John Gray, professioneel vooruitgangspessimist

"Wetenschap heeft het leven van de mens niet fundamenteel verbeterd. Het klopt dat een klein deel van de wereld rijker en comfortabeler leeft."

"Maar wetenschap heeft bovenal geleid tot meer vernietiging en tot meer en efficiënter doden.  Niet toevallig was de twintigste eeuw de meest gewelddadige ooit."

Beide bovenstaande uitspraken zijn feitelijk fout.

- Het is niet zo dat een klein deel van de wereld rijker en comfortabeler leeft. Het overgrote  deel van de mensheid leeft rijker en comfortabeler. Er is geen enkel land in de wereld waar de huidige generatie het slechter heeft dan die van de grootouders. Op een handvol landen na is anno 2010 de levenstandaard overal hoger dan in het rijkste land van anno 1900...

- Het is ook niet zo dat de 20ste eeuw de meest geweldadige was. In absolute cijfers mischien, maar dat is dan ook enkel omdat de wereldbevolking in de 20ste eeuw explosief gegroeid is. Relatief gezien is de 20ste eeuw veel minder geweldadig geweest dan een groot deel van de menselijke geschiedenis. En het geweld in de wereld neemt nog steeds verder af.

Het pessimisme van John Gray lijkt dus gebaseerd te zijn op een verkeerde maar heden wel populaire en politek correcte interpretatie van de geschiedenis.

Wie de geschiedenis overschouwt, met een vergrootglas, kan er niet omheen dat regelmatig-wederkerende "schaamteloze materialistische analyses" achteraf  wel erg kortzichtig bleken (geweest) te zijn.   En dat zal vandaag wel niet anders zijn.   De mens leeft niet alleen van 'brood en spelen'.   Ik zou zeggen dat de Wilders-gerechtszaak dat zeer goed illustreert.  

De notie dat "mensenoffers en kannibalisme" een indicatie/representatie van de "geestelijke aard van de mens" zouden zijn, die komt zo recht uit een kleuterklas-begrip van 'moraliteit'.  Het vereist natuurlijk wel een brede feitenkennis en een ontwikkeld verbeeldingsvermogen om contemporele vormen van "mensenoffers en kannibalisme" te kunnen onderkennen.   En het vereist ook veel verstand om te kunnen begrijpen op welk (figuurlijk) 'altaar' die worden opgeofferd.  Maar kom, elke generatie denkt van zichzelf dat ze beter zouden zijn dan vorige generaties.  Het is maar 1 aspect van eeuwige menselijke arrogantie.  

De notie dat het pessimisme van Gray zou berusten op..."een populaire en politek correcte interpretatie van de geschiedenis", lijkt me empirisch-bekeken fout te zijn.  Het 'zeker' geloof in "vooruitgang" is nog nooit zo populair en politiek-correct geweest als vandaag. 

@ thinker

U zijt het die de term "gepeupel" op uzelf toepast, niet ik.  En vermits uzelf goed kunt schelden zonder iets bij te dragen, is dat misschien nog niet zo ongepast.    

Nadat ik zopas nog over "eeuwige" menselijke arrogantie schreef, komt u mij vragen wanneer de wereld tot een einde zou komen.  Begrijpt u de term "eeuwig" niet?  Of zijt u 'determinded'/vastbesloten van aan te tonen hoe dom u wel kunt zijn?   

Ik kan me al indenken wat u onder "gelukkig" verstaat.  Dansen op de Titanic? 

@MH : als mensenoffers and kannibalisme jou te ruw is, dan heb ik natuurlijk nog altijd de voortschrijdende acceptatie van het homohuwelijk en euthanasie als voorbeelden waarbij de rationele moraalvinding de biologische oerdriften overwint. Een beter voorbeeld van niet-materialistische vooruitgang is bijna niet te vinden.

Wat een kabaal, zeg!   Bart+Thinker(sic)+Fred (of course).   Het naief-links onderwijs (of de producten ervan) in zijn volle glorie ten toon gesteld! 

