Open Vld: Al Qaeda aan de basis, SMS'ende G5 aan de top

De Open Vld functioneert als een labyrint van kleine organisaties en stromingen. Die hebben soms een hoog Al Qaidagehalte: de spiegelbureaus, laboratoria en denktanks (zoals als Liberales en Nova Civitas) lijken vaak onafhankelijk van elkaar opererende cellen, perfect beantwoordend aan het chaotische beeld dat de goegemeente van de liberalen heeft. Maar de Al Qaidavergelijking mag ook niet té ver worden doorgetrokken: een nine eleven heeft het laagste niveau nog nooit georganiseerd. Dat is ook niet nodig: de top is perfect in staat om zijn eigen rampen te ontketenen.

Het laagste niveau is er vooral voor de galerij, de beslissingen worden elders genomen: tijdens de fractievergaderingen op woensdag- en donderdagvoormiddag, tijdens het partijbestuur op maandagochtend, de vergadering van de ministers op woensdagavond en de 'G5' op maandagmiddag. Zeker sinds de terugkeer van strategisch manager Noël Slangen zit er een strakke lijn in al dat overleg. Slangen vergelijkt het partijbestuur wel eens met het parlement van Open Vld, de ministersvergadering met de ministerraad en de G5 met het kernkabinet.

Zeker dat partijbestuur, tweewekelijks uitgebreid met de Vlaamse en federale fracties, doorstaat de vergelijking. Het heeft namelijk, net zoals het parlement, een beperkte invloed. Veel van de 44 bestuurders hebben weliswaar elk hun eigen macht, maar zet ze samen en hun invloed verwatert. Het is ook niet de ideale plek om de strategische beslissingen door te praten: het partijbureau is zo lek als een zeef. De grote lijnen van de discussies rond de tafel in de Melsensstraat belanden soms al bij journalisten nog voor het partijbureau ontbonden is. (...)

Karel De Gucht is de uitzondering die de regel bevestigt - hij belt het liefst - maar Patrick Dewael en Guy Verhofstadt zijn bijzonder bedreven met hun telefoonklaviertje. De rest moet zich naar die gewoontes schikken. Toen Vivantoprichter Roland Duchâtelet dichter in de buurt van de partijtop kwam, had hij de gewoonte de leden van de G5 op te bellen. Hij kreeg meteen een sms van een liberale topper: "Wij hebben de gewoonte om met elkaar te sms'en, kun je je daaraan aanpassen?") (...)

De echte machtsontplooiing in Open Vld speelt zich af op maandagnamiddag, tussen half een en half drie in de Lambermont, de ambtswoning van de premier. Dan komt de G5 bijeen: Guy Verhofstadt, Noël Slangen, Karel De Gucht, Patrick Dewael en Bart Somers. Bij gelegenheid wordt dat gezelschap uitgebreid met mensen als Dirk Van Mechelen, Fientje Moerman, Herman De Croo, Vincent Van Quickenborne, Rik Daems (soms) of Verhofstadts kabinetschef Wouter Gabriëls, zijn woordvoerder Didier Seeuws of Open Vld-penningmeester Hedwig De Koker. Die laatste is onbekend bij het grote publiek maar een van de belangrijke spelers bij de liberalen. Voor de komst van Noël Slangen was de frequentie waarmee dit gezelschap bijeenkwam fors gedaald. Nu is het nieuw leven ingeblazen en is de sfeer er bovendien rustiger dan vroeger. De toon is informeel, maar Noël Slangen probeert een structuur in de vergadering te steken en die - zonder dat iemand het merkt - ook te volgen. Niets, werkelijk niets, gebeurt in de partij zonder dat het langs dit selecte clubje gepasseerd is.

Fabian Lefevere in De Morgen, 29 mei 2007