Blogger Bart van Cursief Huigje vraagt mij:

Als geboren en getogen West-Vlaming maakte ik vorige week op het werk een discussie mee. Het ging over de verschillende soorten dialecten. Ik bracht aan dat in West-Vlaanderen 'iemand kussen' vertaald worden naar iemand 'pieperen'. Dit werd beaamd door andere West-Vlamingen. Maar wij stellen ons de vraag 'waar komt dat woord vandaan?' Kan jij zorgen voor een antwoordje?

Wel, Bart, uiteraard ken ik als West-Vlaming ook het woord "pieperen", liefst uitgesproken met een heel langgerekte ie-klank. En ook 'ne pieper' in de betekenis van 'een zoen'. Mijn eerste reactie was dan ook om te grijpen naar het "West-Vlaams etymologisch woordenboek" van Dr. Frans Debrabandere. Maar tot mijn verbazing stond het woord er niet in. In de inleiding van dit woordenboek schrijft Debrabandere dat er twee soorten West-Vlaamse woorden zijn die hij niet heeft opgenomen in zijn boek: woorden waarvoor hij geen enkele zinnige etymologische verklaring heeft (een 'schavaander' voor 'reddingsgordel' bijvoorbeeld), en woorden die ook in Van Dale staan omdat ze, al dan niet als 'gewestelijk', tot het standaardnederlands worden gerekend.


Dan maar een kijkje genomen in Van Dale. Die geeft als vijfde betekenis van 'pieper', met de aanduiding 'gew.' voor 'gewestelijk", de verklaring: zoen, kus. Maar daarmee hebben we de etymologie nog niet. Als ik een gok mag wagen, dan is het eigenlijk heel eenvoudig. Net zoals het woord "smakkerd" het geluid van een zoen nabootst, zo is ook "pieper" een geluidnabootsend woord of onomatopee. Afhankelijk van de zuigkracht, de houding van de lippen, de al dan niet luchtdichte afsluiting en de precieze timing, zal de kus een smakkend, een piepend, of helemaal geen geluid maken. Maar genoeg daarover, het is hier geen cursus pneumatica.

Bij het zoeken naar pieperen in het woordenboek van Debrabandere viel mijn oog toevallig op pimpaljoentje, pimpampjoentje en pipaljoentje. In het noorden van West-Vlaanderen schijnt dat "lieveheersbeestje" te betekenen,iets wat ze in het zuiden van de provincie een "hemelbeestje" noemen. En van waar komt pimpaljoentje? Ha, het Franse woord voor vlinder, papillon, verbasterd tot pipallon en dan verder tot pipaljoen. En van een vlinder is het maar een kleine stap naar een lieveheersbeestje, nietwaar. Die West-Vlamingen toch, ze slaan er nogal een slag in. Kijk, deze alinea kan zo toegevoegd worden op de over-pagina van de blogster die zichzelf een pimpajoentje noemt, toch wel één van de meer originele blogtitels.

Hetgeen me eraan doet denken dat er deze week een enquête verscheen waaruit bleek dat Antwerpenaars het minst geliefd zijn bij inwoners van andere provincies, en Limburgers het meest geliefd. West-Vlamingen worden conservatief genoemd en hun dialect vindt geen genade bij de inwoners van de andere provincies. Het Gentse marktonderzoek Compagnie, dat deze studie uitvoerde, publiceerde er niets over op zijn website, en daarom moeten we het stellen met de summiere berichtgeving daarover in de pers. Het Laatste Nieuws liet dit onderwerp aan bod komen in de rubriek "reisnieuws". Dat zegt genoeg.