@ Bart

Eerst kwam u af met..."een schaamteloze materialistische analyse", en nu wat later beweert u van voorbeelden te hebben van..."niet-materialistische vooruitgang".   Mag ik een zekere verwarring in uw denken constateren? Tussen haakjes, uw 2 voorbeelden kunnen zeker geklasseerd worden onder...(A) "biologische oerdriften"...(uw woorden).  Of ze in overeenstemming zouden zijn met....(B)"rationele moraalvinding" is meer betwistbaar, maar niet volkomen uitgesloten.  Echter, uw bewering dat ze een... "overwinning" van B over A zouden voorstellen is absurd.    U zet de wereld op zijn kop in uw 'drift' om MH te willen tegenspreken.  Neem het homohuwelijk als voorbeeld.  Berust dat dan niet op een..."oerdrift"?  De implicatie van uw stelling is dat het dan wel op culturele aankweking zou berusten.  Homoseksuelen zullen dat zeker niet apprecieren, en terecht.        

@ Thinker

Uiteraard heb ik "het niet door".  Gij wel zeker?   In uw 'bijdrage', i.e. # 111167, werden 3 etiketten geplakt: ik zou een... "fantast, een wacko, en een omhooggevallen dikkenek"... zijn.  Verder stond daar absoluut niets in: geen stelling, geen argument, zelfs geen 'opinie'.  Nu, het is een manifest observeerbaar feit dat voor sommigen het begrip "opinies" kan gereduceerd worden tot  scheldwoorden.  En dat zegt wel veel over de spreker, maar doorgaans weinig of niets over het 'doelwit'.      

@ Fred

Heeft u ook iets te zeggen over de visie van John Gray, of gaat het hier om afzonderlijke zinnetjes van MH uit hun context te trekken?

- Het is duidelijk dat wij niet hetzelfde verstaan onder de term "religieuse mensen".   Ik denk niet dat er veel echt-religieuse mensen in westerse gevangenissen zitten.  In de niet-westerse (onvrije) wereld zitten die dikwijls wel in gevangenissen.   In westerse gevangenissen zitten natuurlijk wel veel pretend-religieuse of zelfverklaarde religieuse mensen, en misschien nog meer niet-religieuse en anti-religieuse mensen.   Uit dit laatste feit ga ik geen algemene besluiten trekken omtrent atheisten.  Maar, ik heet dan ook niet Fred. 

- Ik kan zeker de geneugten van wetenschap en technologie apprecieren, en ben dus blij dat ik in de kempen ben geboren (nog voor de 'bevrijding' toen het vrijemeningsuitingsrecht tijdelijk werd hersteld in Belgique en toen het enkelvoudig stemrecht er werd ingevoerd voor iedereen), en ook dat ik vandaag mag/kan leven in Virginia.   Maar ik ben nog meer blij dat ik nog juist op tijd ontsnapt ben aan de ergste afflicties van het contemporeel naief-links onderwijs.   De implicatie is dat ik verkies van vandaag te leven als een volwassene/ouderling en niet in bijvoorbeeld 2050 (dan ga ik zeker, en gelukkig maar, er niet meer zijn).   Een jaartal uit het verleden kan ik niet geven zonder verdere precisering van de 'omstandigheden'. 

-  Over de natuur van de mens hebben we het al eerder gehad, en ik ga daar niet uitvoerig op terugkomen.   Uw visie van de mens als een soort van geprogrammeerde robot is absurd en in tegenspraak met menselijke ervaring vanaf onze prille jeugd.    De mens is manifest een gemengd wezen, met zowel fysieke als non-fysieke (geestelijke) aspecten.  Maar uw denken omtrent "geest", evenals omtrent "religie", beperkt zich tot een karikaturaal kleuterniveau.  Dat kunnen we toeschrijven aan het.... n-lse onderwijs.   

-  Dat mensen zowel goed als slecht kunnen handelen, die stelling berust op de empirie van de ganse menselijke geschiedenis (althans voor zover we kunnen terugkijken in de geschiedenis).  Dat is dus de redelijke grond voor mijn gebruik van het woord "eeuwig" in deze context.  Uw vergelijking met de (absurde) mogelijkheid van een 'medicijn' in de toekomst om ondeugden te onderdrukken, is een belachelijke karikatuur.   Ze bevestigt wel wat ik al wist, namelijk dat u geen benul heeft van wat "ondeugd" betekent, en dat kunnen we ook op rekening van het n-lse onderwijs toeschrijven.      

@MH : neen hoor mijn denken is volstrekt helder. Homohuwelijk en euthanasie zijn verfijndere voorbeelden (op jou vraag) dan mijn eerste kannibalisme en mensenoffers die al van mijn eerste reactie in de niet-materialistische hoek zat. Lees maar naar!

Voor de rest is het geen goed idee om dingen te lezen die mensen niet geschreven hebben. De biologische oerdrift waarvan sprake is die van de heterosexualiteit die niet begrijpt dat er andere geaardheden zijn. 

