Canvas op zoek naar de Amerikaanse identiteit

In de aanloop naar de machtsoverdracht in de Verenigde Staten gaat Simon Schama (bekend van The Power of Art) in de vierdelige BBC-reeks The American Future: A History op zoek naar de identiteit en mentaliteit van de Amerikanen op een keerpunt in hun geschiedenis: economisch, ecologisch, militair, moreel en politiek. Heeft Amerika zijn grenzen als grootmacht bereikt? Staat het voor een implosie? Of kan het land zich herpakken en revitaliseren? En hoe kan het verleden van Amerika ons iets leren over de toekomst van dat land, en van de wereld? Dat zien we in The American Future: A History. De reeks wordt uitgezonden op maandag, van 22.12 tot 12.1 in de plaats van Phara, telkens om 23.00 u.

Het lijkt erop dat het gevoel van 'business as usual' dat de mentaliteit en de politiek van de Verenigde Staten doorgaans bepaalt, de voorbije maanden heeft moeten plaatsmaken voor het besef dat er nu echt keuzes moeten worden gemaakt. Niet alleen over politici en partijen, maar over de toekomst van Amerika. Na 9/11 en de oorlogen in Afghanistan en Irak, Katrina, Enron, de hypotheekcrisis, de ‘unconvenient truth’ en al die andere nationale en internationale problemen waarmee Amerika de voorbije jaren te kampen had, worden de Verenigde Staten momenteel geconfronteerd met een zeer on-Amerikaans gevoel van frustratie en machteloosheid. Maar precies op zulke momenten zorgt de democratie – het fundament van de Amerikaanse samenleving - ervoor dat er een intens debat bestaat over de nationale identiteit van het land. Om te onderzoeken wat die Amerikaanse identiteit precies inhoudt en of het land nu effectief op een keerpunt staat, vergelijkt Simon Schama vier weken lang de huidige ontwikkelingen met vroegere mijlpalen uit de geschiedenis van het land. Elke aflevering behandelt één specifiek thema: welvaart, oorlog, moraal en identiteit. Schama confronteert daarbij legendarische historische figuren als Thomas Jefferson, Henry Ford, Mark Twain en Generaal Lucius Clay met hedendaagse soldaten, zakenlui, truckers, leraars en politici.

Schama zegt het zo: "Het simpele uitgangspunt van de reeks is dat er geen 'nu' is zonder een 'toen', dat het heden niet te vatten is zonder verhalen over de manier waarop het tot stand is gekomen. In de aflevering over de Amerikaanse oorlogen gaan we bijvoorbeeld na wat voor Amerikaanse vaders en moeders een gerechtigde reden kan zijn om hun kinderen op te offeren in een militair conflict. En dan zien we dat er al vlug in de Amerikaanse geschiedenis een spanning was tussen mensen als Thomas Jefferson, die vond dat alleen een "bedreiging van huis en haard" zo'n reden kon zijn, en zijn minister Alexander Hamilton, die als pragmaticus vond dat een grootmacht niet naïef moest zijn, maar zijn kracht moest tonen. Ook op het einde van de 19de eeuw bestond die tweespalt nog, zoals blijkt uit de publieke polemiek tussen Theodore Roosevelt en Mark Twain over de wenselijkheid van de oorlog in de Filippijnen. En ook vandaag woedt die discussie nog altijd. Hetzelfde geldt voor de Amerikaanse moraal. Ook daar is er al sinds het ontstaan van de Verenigde Staten een wisselwerking tussen een sterk spiritueel gevoel en het streven naar tolerantie; tussen theocratie en pluralisme. Kortom: het heden kan alleen begrepen worden in het licht van het verleden.

Simon Schama werd in 1945 geboren in Londen. Hij studeerde in Christ's College, Cambridge, waar hij later ook assistent werd. Hij doceerde geschiedenis en sociale wetenschappen in Oxford, Harvard en Columbia University. Hij is een gewaardeerde en bekroonde auteur, criticus voor de New Yorker en essayist voor The Guardian. Voor de BBC maakt hij eerder de alom geprezen reeksen A History of Britain en Power of Art.

The American Future – A History: maandag om 23.00 u. vanaf 22.12

VRT-persbericht, 16 december 2008