Twee weken geleden was ik bij mezelf aan het denken: de Vlaamse overheid bakt het toch niet meer zo bruin als in 2006, toen ze naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen de Vlamingen opriep om "niet cliché" te stemmen. Een voorbarige bedenking, zoals verderop zal blijken.




Ter herinnering: de overheid liet toen via een reclamecampagne de burgers weten dat er toch wel "heel veel blanke mannen van middelbare leeftijd" in de gemeente- en provincieraden zaten, en riep de burgers op om daar verandering in te brengen.



Met foto's van een vrouwelijke "Hulk", een blinde "Batman" en een zwarte "Superman" werd de kiezer ertoe aangezet om voor groepen te stemmen die ondervertegenwoordigd zijn in de politiek: vrouwen, allochtonen en gehandicapten. Mannelijke, blanke en gezonde kandidaten moesten dus met lede ogen toezien hoe overheidsgeld gebruikt werd om hun kansen bij de verkiezingen naar omlaag te duwen. De campagne herleidde verkiezingskandidaten tot de groep waartoe ze behoren, in plaats van de nadruk te leggen op hun inhoudelijke kwaliteiten. Om de politiek zogenaamd minder paternalistisch te maken, voerde de overheid een paternalistische campagne waarbij de kiezer bij het handje werd geleid en duidelijk werd gemaakt hoe men moest stemmen om een modelburger te zijn.


Voor mij was dat toen aanleiding om een tegencampagne op te zetten onder het motto "Stem cliché", die door een tiental blogs werd opgepikt:



De Vlaamse overheid heeft nu haar "stem niet cliché"-campagne weer van onder het stof gehaald. Dit verscheen vandaag in de gratis krant "De Zondag":



Terwijl de campagne in 2006 nog specifiek de "blanke mannen van middelbare leeftijd" viseerde, is die term nu uit de begeleidende teksten geschrapt. Nu heet het dat de burger moet stemmen "voor een mix van mannen en vrouwen en voor verschillende culturele en sociale achtergronden".



Laten we deze tekst wat nader analyseren.

"Stem voor een mix van mannen en vrouwen". Tja, de partijen zijn tegenwoordig bij wet verplicht, op straffe van ongeledigheid van de ingediende lijst, om de plaatsen op de lijsten fifty-fifty tussen mannelijke en vrouwelijke kandidaten te verdelen. Het verschil tussen beide gendergroepen mag ten hoogste één enkeling bedragen. Blijkbaar is dat nog niet voldoende, maar roept de overheid nu de burger op om meerdere bolletjes op de stembrief kleuren, en om die bolletjes dus over een "mix van mannen en vrouwen" te verdelen. Bovendien moeten de burger zich niet alleen richten op de gendergroep waartoe de kandidaten behoren, maar ook op de "culturele en sociale achtergronden" van de kandidaten.

"Stem voor verschillende culturele en sociale achtergronden." Ik ga straks een paar kandidaten opbellen om te vragen welke boeken ze thuis in de rekken hebben staan, welke hun favoriete kunstschilders en filmregisseurs zijn, met welke auto ze rijden en hoeveel flessen ze in hun wijnkelder hebben staan, kwestie van te weten uit welke "culturele en sociale achtergrond" ze komen. Waarmee ik maar wil zeggen dat deze begeleidende tekst opnieuw de kandidaten herleidt tot het lidmaatschap van al dan niet vermeende sociale groepen. Een socialiste als Kathleen Van Brempt, die het initiatief nam voor deze campagne, is wellicht gewoon om in termen van "klassenstrijd" te denken, maar in de Vlaamse regering zit ook minstens één partij die altijd zegt dat de maatschappij niet uit groepen bestaat, maar uit individuen. Ik citeer uit de besluiten van een congres van Open Vld uit februari 2009:

"We verzetten ons tegen een betuttelende en bevoogdende overheid die mensen in door het beleid bepaalde vakjes wil duwen of die uitgaat van een rigide groepsdenken."

Deze campagne lijkt mij nu net een schoolvoorbeeld van groepsdenken, maar enig protest van Open Vld tegen deze campagne hebben we noch in 2006, noch dit jaar gehoord.

"Kies voor een beleid waar iederéén zich kan in vinden!". O, dat is dus mogelijk? Ik dacht dat het "panacheren", het spreiden van je stem over verschillende lijsten, verboden was en leidde tot een ongeldige stem? Wil deze campagne de mensen wijsmaken dat het mogelijk is om een stem uit te brengen die leidt tot een beleid waar "iederéén zich kan in vinden"? Is dat dan een coalitieregering bestaande uit alle partijen die meedoen aan de verkiezingen? Of een éénpartijregering met een programma waar geen enkele burger tegen is? "Een beleid waar iederéén zich kan in vinden", is dat überhaupt mogelijk? En mogen we uit deze campagne dan ook afleiden dat kandidaten met een bepaalde (vermeende) sociale of culturele achtergrond alleen de belangen verdedigen van mensen met een gelijkaardige sociale of culturele achtergrond?

"Stem niet cliché". Wel, dat ga ik nu eens doen, zie. Ik heb dit jaar alvast één cliché ontwaard in de verkiezingscampagnes: Obama! Uit diezelfde "De Zondag" van vandaag blijkt dat Frank Vandenbroucke de crisis wil te lijf gaan "op z'n Obama's":



En op Facebook laat Verhofstadt Guy zich de titel "Obama van Europa" welgevallen.



Hebt u nog andere clichés ontdekt in de verkiezingscampagne? Meld het hieronder in de commentaren.