@ Traveller

Laat ik even op deze zin ingaan:

Het betere materiële comfort is dank zij de technische vooruitgang, filosofisch zijn we echter niet veel opgeschoten.

Ik ben het volledig eens met het eerste deel van de zin. Met de bedenking dat materieel comfort ook emanciperend kan werken: mensen die dankzij elektrische apparaten minder tijd moeten spenderen aan huishoudelijke taken, zijn vrijer in hun keuzes van tijdsbesteding.

Dat we filosofisch niet veel zijn opgeschoten sinds de Grieken (!) vind ik dan weer onzin. Concepten als de vrije markteconomie (en individuele vrijheid in het algemeen), gelijkwaardigheid van àlle mensen, scheiding van religie en staat, onschuld tot het tegendeel is bewezen etc... zijn de laatste eeuwen gradueel een prominente plaats gaan innenemen in onze samenleving en dat beschouw ik wel degelijk als een filosofische vooruitgang.

We mogen uiteraard nooit in slaap vallen en denken dat deze vooruitgang 'verworven' is, want allerhande obscurantisten en mensen die MH als "naïef-links" zou omschrijven staan steeds paraat om ze te ondermijnen.

@ Bart

Ik pik u eruit omdat uw verwarring het gemakkelijkst kan ontrafeld worden, precies omdat het om zeer specifieke onderwerpen gaat.  Een hervatting van de discussie met Fred over de gemengde natuur van de mens lijkt me hopeloos.   

1) Waarom plaatst u kannibalisme en mensenoffers in "de niet-materialistische hoek", maar homohuwelijk en euthanasie niet?   Kannibalisme, mensenoffers, en euthanasie betreffen allemaal FYSIEKE daden.  Alleen het homohuwelijk, onder uw 4 voorbeelden, zou men redelijkerwijze kunnen klassificeren als geestelijk (of "niet-materiele hoek", in uw terminologie), ook al heeft het een aantal fysieke aspecten (e.g. ceremonie op het gemeentehuis, juridisch document, enz...).   Uw classificatie is wel degelijk verwarrend en niet helder. 

Het is natuurlijk zo dat de mens voortdurend aan zingeving doet (precies omwille van zijn gemengde of partieel-geestelijke natuur), en dus allerlei fysieke daden stelt om zowel fysieke als geestelijke doeleinden te kunnen bekomen.   Maar, de essentie van het homohuwelijk zit toch niet in die fysieke aspecten (ceremonie, document) en wel in het geestelijke aspect, i.e. een publieke erkenning ervan.  En wat u het meest ambeteert omtrent "kanibalisme en mensenoffers" dat zijn toch de fysieke aspecten van die fenomenen en niet enige mogelijke geestelijke zingeving ervoor.  U zet dus wel degelijk de wereld op zijn kop en plaatst concrete fenomen in de verkeerde categorieen.  U zijt verward omtrent het onderscheid tussen geest en materie.   

2)  Uw laatste zin is een prachtvoorbeeld van geestelijke verwarring.

...."De biologische oerdrift waarvan sprake is die van de heterosexualiteit die niet begrijpt dat er andere geaardheden zijn"... 

- Oerdriften kunnen niet "begrijpen".   Oerdriften bestaan en kunnen redelijkerwijze beschouwd worden als behorend tot het fysieke aspect van de mens, in zoverre dat ze ontsnappen aan de menselijke 'vrije wil', of zo u wil aan de menselijke geest.   "Begrijpen" berust op verstand en is steeds geestelijk. 

-  Als heteroseksualiteit uit een oerdrift zou voortkomen, geldt dat dan niet evenzeer voor homoseksualiteit?    Ik vermoed dat uw antwoord op die vraag is: ja.  NIETTEMIN beweerde  u in #111176 dat het homohuwelijk (en euthanasie) voorbeelden zouden zijn van rationele moraalvinding (een geestelijke activiteit!!) die oerdriften zou overwinnen.  Dat is een complete contradictie.   Als homoseksualiteitt aan een oerdrift zou beantwoorden dan kan het zeker geen "overwinning" zijn over een oerdrift.    Ik weet wel dat u meende van te zeggen dat de erkenning van het homohuwelijk een overwinning zou betekenen over een andere zingeving, i.e. bijvoorbeeld een zingeving die homoseksualitiet ziet als een cultureel (aangeleerd of aangekweekt) fenomeen en niet als beantwoordend aan een "oerdrift".   En er zijn nog andere zingevingen denkbaar in dit verband.   Maar dat is niet wat u schrijft.

