Dialecten, standaardtaal en de VRT

Bah, who cares? Brabants lijkt het meeste op AN.
AN is nu ook niet een 'natuurlijke' taal...in tegenstelling tot dialecten. Ooit vormt er zich wel een smeltkroes tussen AN & dialecten...die AN basis helpt ons elkaar sneller te begrijpen.
Een limburger is verstaanbaar, West-Vlamingen daartegen zijn de moeilijkste van gans de bende.

@ Briggs:

Als we willen dat anderstaligen die zich hier vestigen het Nederlands als standaardtaal leren en gebruiken, dan zullen we met z'n allen toch meer oog en oor voor onze taal aan de dag moeten leggen.

Het is niet omdat we (soms terechte) kritiek hebben op het inburgeringsbeleid of omdat we in een tijd van groeiend Vlaams zelfbewustzijn leven, dat we laks en lui moeten worden.
De standaardtaal is best hanteerbaar en kan best vertrouwd klinken in soaps en andere populaire programma's indien we alleen die 'toegevingen' zouden doen die in geheel Vlaanderen van toepassing zijn.

Zo kan je zeggen: "Gaat ge mee naar de winkel?',
en kan dit er dan niet door: "Ga-de mee naar de wienkel?"

Een hervorming in die zin zou al een hele verademing zijn.
De 'ge-vorm' moet daarbij in de spreektaal gehandhaafd kunnen worden, lijkt me. Om de natuurlijkheid te behouden.
Hij wordt immers in heel Vlaanderen toegepast!
Bovendien ook in 'gans' Vlaanderen. Ook dát woord moet dus kunnen.
'Hedde 't begrepen?' blijft voldoende natuurlijk klinken als het door 'hebt ge 't begrepen?' vervangen wordt.

Taal is een natuurlijk, evouerend gegeven. Een gesproken medium mag dus best oog hebben voor de vraag 'wat vandaag tot in alle uithoeken van Vlaanderen gebruikelijk is en wat niet'.
Het is iets waar acteurs en openbare sprekers hun vak zouden moeten van gemaakt hebben: hoe word ik best begrepen?

Denken dat alles kan is gewoon luiheid. Denken dat alles volgens het groene boekje moet is dan weer volksvreemd en puriteins.
Al zullen met deze stelregel ook wel wat problemen opduiken, dit moet minstens het streven zijn, dacht ik.

Leo Norekes: Das normaal; das allemoal chin-éééees.

EJ: "Gade mee naar de wienkel?"
Neejeuh; godde gij mee no de winkèl?

Kemmet begrepe wadda ge wilt mo zo e smeltkroes neemt tijd in beslag. Dat allochtonen daar problemen mee kan hebben is nogal wieddes. Anders waren zij geen allochtonen; zij moeten maar het AN leren waarmee dat ze verstaanbaar worden in onze maatschappij. Met verloop van tijd zullen ze de dialecten ook wel snappen; in alle geval EJ als je ziet dat men u niet begrijpt dan ga je trachten meer AN te hanteren of het hen op een andere manier duidelijk te maken.

Ge moe d'ui ma debrouillere vo'et te doen marchere.
Just eh pol.

Waar maken we ons eigenlijk druk over ? Al eens een ritje door de UK, Ierland en de States gemaakt? Niemand maakt zich druk over lokale dialecten...
Heel sporadisch wordt een Schot eens ondertiteld. Ik kan je verzekeren dat het verschil Cockney vs Glaswegian even groot is als Westvlaams vs. Antwerps.

Ik heb het hoe langer hoe moeilijker met deze enggeestige mentaliteit. En het 'patois' wat de Franstaligen 'moeten' leren is enkel een excuus om taalonkundigheid te verbergen.

@Mike: het streven naar verbetering "enggeestig" noemen, noem ik dan weer enggeestig. Pleiten voor een verbetering van het onderwijs van de standaardtaal is nu blijkbaar ook al "enggeestig". What's next?

@ LVB:

Je zegt: ""ga je" is in het West-Vlaams dialect gebruikelijker dan "gaat ge"."

Klopt, Luc, maar 'gaat ge' is er niet uitgesloten of totaal óngebruikelijk. Laat ons zeggen: het kan er mee door.

De 'je-vorm' is overigens in het Nederlands nog niet zó oud, he... en in Vlaanderen nog niet helemaal ingeburgerd in de spreektaal. Wél in de schrijftaal.
Het is niet vanzelfsprekend om je in de ge-vorm kwaad te maken, bijvoorbeeld. Welke Vlaming zegt tegen zijn of haar lief: " ik hou van 'je' "?

