Strijden tegen karikaturen

Telkens ik hoor vertellen dat de ellende in de Derde Wereld wordt veroorzaakt door de globalizering krijg ik een onbedwingbare zin om een aantal vragen te stellen. Misschien dat het via dit blog lukt.

Laten we even doen alsof we het argument dat de honger in de Derde Wereld veroorzaakt wordt door de globalizering. Fijn. Sinds het ontstaan van de beschavingen, zo'n zesduizend jaar geleden, heeft de gemiddelde levensverwachting bij geboorte bij de 20 tot 30 jaar gezeten (1). Ter vergelijking: wij zitten nu bijna aan 80 jaar.

En welke ontwikkeling hebben de Derde Wereld landen nu eigenlijk doorgemaakt? Die komen van minder dan 30 jaar in 1900, via meer dan 40 in 1950, aan boven de 60 in 2,000 (2) Zelfs de allerarmste landen zitten vandaag (als ik me goed herinner) boven de 40. Dus vraag ik me af of dat ook "de schuld van de globalizering is"?

Stijgende levensverwachtingen zijn voornamelijk het gevolg van dalende kindersterfte. Tot op de dag van vandaag bedraagt het aantal kinderen dat in de Derde Wereld sterft tijdens zijn eerste levensjaar iets van een 20% (3) Maar dat zijn cijfers die met gemak de vergelijking met de cijfers voor pre-industriëel Europa kunnen doorstaan. (4)

Dus hier kunnen we niet zeggen dat een stijgend getij alle schepen omhoog heft. Maar wel is het nog steeds zo dat Europa (en zijn erfgenamen) hun armoedeniveau van enkele eeuwen geleden achter zich hebben gelaten, en de Derde Wereld gewoon zit waar ze altijd gezeten hebben. En als de Derde Wereld sinds mensenheugenis met hoge kindersterfte zit, en daar nu nog steeds mee zit; hoe kan dat dan de schuld van de globalizering zijn?

Ik heb het ook nog met een derde criterium geprobeerd. Het BNP per hoofd is zoals iedereen weet een ver van ideaal criterium om de welvaart van een land te meten. Maar als je de keus had om in een niet nader genoemd land te leven, waarvan je niet de naam kent, en wel het BNP per hoofd, dan mag je er verdomd zeker van zijn dat je maar best gewoon het hoogste BNP kiest.

Hoe ziet het plaatje er voor dit criterium uit? In termen van Maddison's 1990 PPP dollars (5) haalt Afrika gemiddeld 1,500 USD per hoofd. Welnu, op de allereerste ontwikkelende landen na (Engeland en Nederland) moet je daarvoor, in de industrielanden dus, wachten tot een *eind* in de negentiende eeuw.

Kortom, op dit criterium doet Afrika vandaag het beter dan alles wat het Westen, op enkele uitzonderingen na, te bieden had tot minder dan 200 jaar geleden.

Eigenlijk is het plaatje dat zich aftekent als volgt. Iedereen is altijd en overal doorheen de geschiedenis doodarm geweest. Sinds ruwweg 200 jaar geleden is de toestand beginnen verbeteren, eerst alleen in het Westen, sindsdien op veel meer plaatsen, nu is de vraag al meer op welke plaatsen er nog altijd geen schot inzit.

Dat laatste is niet goed genoeg, maar het blijft nog altijd zo dat de Derde Wereld in het slechtste geval nog altijd staat waar ze altijd gestaan hebben - of dat de toestand ook daar al verbeterd is.

(Ik denk dat we dat laatste ook als volgt moeten bekijken. De uitvinding van de landbouw heeft zich afgespeeld, zeg, 10,000 jaar geleden: leve de ronde getallen. Al die tijd dus zat iedereen in ruwweg de zelfde ellende. Maar ruim 200 jaar geleden begonnen op enkele plaatsen de tijden te verbeteren. So far so good. Alleen, verwachten we van een proces dat zich wereldwijd afspeelt, en over duizende jaren, dat het zal veranderen op een mum van tijd, overal tegelijk, letterlijk gelijktijdig, als met een vingerknip? Nee? Maar 200 jaar is slechts 2% van de 10,000 jaar sinds de uitvinding van de landbouw. En als het niet overal *tegelijk* verandert, welke verschillen kunnen daar dan op zitten? Iets van enkele percenten, misschien? Welcome to the real world, dan :-)

En opnieuw vraag ik me af: hoe kan het de schuld van de globalizering zijn als sommige delen van de wereld nog altijd even arm zijn als ze sinds het begin van de geschiedenis geweest zijn? En sterker nog, als de globalizering die negatieve gevolgen heeft, welke ongelofelijk sterke factor moet er dan niet aan het werk zijn in de wereld, dat het ten eerste de millennia oude armoede doet afnemen, en dat juist op het moment dat de globalizering de problemen nog eens komt vergroten?

Ik heb op deze vragen nog nooit antwoord kunnen krijgen. Maar misschien moet Bart Somers eens deze vragen stellen? Misschien dat, als het van hem komt, iemand toch eens probeert er iets op te zeggen?

Koen

(1)Maddison, The World Economy, A Millennial Perspective, tabel 1 - 4

(2)Lomborg, The Skeptical Environmentalist, hoofdstuk 4

Of: Maddison, The World Economy, A Millennial Perspective, tabel 1 - 5b

(3) Easterly, The Elusive Quest for Growth, chapter 1, §1

(4) Cipolla, Before the Industrial Revolution, chapter 5

(5) Maddison, The World Economy, Historical Statistics.

Oh maar kinderarbeid is altijd alleen maar een *symptoom* van armoede geweest, hoor. Ik heb er nu al veel over gelezen en nagedacht, maar ik heb kinderarbeid nog nooit als één van de (nochtans uitgebreide reeks) oorzakelijke verbanden van welvaart gezien.

Kinderarbeid zie je altijd in economieën die niet productief ("welvarend") genoeg zijn om de overschotten te produceren waarmee je niet-productieve mensen kan onderhouden (Cippola, Before The Industrial Revolution, 1976 (1993), hoofdstuk 2, § 2) Er zijn typisch ook geen pensioenen, maar dat valt niet zo op want te weinig mensen worden oud genoeg om er één te krijgen.

Maar het produceren van overschotten valt ongeveer samen met de mate waarin je boven subsistentieniveau zit. En alle economieën van de geschiedenis hebben nu juist haast altijd bij dat subsistentieniveau gezeten. Dus zal je ook altijd weer kinderarbeid zien.

En dat is de reden waarom al die goede bedoelers die ook werkelijk kinderarbeid verbieden enkele maanden later de arbeidsters terug vinden in de bordelen, en de arbeiders op de vuilnisbelten. Willen we kinderarbeid elimineren, dan moeten we de economie productief genoeg maken om dat te kunnen betalen. Maar dat is echt niet hetzelfde als "laat kinderarbeid toe en de economie zal productiever worden". Kinderarbeid is gewoon het symptoom van een economie die op een onproductief, quas-subsistentieniveau vastzit.

Ciaooooo, Koen

concurrentie leidt niet altijd tot een verbetering van het niveau.

eerst was er BRT en BRT 2,

toen kwam VTM, VT4, Ka2, en nog wat kleine zendertjes en toch is het medialandschap er niet beter op geworden.

Ik zeg niet dat concurrentie altijd slecht afloopt. Ik merk gewoon op dat het niet altijd rozengeur en manenschijn is.