Ik bied deze commentaar aan, niet om u te willen tegenspreken voor mijn plezier, maar enkel om u te willen helpen (of aanraden) van dieper na te denken alvorens iets neer te pennen.

De stellingen van John Gray zijn simpelweg onjuist. Zo was de twintigste eeuw helemaal niet de meest gewelddadige eeuw ooit, althans niet proportioneel bekeken. De twee wereldoorlogen hebben ongeveer 100 miljoen slachtoffer gemaakt. Omgekerend naar de "moordratio" in een typische pre-wetenschappelijke en pre-technologische samenleving zou dat aantal zowat twee miljard moeten zijn. Dus zelfs rekenening houdend met het feit dat de twintigste eeuw twee wereldoorlogen heeft gekend, is onze wetenschappelijk en technologisch geavanceerde samenleving van de twintigste eeuw zowat 20 keer vreedzamer. Bovendien is de tweede helft van de twintigste eeuw qua geweld de minst gewelddadige periode ooit.

Zelfs de link tussen economische welvaart en geweld is blijkbaar gebroken. Recessies zijn niet meer in staat om de dalende trend inzake geweldsdelicten om te buiten (http://marginalrevolution.com/wp-content/uploads/2011/05/Violence-Stylized-2.png)

Ik kan me wel voorstellen dat de mensen vroeger globaal genomen gelukkiger waren dan nu, als we aannemen dat geluksgevoel relatief is en niet absoluut. Het individuele welbevinden is nu eenmaal niet gebaseerd op de absolute vervulling van stabiele noden, maar de mate waarin wij beter aan onze noden en wensen kunnen voldoen dan onze medemens. Sommige mensen, ik zou hen boeddhisten noemen, zullen best gelukkig zijn met wat ze hebben, maar het merendeel past zijn noden en wensen voortdurend aan aan wat hij rond zich ziet, en wenst zich aldus in zijn eigen (relatieve) ongeluk. Voor sommigen is dat een BMW of een zwembad in de tuin van de buurman, voor mij is dat Bart De Pauw die zijn brood verdient door zich creatief uit te leven. Vroeger waren er minder referentiepunten (de media met hun iconen! de als-je-maar-echt-wil-boeken!) en bovendien bestond er totaal geen illusie dat men uit zijn sociale klasse kon treden. Zie ook de lezing van Alain de Botton op TED.

Het is precies dat globale onvermogen om gelukkig te zijn met wat men heeft, dat voortdurend op zoek gaan naar manieren om de noden van vandaag in te vullen, of de buur de loef af te steken, dat de individuele mens, hele naties en per slot van rekening ons menselijk ras de inventiviteit heeft opgeleverd om kennis te verwerven en die technologisch aan te wenden. Dat we daarbij ook heel wat kwijtspelen, zeker onder de multiplicator van de bevolkingsexplosie, staat buiten kijf.

Zelfs indien ons individueel welbevinden relatief zou achteruitgegaan zijn, zou het nog veel verder achteruitgaan mochten we ons onder romantische invloeden terugwerpen in de tijd en onze technologische verwezenlijkingen overboord gooien. Persoonlijk heb ik weinig lust me elke dag als een low-impact-man in een tobbe koud water te wassen. Onze verworvenheden hebben ons misschien niet relatief gelukkiger gemaakt, ze opgeven zou ons absoluut ongelukkiger maken, omdat we ze in onze herinnering niet kunnen uitvagen.

Er zit dus maar één ding op: verder vooruitgang boeken.

@ LVB & Fred

De Griekse elite was vrijer dan wij nu zijn en hun vrije markt was de ganse ongeorganiseerde wereld.

Wij zijn de elite van de wereld nu en we zijn in de verste verte niet vrij, waar haal je dat?

Wat slavernij betreft, ik kan jullie zo naar een slavengebied in Pakistan, Sindh brengen waar 25.000 slaven voor Mumtaz Bhutto werken.

Je kunt ook dit eens lezen, van een vrouwelijke ex-parlementair in Kuwait:

www.victorhanson.com/articles/ibrahim062611.html

De wereld is groter dan ons esten en de vrijheid is echt iets wat we nog niet bereikt hebben.

Het gaat namelijk steeds slechter met die vrijheid, we hebben zoveel "layers" van regeringen en straks krijgen we de globale "superregering" boven de Europese nog eens op ons dak.

Vrije markt, wil je komen lachen?