Vrijdag jongstleden velde de Vlaamse Regulator voor de Media (de opvolger van het Vlaams Commissariaat voor de Media) een beslissing inzake het beroep dat Jurgen Verstrepen ("Jürgen" met umlaut volgens de voorpagina van het VRM-besluit) had aangetekend tegen de sanctie die hem was opgelegd naar aanleiding van de uitzendingen van VB6015 en het programma Zwart-Wit. Zoals bekend werd dit programma verspreid via een in Rusland opgestelde kortegolfzender en via het internet onder de vorm van downloadbare MP3-bestanden en een podcast-kanaal.

Eind december kreeg Verstrepen een administratieve boete van 12.500 euro opgelegd van het VCM, en dit om drie redenen: uitzenden via de ether zonder erkenning als omroep (ook al stond de zender in het buitenland, het zwaartepunt van de omroep lag volgens het VCM in Vlaanderen); het verrichten van uitzendingen via internet ("radiodiensten") zonder voorafgaande aangifte bij het VCM; en het feit dat zijn omroep niet onafhankelijk is van een politieke partij, in casu Vlaams Belang.

In beroep bevestigt de VRM deze beslissing, en brengt er enkel wat cosmetische veranderingen aan die te maken hebben met de naamswijziging van VB6015 in VB15660. Maar deze nieuwe beslissing van de VRM is heel wat uitvoeriger gemotiveerd dan de eerdere beslissing. Deze zaak is van belang voor elke podcaster en voor elke eigenaar van een website die audio- en/of videofragmenten aanbiedt, omdat de Europese en Vlaamse wetgeving audio en video via het internet als "omroep" beschouwt en ze onderworpen acht aan de omroepwetgeving. Dit in tegenstelling tot teksten op een blog bijvoorbeeld, die (maar ook daar is discussie over) onder de "vrijheid van drukpers" zouden vallen.

Enkele citaten uit de VRM-beslissing (PDF):


Over het argument van Verstrepen dat zijn programma's geen "uitzendingen" zijn, maar "archivering in de vorm van podcasting":

Alle informatie die op het internet voorhanden is, wordt opgevraagd door het downloaden van bestanden. Omroepprogramma’s die op die manier zijn “gearchiveerd”, kunnen worden opgevraagd en beluisterd. Het gaat om het “uitzenden” van programma’s in de zin van de decreten betreffende de radio-omroep en de televisie, gecoördineerd op 4 maart 2005 (hierna: het Mediadecreet) (zie bijvoorbeeld art. 2, 1° Mediadecreet: “(…) Hieronder zijn ook de programma’s begrepen die op individueel verzoek worden uitgezonden, ongeacht de techniek die voor de uitzending wordt gebruikt, met inbegrip van de punt-tot-punttechniek (…)”).

Het is niet correct dat "alle informatie die op het internet voorhanden is, wordt opgevraagd via het downloaden van bestanden". Meer specifiek inzake radio en geluid, dient onderscheid te worden gemaakt tussen downloaden en streamen. Essentieel aan streaming is namelijk dat er geen bestanden worden "gedownload", maar dat er een vluchtige stroom van bytes ontvangen wordt zonder dat deze stroom bij de ontvanger wordt opgeslagen. Dat is dan ook de reden waarom houders van auteursrechten vaak streaming verkiezen boven downloads. Echter, voor de zaak-Verstrepen is deze overweging van geen belang, vermits daar geen sprake was van streaming, maar van downloads.

Over het argument van Verstrepen dat het woord "webradio" niet voorkomt in de Vlaamse mediawetgeving:

Het gegeven dat de term webradio niet in het Mediadecreet voorkomt is niet decisief, terwijl het Mediadecreet wel van toepassing is op het verzorgen van radioprogrammas via het internet. Inzonderheid kan daarvoor verwezen worden naar artikel 31, § 4, van het Mediadecreet, dat bepaalt dat particuliere radio-omroepen die hun programmas uitsluitend doorgeven via het internet, radiodiensten zijn die moeten worden aangemeld (zie ook artikel 55, eerste lid, van het Mediadecreet). Omgekeerd volgt uit die bepaling dat erkende particuliere radio-omroepen die hun programmas ook doorgeven via het internet, dit niet moeten aanmelden.

Is het aanbieden van geluid of bewegende beelden via het internet altijd een vorm van omroep?

