Openbare omroep en objectiviteit

Een bijzonder heet hangijzer blijkt de opiniediversiteit te zijn en - daarmee samenhangend - de neutraliteit van de omroep. De respondenten zijn het roerend met elkaar eens over het feit dat een publieke omroep objectief hoort te zijn en alle opinies aan bod moeten laten komen. Sommige burgers vinden dat er grenzen zijn aan die neutraliteit en dat de democratische functie van de publieke omroep niet te verzoenen is met bepaalde stanpunten. Deze standpunten verdienen dan ook geen forum op de publieke omroep. Deze mensen tonen zich dan ook tevreden over de opiniediversiteit en ook objectiviteit op de VRT.

"De VRT onderscheidt zich op dit ogenblik door zijn neutraliteit wat betreft politiek en godsdienst en dit mag op dezelfde manier in de toekomst blijven"
man, 58, Lummen

"Ik verwacht als burger dat de omroep een baken is en blijft tegen a-democratische stromingen en partijen"
man, 44, Antwerpen

Een veel grotere groep deelnemers verlangt echter wel dat alle opinies aan bod komen op de VRT. Maar liefst 548 respondenten vinden dat de VRT op dit moment onvoldoende objectief is.

"De VRT is een instrument van de huidige beleidsmakers en danst naar hun pijpen inzake berichtgeving. Ze onderscheidt zich niet van de staatszenders van het vroegere oostblok en de nog bestaande dictatoriale regimes"
man, 43, Roeselare

Dat gebrek aan objectiviteit schuilt volgens deze burgers op drie terreinen: journalisten laten bij hun werk hun eigen politieke voorkeur te vaak doorschemeren, politieke partijen komen niet aan bod volgens hun sterkte en ook bij ontspanningsprogramma's of documentaires zou de VRT zich niet objectief genoeg tonen.

"Wij betalen voor goede informatie en niet voor de mening van de moderatoren"
man, 61, Berchem

"Té veel journalisten laten hun politieke voorkeur blijken waardoor ze in hun rol als nieuwsjournalist, redacteur of presentator aan geloofwaardigheid verliezen"
man, 35, Affligem

"Soaps worden misbruikt om politiek correcte thema's door de strot te duwen"
man, 60, Beveren

[...]

Conclusies trekken uit de bevraging van de burgers blijft een moeilijke oefening. In geen geval mogen deze resultaten geëxtrapoleerd worden, ook al is de verleiding groot, zeker gezien de respons van 1853 geldige antwoorden. Het is echter niet omdat de meerderheid van deze respondenten in deze of gene richting denkt, dat dit automatisch geldt voor de meerheid van de Vlamingen. Deze bevraging geeft een duidelijke indicatie van wat bij bepaalde groepen Vlamingen leeft, maar leert ons niet hoe groot die groepen zijn. Voor een publieke omroep die er voor iedereen is, is het gewicht van een bepaalde mening echter van een beperkt belang. Zelfs de mening van kleine groepen zouden voor de VRT al aanleiding genoeg moeten zijn om het beleid bij te sturen, zolang de omroep uiteraard binnen haar decretale opdracht blijft opereren. Wat dat betreft bestaat er een duidelijk spanningsveld tussen zijn opdracht om de democratische samenleving te ondersteunen en zijn opdracht om op een neutrale manier te berichten. In het wetenschappelijk rapport wezen we er al op dat deze beide opdrachten moeilijk te verzoenen zijn wanneer het gaat om het verslaggeven over standpunten die haaks staan op de principes van de democratische samenleving die de VRT hoog hoort te houden. Ook uit de bevraging van de burgers blijkt dit spanningsveld. Hoewel er binnen een groep burgers een duidelijke vraag is om binnen dat spanningsveld de kant van de strikte neutraliteit te kiezen, lijkt dit moeilijk te verzoenen met het huidige decreet. De voorstellen die deze groep doet zijn immers niet alleen strijdig met de bepalingen inzake de democratische functie van de omroep, maar ook met de bepalingen inzake de autonomie van de omroep en vooral van de nieuwsredactie. Dit is dan ook een verwachting die – hoewel blijkbaar gedragen door een niet onbelangrijke groep mensen – moeilijk te realiseren is.

Thomas Coppens in "Opdracht volbracht? Een studie naar de taken van de VRT", (PDF) in opdracht van de Vlaamse Mediaraad.