Het radiomuseum
Waarom vind ik staatspretnetten als Donna en MNM een aberratie? De oprichting van Donna door de liberaal Piet Van Roe leek me niet in overeenstemming met het Manifest van Oxford, zowat het basismanifest van het Europese liberalisme. Artikel 1 van titel II van dit manifest zegt namelijk:
De onderdrukking van economische vrijheid zal leiden tot het verdwijnen van politieke vrijheid. We verzetten ons tegen die onderdrukking, of die nu veroorzaakt wordt door staatseigendom of -controle of door private monopolies en kartels. We laten staatseigendom slechts toe voor die ondernemingen die buiten het bereik van de private sector zijn of waar concurrentie niet langer een rol speelt.
Alle ingrediënten van deze formulering zijn in het Donna-verhaal aanwezig: staatseigendom in een sector die binnen het bereik van de private sector is of had moeten zijn, en waar concurrentie speelt of had moeten spelen. Net als Donna wordt opvolger MNM gecreëerd op maat van de verwachtingen en de vereisten van de reclamewereld, met het oog op een maximalisatie van de reclame-inkomsten voor de VRT. Op zich niks mis mee, behalve wanneer het een staatsbedrijf betreft dat de dotaties uit de staatsruif en de inkomsten uit commerciële reclame bijeenklutst zodat gesubsidieerde publieke activiteiten en winstgevende commerciële activiteiten door elkaar lopen, waardoor de markt voor puur commerciële concurrenten verstoord wordt. Naar de politiek en naar de burger toe werden de commerciële pretnetten van de VRT altijd veranwoord met de dooddoener: "jamaar, via die ontspanning verzamelen we een voldoende groot luisterpubliek om informatieve en vormende programma-items uit te zenden". Met andere woorden, de overheid ziet het blijkbaar nog steeds als haar taak om de denkwereld van volwassen burgers te kneden naar haar eigen inzichten, en ontspanning moet dan blijkbaar dienen als de verborgen verleider voor deze taak die blijkbaar niet door de privé-sector kan of mag opgenomen worden.
Bij wijze van hulde aan alle mensen die in de voorbije decennia het BRT-monopolie hebben helpen breken, deze verzameling videofilmpjes. Ooit opgenomen op Betamax, later omgezet naar VHS, in 2002 gedigitaliseerd op lage kwaliteit en op een webpagina gezet, en nu op een iets hogere kwaliteit op Youtube geplaatst. Heel wat van deze videofragmenten zijn afkomstig van de toenmalige BRT, en de "objectieve" off-screen commentaren van de BRT in de reportages over het fenomeen zijn dan ook navenant: radio-omroep, privé-initiatief en commercie, dat was volgens de toenmalige BRT des duivels.
RADIO CONTACT
Freddy Neyts, voorzitter van Radio Contact, zegt dat Contact het monopolie van de BRT wil aanvallen (BRT Panorama, 26/02/1981).
DJ Luc De Groot (Mario V.S.) presenteert zijn ochtendprogramma op Radio Contact Brussel (101.3 MHz), ergens begin 1981. Fragment uit het BRT-programma "Panorama", uitgezonden op 26 februari 1981. Gevolgd door een kort stukje commentaar ingesproken door Panorama-journalist Johan Opdebeeck. De stem in de jingle "wij luisteren toch zo graag naar Radio Contact" is (vermoedelijk) van Trinity-zangeres Sofie Verbruggen.
RADIO ANNICK
Ortwin Waignein van Radio Annick, de eerste Antwerpse radio die voluit commercieel ging, geeft uitleg over de business-aanpak aan Panorama-journalist Johan Opdebeeck. Tussendoor een repliek van Jef Heymans van Radio 800 uit Willebroek. (BRT, uitzending 1983).
RADIO MAEVA
Patrick Valain (Patrick Van Acoleyen) wordt geïnterviewd door BRT-Panorama, ergens in 1983. Tussendoor zijn beelden te zien van de Maeva-studio en de "Witte Villa" in Asse.
VRIJE RADIO, VOORLOPER VAN DE BURGERJOURNALISTIEK?
Professor Luk Boone (KUL) en Freddy Neyts (Radio Contact en Vebora) discussiëren over de vraag of niet-journalisten nieuws mogen brengen op de vrije radio. Tussendoor is Ugo Declercq van VEBE en Radio Scorpio te zien. Op het einde is een fragment te horen uit een grappige nieuwsuitzending op Radio Maeva, gepresenteerd door Ben van Praag.
BV'S OP DE VRIJE RADIO
Yves Desmet, nu algemeen hoofdredacteur van De Morgen, in de jaren '80 actief bij Radio Reflex in Mechelen. Fragment uit een TV-programma van de VNOS, de zendgemachtigde vereniging van de Volksunie, omstreeks 1983.
Yves Desmet interviewt zangeres Rita Deneve. Bron: VNOS (uitzending door derden van de Volksunie), 1983.
Noël Slangen zingt een reclamespot in voor het café van Steve Stevaert. Noël Slangen, nu reclameman en spin doctor, was ooit directeur van de Hasseltse vrije radio Hasselt FM. Dat radiostation was in 1982 opgericht onder de naam Radio Radio door een zekere Steve Stevaert, in een dakappartement boven zijn café Het Magazijn. Slangen produceerde destijds zelf een reclamespot voor Stevaert's café, onder de vorm van een rapnummer. Het originele geluidsfragment werd hier aangevuld met eigentijdse beelden van Brasserie Het Magazijn en oude logo's van Hasselt FM. Bron: Gunnar Walgraeve, vrijeradio.be
GUY VERHOFSTADT IN DE BRES VOOR DE VRIJE RADIO'S
In juni 1981 organiseerden de Vereniging van Belgische Onafhankelijke Radio's (VEBORA) en de Groupement des Radios Indépendantes Belges (GRIB) een manifestatie op de Heizel in Brussel, om de eisen van de vrije radio's kracht bij te zetten. Beide verenigingen ijverden voor een zo ruim mogelijke technische en inhoudelijke vrijheid voor de vrije radio's. Guy Verhofstadt, toenmalig voorzitter van de PVV-jongeren, kondigde aan dat hij naar de Raad van State zou stappen als minister van PTT Freddy Willockx de vrije radio's zou verbieden. (Foto: Boek "Vrije Radio in Vlaanderen", Luk Standaert, Uitg. Uilenspiegel, 1986; Affiches: Liberaal Archief; Geluidsfragment: Tom Decouttere)
sander