In drama moet dus 'ge' kunnen, lijkt me. Maar goed: misschien eindigen we helemaal nergens als we al met toegevingen beginnen. Op die manier kan ik je standpunt wel appreciëren.

M.b.t. 'Franstaligen': dat lijkt me dan weer een overweging vanuit een door de staat gecreëerde Belgicistische reflex die je daar maakt. Ik ben een Vlaams-Nationalist. Ik verlang er niet naar dat Fransen of Franstaligen mijn taal leren of spreken. Het lijkt me vanzelfsprekender als ze dat niet doen, zelfs.
Voor mij hoeft België niet en dus ook geen Nederlandstalige Walen die het bewijs moeten leveren dat België kan bestaan.
Ik vind het verdienstelijk als ze het leren, maar ik vind het geen must. En als ze in Vlaanderen wonen en werken, lijkt het me raadzaam dat ze het leren. Een beetje zoals ik in Keulen Duits zou leren en spreken. In die zin is het wel belangrijk dat er een (bruikbare en gebruikte) standaardtaal bestáát.
Franstalige kranten schrijven daarover echter met motieven die ik voor geen haar betrouw. Bovendien heeft het in een Vlaamse Republiek (die ik over enkele jaren verwacht) geen fluit te betekenen wat Franstalige kranten over onze taal vinden.
Trouwens: ooit al eens met iemand van Charleroi of Luik of Arlon Frans gesproken? Nou... ook niet meteen Voltaire, hé!

Maar Walen die geen Vlaams leren omdat wij 'broebelen'... dat lijkt me een visie op taal van mensen die hun eigen taal (het Waals) én daarmee goeddeels hun cultuur als 'gebroebel' veroordeeld en verloochend hebben. Betreurenswaardig. Een hele cultuur gaat zo verloren. Maar goed: ieder zijn heug en meug.

Het standaardnederlands is het product, een beetje het compromis ook, van het gebroebel van 17 provinciën. Het is goed voor onze eenheid als we de taalwetten daarbij zoveel mogelijk leren respecteren (en niet om de twee jaar omgooien!). Maar het mag niet artificieel gaan klinken, zoals het BRT-Nederlands (jaren '70) uit de schooltelevisie met Wim Offeciers. Het moet een beetje vertrouwd klinken.

Maar nog eens: streven naar meer respect voor de standaardtaal is allesbehalve enggeestig.
Ik voel dus wel wat voor de vuist die je maakt voor de standaardtaal. Dat is zeker geen overbodige luxe. Het zeep-Vloms van VTM- en VRT-series verdient inderdaad zo'n stevige vuist.
Wat je zegt is broodnodig.

Geen enkel West-Vlaams dialect kent "gaat ge". Alleen "goa je", en, als je er dan toch een "gij" wilt bijsleuren: "goa-je-gie".

@ Luc:
Mmm... ik begrijp. Gezelle schreef nochthans in de gij-vorm. En niet alleen in gebeden. Al is het lang geleden. Helemaal vreemd zal het West-Vlamingen toch niet overkomen.
Of ziet ge dat anders? Zegt gij 'ik hou van jou' of 'ik hou van je'?
En heeft uw relatie dat overleefd?

Brabants: Ik zie (n) aa gèère... Limburgs: ich zien oech giaan.

Waar sluit dat dan bij aan?
En... wordt die 'J' ook uitgesproken als er géén klinker vóór staat. Of is die 'J' een noodzakelijke verbindingsklank na een klinker?

Want dan zou het gaan om "ik zie(n) joe gèèrne".

Overigens 'gèèrne' klinkt als Duitse 'gerne'
[zeg: gèèa(r)ne].
Ich sehe dich gerne (an).

@Eric Jans: in het West-Vlaams wordt de 'j' in 'joe' altijd uitgesproken, ongeacht of er een klinker dan wel een medeklinker aan voorafgaat.

Trouwens, Leo Norekens heeft hierboven al het voorbeeld gegeven: ojje-gie = als je gij ...

De normale vorm is ojje komt (als je komt), maar als men er extra nadruk wil op leggen, zegt men "ojje gie komt" (als je gij komt).

Als Gezelle "Gij" schreef, dan toch eerder in de beleefdheidsvorm neem ik aan (het Franse "Vous").

LVB's analyse klopt. "Gie" dient in het West-Vlaams alleen om "je" te benadrukken. ("Je moe nie bleit'n..." >> "Je moe gie nie bleit'n...")

