Amerikanen zijn niet gek

Ik hoor in elk geval niet tot de modieuze Bush-bashers, tot de kliek van Michael Moore die met zijn film Fahrenheit 9/11 een wel erg gemakzuchtig pamflet heeft gemaakt. Er bestaat in Nederland een afkeer van Bush, die soms fysiek is. Toegegeven, hij heeft een raar hinnik-lachje en zijn grijns kan valsig overkomen, maar Bush is voor mij toch de man die in twee landen, Afghanistan en Irak, vrijheid en democratie probeert te brengen. [...]

Als hij [op olie] uit zou zijn, dan trok hij toch niet 200 miljard dollar uit voor een vuile oorlog die al bijna 1700 Amerikanen het leven heeft gekost? Dan zou Bush toch de Chirac-methode hebben toegepast en op een dag Saddam heb ben gebeld met de mededeling: ‘Luister, vriend, jij komt naar mijn ranch in Texas en dan gaan wij eens fijn zaken doen’? Dat zou toch stukken gemakkelijker zijn geweest? [...]

Toen ik Wouter Bos tijdens de campagne voor de Tweede-Kamerverkiezingen eens hoorde zeggen: ‘En die oorlog in Irak komt er niet’, snapte ik dat werkelijk niet. Veel linkse mensen in Nederland, behorend tot de babyboomers, hebben sinds Irak een ‘Johnson moordenaar’ waas voor hun ogen. Zij associëren de VS met ‘steun aan zes-sterren-generaals’, met de omverwerping van Salvador Allende, met Vietnam, Laos, Cambodja. Maar je kunt het verleden niet vergelijken met wat er nu gebeurt in Afghanistan en Irak, met wat de VS zelf op 11 september is overkomen. [...]

Veel mensen zijn jaloers op de Amerikaanse vastberadenheid, op hun optimisme en hun sense of purpose, hun gevoel een doel in het leven te hebben. Als je ziet hoeveel doodgewone Amerikanen bereid zijn zich op te offeren in Irak om Het Kwaad te stoppen, dan kun je dat niet afdoen als platte krijgszucht of economisch eigen belang. Die sense of purpose, die overigens voor een belangrijk deel is geënt op religiositeit, zit diep geworteld in de Amerikaanse samenleving. Als ik aan Nederlanders vertel dat zich destijds complete gezinnen aanmeldden voor Irak, dan is vaak de reactie: ‘O, wat een engerds zijn het toch.’ Dan val ik echt stil. Als ik zie welke offers Amerikanen willen nemen voor de vrijheid van een ander, dan zeg ik: I salute you. [...]

Dat is ook zoiets hè, waar ze in Nederland hun neus voor ophalen: vaderlandsliefde. Ik heb meegemaakt hoe bij de dood van Ronald Reagan enkele aperte Reagan-haters in mijn vrienden kring naar Capitol Hill gingen om daar uren in de rij te staan om de oud-president respect te betuigen. Ik vroeg: ‘Hoe kan dat, jullie waren toch fel gekant tegen Reagan?’ ‘Ja,’ antwoordden ze, ‘maar hij was wel onze president.’ Dat is in Nederland niet uit te leggen. [...]

De veranderingen in Nederland zijn me niet ontgaan. Ik ben voorbereid. Veel Nederlanders zijn wat zij de Amerikanen verwijten: het is van een ongekende Torremolinos-platheid, een Vinkeveen-egoïsme, van een BMW-botheid, als je begrijpt wat ik bedoel. Nederland was een keurig aangeharkte mierenhoop, maar Pim Fortuyn heeft daar een schop tegenaan gegeven en nu rennen de mieren in blinde paniek alle kanten op. Ik heb eerder al gezegd: het massale ‘nee’ van Nederland tegen de Grondwet betekent de eindoverwinning van Pim Fortuyn. Maar onduidelijk is aan wie de gouden medaille moet toekomen nu hij er niet meer is. [...]

Waar het mij om gaat, is dat je als journalist nieuwsgierig blijft naar wat je niet kent of waarvoor je bevreesd bent. Niets is erger dan intellectuele luiheid, zelfingenomenheid. Ja, die houding domineert ook bij het Journaal nog te veel. Ik heb ‘Hilversum’ wel eens geprobeerd uit te leggen dat het voor de Nederlandse Journaal-kijker toch interessanter is te weten wat Bush drijft om Irak binnen te vallen, wat een overgrote meerderheid van de Amerikanen beweegt hem daarin te steunen, dan, zoals ze daar wilden, de zoveelste repo te maken over een paar criticasters wier geluid in Nederland overbekend is.

Charles Groenhuijsen, geïnterviewd door Frans van Deijl in HP/De Tijd, 10 juni 2005