Podcasting – de term is een samentrekking van iPod, de draagbare mp3-speler van Apple, en broadcasting – is niet in alle gevallen “omroep” in de zin van het Mediadecreet. Of het om “omroep” gaat, hangt af van de inhoud van het bestand dat ter beschikking wordt gesteld. Als “omroepen” dient volgens artikel 2, 1°, van het Mediadecreet te worden beschouwd: “het oorspronkelijk uitzenden via elektronische communicatienetwerken, al dan niet in gecodeerde vorm, van radio- of televisieprogramma’s, of van andere soorten programma’s, bestemd voor het publiek in het algemeen of voor een deel ervan. Hieronder zijn ook de programma’s begrepen die op individueel verzoek worden uitgezonden, ongeacht de techniek die voor de uitzending wordt gebruikt, met inbegrip van de punt-tot-punttechniek, en het overdragen van programma’s tussen ondernemingen met het oog op het doorgeven daarvan aan het publiek. Hieronder zijn diensten die geïndividualiseerde en door een vorm van vertrouwelijkheid gekenmerkte informatie leveren niet begrepen”. Onder “omroep” in de zin van het Mediadecreet dient te worden verstaan:“de natuurlijke persoon of rechtspersoon die de redactionele verantwoordelijkheid draagt voor het verzorgen van programma’s in de zin van [artikel 2,] 1° [van het Mediadecreet]. Onder verzorgen van programma’s wordt verstaan het produceren, laten produceren of verwerven van programma’s, het samenstellen van het programma-aanbod en het omroepen of laten omroepen ervan” (artikel 2, 2°, van het Mediadecreet).

Het begrip programma staat voor het geheel van klank- en/of beeldinhouden of andere signalen, in welke vorm ook, dat onder een afzonderlijke titel door een omroep wordt aangeboden (artikel 2, 10°, van het Mediadecreet). Uit de hiervoor geciteerde definities volgt dat om van omroep in de zin van het Mediadecreet te kunnen spreken, het ter beschikking stellen van loutere klank- of beeldinhouden niet volstaat. Zo is het doorsturen via het internet van beelden door middel van een webcam, zonder redactionele tussenkomst, in beginsel niet te beschouwen als omroepen. Ook het ter beschikking stellen via het internet van muziek-mp3-bestanden of beeldbestanden zoals videoclips, filmpjes, enzovoort, is in beginsel niet te beschouwen als omroep. Het bijhouden van een weblog - een persoonlijk logboek dat als tekstbestand via het internet ter beschikking wordt gesteld - is al helemaal geen omroep, doch ook een vlog - een video weblog - is niet in alle gevallen te beschouwen als omroep in de zin van het Mediadecreet (het voorlezen van een logboek voor een webcam en het doorsturen via het internet van die beelden bv. is in beginsel geen omroep). De initiatieven VB6015 en VB15660, die het voorwerp waren van de basisbeslissing, zijn daarentegen wel als omroep te beschouwen: het is het oorspronkelijk uitzenden van in dit geval één radioprogramma (titel:ZwartofWit) bestemd voor het publiek, dat wordt samengesteld en waarbij dus redactioneel ingrijpen gebeurt. Het uitzenden verliep deels via de ether, deels via het internet. Het uitzenden via het internet gebeurde deels via streaming (continue programmalus), deels op individueel verzoek (downloaden van mp3-bestanden met het programma).

Voor wie meent dat hij aan de Vlaamse of Belgische wetgeving kan ontsnappen omdat zijn server in het buitenland staat:

De omroep is niet buiten het Vlaams grondgebied te situeren. Uit de analyse gemaakt in de basisbeslissing – niet ontkracht door de bezwaarschriften –, blijkt immers dat het zwaartepunt van de omroepactiviteiten in Vlaanderen te situeren is, zodat de omroep geacht moet worden in de Vlaamse Gemeenschap gevestigd te zijn.

Verstrepen heeft al aangekondigd naar de Raad van State te zullen stappen. Mijn bezwaren tegen de Vlaamse mediawetgeving blijven gelden: de sterkere regulering van radio en televisie in vergelijking met de drukpers is historisch te verklaren door de frequentieschaarste. Door de digitalisering is dat argument achterhaald: internet-bandbreedte is geen schaars gemeenschapsgoed, bijgevolg is er geen enkele reden om politieke omroepen te verbieden, of om een aangifteplicht voor elke vorm van omroep via het internet aan te houden. Dat de "vrijheid van drukpers" die in onze grondwet staat, strikt geïnterpreteerd wordt en niet toepasbaar is op radio, televisie en internet, is mijns inziens een aantasting van de mensenrechten. In dat verband verwijs ik ook naar de posting die ICRI-medewerker Thomas Leys in persoonlijke naam deed in nieuwgroep be.politics:

[...] al sinds 1987 verklaren Kamer & Senaat artikel 25 voor herziening vatbaar "om een lid toe te voegen teneinde de waarborgen van de drukpers uit te breiden tot de andere informatiemiddelen". Het ziet er naar uit dat ze dat in 2007 opnieuw zullen doen. Overigens, ook artikel 29 in verband met het briefgeheim is aan herziening toe. Dat beschermt enkel brieven die met de post worden verstruurd, geen e-mails, telefoongesprekken,... Ook dat staat al twintig jaar op de agenda.

