Tsjechisch-Slowaakse taalkloof

Taaldeskundigen verkondigden jarenlang dat het Tsjechisch en het Slowaaks gewoon twee dialecten waren van eenzelfde standaardtaal. De staatstelevisie zond zijn programma's uit in het "Tsjechoslowaaks" en iedereen begreep het prima. Maar met de scheiding van de twee landsdelen - nu 13 jaar geleden - werd ook een streep getrokken door die gemeenschappelijke taal. Vooral Tsjechische kinderen van na de scheiding begrijpen geen jota van wat de Slowaken zeggen. Het gaat zo ver, dat de Tsjechische televisie sinds vorig jaar Slowaakse programma's nasynchroniseert in het Tsjechisch, tot grote woede van de oudere generatie.

Ironisch genoeg waren het juist de grote taalovereenkomsten die de Tsjechen en de Slowaken aan elkaar verbonden toen het Oostenrijks-Hongaarse rijk na de Eerste Wereldoorlog instortte. Van alle West-Slavische talen zijn het Tsjechisch en het Slowaaks het meest verwant. Hun woordenschat is voor 85 procent gelijk.

"De jonge Tsjechen hebben nog maar weinig gelegenheid om Slowaaks te horen", zegt uitgeefster Nada Vakusova. De groeiende taalkloof heeft gevolgen voor de gevoelens die ex-landgenoten voor elkaar koesteren. "Het ondergraaft de solidariteit tussen de twee groepen", zegt linguïste Marian Sloboda. Dat werd afgelopen jaren al duidelijk, toen sommige Tsjechische studenten ontevreden waren als ze Slowaakse kotgenoten kregen. "Ze beschouwden de Slowaken, hun vroegere buren, niet meer als wij maar als zij", zegt Sloboda.

Karen Torben Nielsen in Het Nieuwsblad, 16 januari 2006