AN, verkavelingsvlaams en tussentaal

Vic Anciaux: Ik ben een fan van de VRT-soap Thuis, omdat er zo sterk in geacteerd wordt. Maar waarom spreken ze geen beschaafd Nederlands in de plaats van die tussentaal? Ook in het amateurtheater wordt almaar meer Verkavelingsvlaams gebruikt. Kijk, ik heb niets tegen dialecten, maar op die tussentaal heb ik het niet begrepen. Oké, iedereen begrijpt ze, maar daarmee is ook alles gezegd. De lat moet hoger liggen, want taal is meer dan een louter communicatiemiddel, ze is de drager van onze cultuur en identiteit. (...) Bert is geen voorbeeld van taalzuiverheid. (...) Thuis heeft hij nochtans nooit iets anders dan beschaafd Nederlands gehoord. Hoe komt dat? Het zal aan de vrienden liggen, of aan de generatie. (...)

Bert Anciaux: Ik vind dat Nederlands van mij nogal meevallen. Het zal je misschien verbazen, maar op school haalde ik voor dictie altijd goede punten. Goed, ik ben misschien geen modelspreker en niet alles wat ik zeg klinkt even academisch, maar ik wil ook niet academisch klinken." [De Morgen: Zijde gij nie goe, ik ben ekik nie zot... Het zijn zinsneden die hem vaak ontsnappen.] Wat is er mis met ge en gij? (...) Ik vind je en jij afstandelijk klinken. Wel, ik ben geen afstandelijke mens. (...)

Johan Taeldeman: Vroeger kon je niet aan de Studio Herman Teirlinck beginnen als je niet in staat was om een tekst in het Algemeen Nederlands op een natuurlijke manier te brengen. Intussen hebben ze die proef geschrapt, anders studeert niemand meer af. Maar er zijn nog tekens aan de wand. In de jaren zestig en zeventig deden onze Vlaamse chansonniers hun best. Artiesten als Zjef Vanuytsel, Jan De Wilde en Hugo Raspoet verzorgden hun taal, aan Wim De Craene kon je niet horen dat hij uit Aalst kwam. Nu heb je een fenomeen als Fixkes, dat in een nepdialect triomfen oogst. Want vergis je niet, die gasten zingen geen echt Stabroeks, dat is Verkavelingsstabroeks! (...) [Over tussentaal:] Een idioom geboren uit gemakzucht kan zich nooit tot een hoogstaande taal ontpoppen. Die tussentaal is overigens niks anders dan een afkooksel van het dialect dat in Antwerpen en Brabant wordt gesproken. De taal van de dominante regio, dat zul je altijd zien. (...)

Eugène Berode: De tussentaal sijpelt overal door, behalve in nieuws en duiding, maar dat zou er nog aan ontbreken. Ik wil niet klinken als Balkenende of Leterme, maar het heeft met normen en waarden te maken. Taal is de spiegel van de maatschappij. Als de zeden verwilderen, verloedert ook de taal. Ik kan alleen maar hopen dat de roep om het herstel van waarden en normen zich ook in de taal doorzet. Maar echt optimistisch ben ik niet. Het zijn alleen oude zakken zoals ik die er wakker van liggen, de jongere generatie haalt er haar schouders voor op. (...)

Bart Peeters: In Amsterdam spreken ze steeds meer slang. "Kom es hiero! Hoeveel euri moet dat kosten?" Turbotaal, ik vind dat fantastisch. We mogen vooral niet monogaam omspringen met taal. Dialect, tussentaal, Algemeen Nederlands, sms-taal... laat duizend registers bloeien. Er zijn vier mensensoorten die ik wantrouw. Fotomodellen, mensen met een propere auto, mensen met een verzorgd voortuintje en mensen die academisch spreken. (...)

Herman Boel: (...) Vlaams is ouder dan Nederlands. Olla vogala, dat is een Vlaams zinnetje. Onze taal is grammaticaal rijker, zeker vandaag. Vlamingen maken nog het onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke woorden. Dan moet je de Hollanders bezig horen. De koe, hij geeft melk. (...) Twintig jaar geleden begrepen [Tsjechië en Slowakijke] elkaar perfect, vandaag hebben ze tolken nodig. Zo zal het ook tussen Vlaanderen en Nederland gaan. Zelfs de Taalunie beseft dat. Ze beschouwt Vlaams en Noord-Nederlands nu reeds als varianten, substandaardtalen. Het enige wat ons nog bindt, is de schrijftaal, omdat die niet door het volk maar door het establishment wordt bepaald. Maar pas op, er werden al pogingen ondernomen om een eigen Vlaamse spraakleer en woordenlijst te ontwikkelen. Wat niet is, kan nog komen. (...)

Erik Raspoet in De Morgen, 20 oktober 2007