat concurrentie tussen aanbieders en dus verschillen in behandeling. Dat staat haaks op de republikeinse gedachte. (...)

Het liberalisme wordt in Frankrijk ook gehinderd doordat toonaangevende intellectuelen weinig afweten van economie. Dat merk je in de Franse boekhandels. In de afdeling economie vind je alleen antiglobalistische traktaten. Franse leerboeken economie ademen de sfeer van de jaren zeventig uit: bedrijven en ondernemers worden beschreven met de grootste argwaan. Gevolg: zelfs economiestudenten geven de voorkeur aan een baan bij de overheid.

Volgens de Franse opinieleiders staat de mensheid op de rand van de afgrond. De globalisering zal leiden tot de politieke dominantie van de VS en tot de culturele hegemonie van de Angelsaksisch geïnspireerde pensée unique. Sociale afbraak, grotere ongelijkheid en milieucatastrofes worden onvermijdelijk ons deel. In de Franse boekhandels vind je vooral dat soort antiglobalistische doemdenkerij. Het is vast geen typisch Frans verschijnsel: in het algemeen staan intellectuelen eerder afkerig tegenover de markt. Maar in een land waar maatschappelijke carrières via de grandes écoles verliepen en waar een literair essay schrijven de belangrijkste voorwaarde was voor sociale promotie, is de angst van de intellectuele toplaag voor mondialisation begrijpelijk. ...)

Patrick Stouthuysen in De Standaard, 5 mei 2007