Anti-Orangisme in Zuid-West-Vlaanderen anno 1830

Voor de Orangistische burgemeesters en overlopers van het laatste uur was het antwoord op de vraag in hoeverre een Belgicistisch kiezerskorps bereid was de spons te vegen over hun dubieus gedrag van kapitaal belang. Was het uur van de vergelding al dan niet geslagen? [...]

Op een bevolking van 4.076.513 inwoners waren er amper 46.099 stemgerechtigden, onder wie 7.670 capaciteitskiezers [in hoofde van functie of diploma]. Dat betekent dat slechts 1,1% van de Belgen stemgerechtigd was. [...]

Van de 200 verkozen leden van het Nationaal Congres stonden er 20 of 10% als Orangist bekend. In het anti-Orangistisch arrondissement Kortrijk bracht 87% van de kiezers een pro-Belgicistische stem uit. De politieke carrière van tal van burgemeesters leek hiermee op de vooravond van de eerste Belgische gemeenteraadsverkiezingen erg gehypothekeerd, zoniet bezegeld...

11 november 1830 staat in onze dorpsgeschiedenis her en der geboekstaafd als een historische mijlpaal. Het is de Sint-Bartolomeusnacht der Orangisten en een dag van weergaloze triomf voor de Belgicisten. [...] Uit ons onderzoek voor Sint-Eloois-Vijve, dat slechts 1.111 inwoners telde, blijkt dat 27 van de 42 cijnskiezers of 64% de anti-Orangistische petities hebben ondertekend. Vijf van de zeven raadsleden, onder wie burgemeester Jean-Baptiste Lefevere en de twee assessoren, behoorden echter tot de weigeraars. In datzelfde Sint-Eloois-Vijve kwam na 11 november een pure revolutie-gemeenteraad uit de bus met zeven Belgicisten. Slechts twee van hen hadden voor 1825 een gemeentelijk mandaat bekleed, maar maakten in 1830 niet langer van de gemeenteraad deel uit.

Sint-Eloois-Vijve is zeker niet de uitzondering op de algemene regel. Ook te Waregem bestond de op 11 november 1830 verkozen gemeenteraad uit negen nieuwe leden en kwam aan de politieke carrière van notaris-burgemeester Ferdinand Storme een einde.

Marcel Delmotte in "Gemeenteraadsverkiezingen en kieswetten in West-Vlaanderen van 1818 tot 1921", 33ste Jaarboek van de Geschied- en Heemkundige Kring "De Gaverstreke", december 2005.