Stel u voor dat de overheid een meldingsplicht zou invoeren voor iedereen die een gedrukte publicatie wil uitgeven. Of stel u voor dat de overheid zou verplichten dat elke gedrukte publicatie onafhankelijk moet zijn van een politieke partij. Het kot zou te klein zijn. Voor omroep via het internet (en bandbreedte is geen schaars gemeenschapsgoed, de overheid heeft bijgevolg géén rol te spelen als hoeder van het pluralisme op een beperkt aantal beschikbare kanalen) wordt dit blijkbaar gedwee aanvaard. Uw volksvertegenwoordigers in het Vlaams Parlement (ja, OOK die van het toenmalige Vlaams Blok) hebben dat allemaal gedwee goedgekeurd. En u, als kiezer, aanvaardt dat er met uw burgerrechten wordt gesold. Ik stel een actie voor waarbij elke partij die de uitbreiding van artikel 25 van de grondwet tot alle informatiemiddelen niet uitdrukkelijk opneemt in haar verkiezingsprogramma, wordt geboycot. Eens de vrijheid van drukpers uitgebreid is naar vrijheid van media, kan de meldingsplicht en de plicht tot onafhankelijkheid van een politieke partij ongetwijfeld in strijd worden verklaard met de grondwet.

En ik hoor u nu al zeggen: och ja, het is toch maar een Blokker, good riddance! In een rechtsstaat wordt het recht echter toegepast zonder aanziens des persoons, dezelfde criteria gelden voor iedereen. Het kan morgen dus u, mij of één of andere "democratische" (ahem) politicus overkomen. Nee, onze politici, en dan vooral diegenen die deze wetten ontworpen en goedgekeurd hebben, verdienen mijns inziens weinig respect, zolang de elektronische media zonder fundamentele motivering gediscrimineerd worden ten opzichte van papieren media op het vlak van de vrijheid van meningsuiting. Die knoop zit trouwens niet enkel in de Vlaamse mediawetgeving, maar ook in de Europese richtlijnen terzake.

Verstrepen is ondertussen sinds 1 april begonnen met enkele nieuwe audio-kanalen onder de naam "Vlaanderen Digitaal". Met onder meer een kanaal dat enkel "muziek van eigen bodem" brengt, en een ander kanaal dat onder de naam "Flanders Nation" politieke programma's in het Engels en in het Nederlands zal brengen. Om aan de Vlaamse mediawetgeving te ontsnappen, wordt een contactadres in Londen opgegeven. Ik weet niet of Jurgen zélf gelooft dat hij daarmee de dans kan ontspringen? Het zwaartepunt van de uitzendingen bevindt zich naar mijn bescheiden mening nog altijd volop in Vlaanderen: servers, website, redactie, eindregie, alles gebeurt vanuit Vlaanderen.

Reality check:
- Domeinnaam "vlaanderendigitaal.com": eigendom van een Belgische BVBA: BCC&V.
- Technisch contactpersoon voor de domeinnaam zit in België: Rudy Ryckewaert, Lazernet NV, Malle.
- Registrar voor de domeinnaam zit in Duitsland: Computer Services Langenbach GmbH ("Joker.com")
- Hosting van de website: Lazernet/Realroot, België
- Hosting van de streams: Lazernet/Realroot, België
- Contactadres: in Groot-Brittannië: The Lansdowne Building, 2 Lansdowne Road, Croydon CR9 2ER United Kingdom.
- Initiatiefnemer: Jurgen Verstrepen, Belgisch rijksinwoner ("ingezetene"). De website stelt letterlijk: "Welkom bij Vlaanderendigitaal.com, een nieuw internationaal digitaal multimediaplatform op initiatief van Jurgen Verstrepen".

Met louter een brievenbus in Londen kom je er niet: VT4 had destijds met zijn beruchte U-bocht constructie wel gelijk zijn eindregie in een paar containers staan in Londen, en ook de hoofdzetel was in Londen gevestigd. Als Jurgen het echt meent, en niet bewust aanstuurt op een nieuwe confrontatie met de VRM (de rol van underdog en de gratis publiciteit die dat oplevert is ook wel wat waard), moet hij dringend eens een serieus advocatenkantoor onder de arm nemen dat gespecialiseerd is in internationaal mediarecht. En wie gelooft er dat een webradio onafhankelijk is van een politieke partij, als de naam "VB Radio" is? Jurgen zoekt volgens mij bewust nieuwe confrontaties op met de VRM, maar dat doet natuurlijk niets af van mijn bevinding dat de mediawetgeving fundamenteel fout zit.