Leterme en BHV

(...) Doordat die staatshervorming niet voor de korte termijn was (aangezien oranje en blauw samen niet over een tweederdemeerderheid beschikken), was Dehaene ervan overtuigd dat B-H-V geregeld moest zijn bij de start van oranje-blauw. (...)

In ieder geval, toen Leterme de gesprekken op Hertoginnedal eind juli in gang blies, verdween B-H-V weer van de onderhandelingstafel. In een aantal interviews zeiden de Vlaamse liberalen de afgelopen weken dat Leterme daarmee de strategie van Dehaene in de wind had geslagen. "Dehaene vond dat B-H-V aan het begin van de onderhandelingen geagendeerd moest zijn", wist minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht bijvoorbeeld in De Morgen. Dat klopt niet: volgens verschillende formele bronnen was het precies op advies van Dehaene dat Leterme het probleem weer even in de koelkast opborg. De ex-premier dacht dat het beter was om B-H-V pas in een eindfase weer op te diepen: de splitsing van de kieskring zou dan de prijs worden die MR-voorzitter Didier Reynders moest betalen voor een regering zonder de vermaledijde PS.

En dus begon Leterme een B-H-V-loos parcours te rijden. Door zijn eerste nota (De kracht van mensen) te doorspekken met communautair getinte ideeën hoopte de formateur er kleine deelakkoorden te kunnen doordrukken. Alleen lukte dat niet. Daarom besloot Leterme in een tweede fase om alle ideeën over een staatshervorming uit de tekst te filteren en daarmee aan de slag te gaan. Maar ook dat lukte niet. Toen cdH-voorzitster Joëlle Milquet niet wilde onderhandelen over een staatshervorming waarvoor een tweederdemeerderheid nodig is, crashten de onderhandelingen en zat er voor Leterme niets anders op dan zijn opdracht terug te geven aan de koning. Zijn zogenaamde 'borrelhapjes' (kleine communautaire discussies) hadden de appetijt voor de plat de résistance allerminst aangescherpt.

Volgens nogal wat onderhandelaars was dat niet echt verwonderlijk. Bij de Vlaamse liberalen gaan ze ervan uit dat de afwezigheid van het dossier B-H-V een verlammende invloed had op de gesprekken. Daar luidt de redenering: waarom zou een Franstalige onderhandelaar een akkoord willen afsluiten over een staatshervorming, terwijl hij weet dat er hem met B-H-V nóg een zwaard van Damocles boven het hoofd hangt? Temeer omdat de compensatiemogelijkheden in dat tweede dossier veel beperkter zijn.

Daarom drongen de liberalen er twee weken geleden op een persconferentie ook zo op aan om het dossier Brussel-Halle-Vilvoorde meteen in de onderhandelingen te brengen. Dat biedt een aantal voordelen. Zo kan een splitsing van de kieskring voor de Franstaligen dan makkelijker verteerbaar gemaakt worden, via die grote staatshervorming: "Daar zijn de mogelijkheden, doordat het over bevoegdheden en centen gaat, veel groter." Sterker nog, het dossier B-H-V zou zelfs een soort glijmiddel kunnen zijn om over hervormingen bij tweederdemeerderheid te spreken: sommige toegevingen aan de Franstaligen (zoals de inschrijvingsrechten voor Franstaligen uit de rand in Brussel) vereisen immers een grondwetswijziging. En als de Franstaligen daar eenmaal in mee zijn, kunnen ze het gesprek over de Vlaamse staatshervormingseisen nog moeilijk afblokken, luidt de redenering.

Maar dat zagen ze bij CD&V dus anders. Tot gisteren, toen het dossier B-H-V na een lange afwezigheid weer ter tafel kwam, terwijl het er toch niet meteen op lijkt dat we al in de laatste fase van de onderhandelingen zijn beland. (...) "In het dossier B-H-V ben je verplicht om je nat te maken en dat was nooit gelukt bij het begin van de gesprekken: iedere context van vertrouwen ontbrak toen", zei een vooraanstaand christendemocraat gisteren. Een andere top-CD&V'er: "We kenden mekaar nauwelijks bij de start van de gesprekken, we kenden elkaars mening eigenlijk alleen vanuit de kranten, en bovendien werd er ook voortdurend vanalles doorgespeeld aan de pers. Dan begin je niet aan B-H-V." (...)

Ruud Goossens in De Morgen, 8 september 2007