Overigens Luc, Waregem mag dan (nog net) bij West-Vlaanderen ingedeeld zijn, taalkundig behoort het toch eerder bij Oost-Vlaanderen, niet? Welke criteria werden destijds eigenlijk gehanteerd bij het uittekenen van de provinciegrenzen?

de ge is geen west-vlaams uiteraard niet; in een van de boekn van Jeroen brouwers heeft hij de geschiedenis van het nederlands beschreven, met name als de nederlanden niet gesplitst waren spraken we nu met z'n allen (zowel noord- als zuidnederlanders) een soort westvlaams. Vandaar dat in Nederland de ge-vorm niet voorkomt omdat het Nederlands gegroeit is vanuit in Amsterdam gevestigde ballingen na de vlucht genomen te hebben voor de romaanse katholieken.

Joe ge ziet an't zeivern ook in Zillegem zeggn wiedre Joe in plekke van Oe

Een westvlaming zei mij eens (iets dergelijks): welder s'hri'vn 'hela'k 'et 'hes'rpro'un weurt. hijlie in Antwer'un nitte.
ik: "haa jaa?"
hij: schrijft een I op een blad en vraagt mij: lees me da ne kiere!
Ik: "I".
Hij: Zieje't! Dades héén I! dades en E! E' s'hrif 'un E en hie zeh't er 'n I teh'n!
echt gebeurd...

@EJ:
"Een beetje hoffelijkheid tegenover mensen die zich inspannen om zich te integreren is toch niet grondwettelijk verboden, hé?" Heb ik ooit het tegendeel beweerd?

Uiteindelijk EJ is het geheel afhankelijk van de andere gesprekspartner.

-Aanzie je die als autochtoon of geïntegreerd burger die je kent dan zie ik geen verplichting om AN te brabbelen.
-Gaat het om een onbekende dan is het logisch dat je tracht zo goed mogelijk AN te spreken of een vreemde taal.
Daar ligt juist een probleem...AN is een overbruggingstaal; geen standaardtaal...een taal waarvan de regels mij al lang niet meer duidelijk zijn & die ik principieel verwerp omdat het geen 'natuurlijk' ontvloeide taal is. Het vormt geen smeltkroes; maar dat zal komen.

-Realiteit is zo EJ dat je als persoon twee keuzes hebt.
Bij de pakken blijven zitten of uw plan trekken.
Je kent Frans, in Frankrijk spreek je Frans. Je kent Engels; je spreekt Engels in de UK. De kans dat je een antwoord bekomt in de Standaardtaal is KLEIN, zeker in de UK (meer kans in N Frankrijk). Dus of sta je daar; snap je er de botten van & blijf je zitten. Of trekt uwe plan dermee. Ik stel duidelijk: trekt uwe plan ermee.
-Dat neemt niet weg dat het beleefder zou zijn om inspanning te leveren zodat men duidelijk overkomt; maar dat is niet méér beschaafder noch hoffelijker noch elementaire beleefdheid.

Een natuurlijke reflex?
-Gaat het over iemand die je typologeert als autochtoon ben je meer geneigd om een mix van AN & dialect te spreken of louter dialect.
-Iemand die je als buitenlander catalogeert ga je in zo goed mogelijk AN aanspreken. Dat zijn natuurlijke reflexen voor mij, die volgens mij bij de burger geïntegreerd is.

Andere reflexen zijn
-...iemand die niet eens tracht om mijn taal te spreken & die nochtans een medeburger is krijgt van mij geen beleefdheidsantwoord in AN.
Die krijgt dialect op zijn assiede of in het ergste geval een ronduit verkeerd antwoord in AN of in zijn eigen taal. Gevolg van de taalstrijd; een element dat je nooit mag vergeten.

-Hetzelfde geldt voor iemand die mijn taal niet machtig is maar vanuit een hautain perspectief peist dat ie het wel kan...of als ik die persoon zich tracht te bewijzen tov vrienden of als die persoon voordien iets zei dat mij niet aanstaat (zoals: voilà, un paysan flamand...kzallet aan em es gaan vragen in mijn best Neérlandais...soort).

- Iemand die de moeite doet om mijn taal te spreken, zonder een übermensch mentaliteit die zal van mij een antwoord in mijn best AN verkrijgen; nogmaals eens vertaald in zijn eigen taal (als ik die machtig ben) opgevolgd met een spreekwoordelijk schouderklopje van 'doe zo voort'.

Misschien zou men eens de wegwijzers moeten opstellen op een manier die algemeen aanvaarbaar is voor de weggebruiker.
Om ze vervolgens op een standaardmanier & algemeen begrepen manier op te stellen.
Dan pas kan je ze hanteren, is ze nuttig & zal ze gerespecteerd worden.

Ik snap der echt geen bal vn wat hier staat ..