Duizend jaar klimaat te boek gesteld

In zijn indrukwekkende boekenreeks "Duizend jaar weer, wind en water in de Lage Landen" [in 8 delen waarvan 5 reeds verschenen: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8] geeft historisch geograaf Jan Buisman een overzicht van de seizoenen sinds 763. (...)

In 1427, vertelt Buisman, was de zomer zo wisselvallig dat er geen vier dagen achter elkaar waren zonder regenbuien. In 1911 waren juli en augustus dan weer zo droog dat honderden mensen in Borgerhout gingen aanschuiven met emmers voor de openbare waterpomp. (...)

Vanaf midden april 1315 tot diep in de winter regent het bijna onophoudelijk in Antwerpen. Volgens kroniekschrijver Jan van Boendaele houdt het uitzonderlijk natte weer tenminste een jaar aan een stuk aan. Door de zware regenval mislukt zelfs een Franse inval in Vlaanderen. Koning Lodewijk had zijn grootste leger ooit aan de Schelde opgesteld, maar de Fransen moesten de aftocht blazen na wekenlange inactiviteit. (...)

Winterweer blijft in 1537-38 haast helemaal uit. West- en Midden-Europa beleven de zachtste winter sinds mensenheugenis, zodat alle kroniekschrijvers in hun pen klimmen. Tussen Kerstmis en Nieuwjaar worden in Luik rijpe aardbeien op de markt aangeboden. (...) In 1538 zouden de eerste merels al in februari hebben gefloten.

De winter van 1564 behoort tot de meest koude en barre winters ooit. (...) Radeloze mensen stoken zelfs hun meubelen op om zich te verwarmen. (...) De Schelde ligt onder een dik pak ijs. Het is zelfs mogelijk om met paard en geladen wagens over de Schelde te rijden van Rupelmonde tot Sente Bernaers, de huidige Sint-Bernardusabdij in Hemiksem. In Brussel lopen de paarden tot aan hun buik door de sneeuw.

De zomer van 1590 is zo warm en droog dat hij voor heel wat problemen zorgt. (...) Zelfs Spanjaarden en Italianen verzekeren dat zij in hun land nog nooit zo'n hete zomer hbben beleefd. Bos-, heide en dorpsbranden zijn de orde van de dag. Er is geen water of slijk om de branden te doven en men wordt pas meester van het vuur door het in te sluiten door een brede gracht. De lucht is rokerig door veenbranden. Bronnen drogen uit en men spreekt van de "heisommer".

Eline Bergmans in Het Nieuwsblad, 29 juli 2007 [zie ook: De hittegolf van 1540]