De aftakeling van de democratie

(...) Het Zilverfonds is een lege doos. Er zit gewoon niets in, behalve dan de vermindering van de overheidsschuld die de jongste jaren gerealiseerd werd. Al de rest zijn luchtkastelen. De overheid kan haar pensioenverplichtingen enkel en alleen nakomen met een combinatie van een fors hogere belastingdruk en afromingen van de pensioenuitkeringen. Dat blijkt uit elke ernstige meerjarenberekening die van realistische hypothesen uitgaat op het vlak van toekomstige groei, demografie en tewerkstelling.

Nog zo'n merkwaardig voorval is het verzet van de SP.A tegen de herziening van de uitstap uit kernenergie. Die houding heeft zeker alles te maken met de verkiezingscampagne. De Vlaamse socialisten willen de groene kiezer definitief in het rode kamp trekken. Nochtans weet heel politiek Brussel dat de SP.A nu al het discours voorbereidt om na 10 juni met veel sérieux en aplomb uit te leggen dat een herziening van de uitstap uit kernenergie omwille van ecologische ("Kyoto"), economische ("jobs") en sociale ("de mottenballentaks spekt de sociale zekerheid") zeer verdedigbaar geworden is. (...)

De voor de hand liggende strategie van nagenoeg alle politici bestaat er dan ook in het kiesvolk een verhaal op te dissen dat de indruk geeft degelijke informatie te bevatten, maar erop neerkomt dat de toegang tot kritische informatie afgeblokt wordt. Exact vijftig jaar geleden publiceerde Anthony Downs zijn boek An Economic Theory of Democracy, waarin hij die mechanismen uitgebreid in kaart brengt. De verklaringskracht van Downs' analyse nam de voorbije halve eeuw enkel maar toe.

Leiden die feiten niet onvermijdelijk tot de conclusie dat cynisme, negativisme en strikt individualisme de enige zinvolle houding uitmaken die de burger ten aanzien van de democratie kan aannemen? Neen, absoluut niet. Ze leren ons wel dat we een prijs zullen moeten betalen om de schertsvertoning die onze politici voortdurend opvoeren, om te zetten in een echte democratie. Die prijs bestaat erin dat we ons de moeite zullen moeten getroosten om ons degelijk te informeren (...) én om ons electoraal consequent te gedragen...

Johan Van Overtveldt in Trends, 15 februari 2007