De Vlaamse fluim van John Cleese



Op 19 november hield John Cleese (69) de openingsspeech op het Creativity World Forum in Antwerpen. En wat zei de voormalige komiek en huidig hoogleraar aan Cornell University bij het begin van zijn toespraak?

Ik probeer vandaag iets bij te leren, zoals ik elke dag iets nieuws probeer te leren. Want ik ben heel erg oud en zal binnenkort dood zijn. Ik wil dus zo goed mogelijk geïnformeerd zijn als ik sterf. Toen ik vandaag aan het luisteren was naar de Vlaamse taal, realiseerde ik me waarom die 'Flemish' wordt genoemd. Het is namelijk de beste taal die ooit in de wereld is uitgevonden om fluimen [phlegm] kwijt te raken.

Het publiek lachte hartelijk, maar straks meer over de achtergrond van deze woordspeling. Vervolgens legt Cleese uit hoe het onderwijs er niet in slaagt om creativiteit aan te moedigen, want tot zijn achttiende had geen enkele leerkracht hem doen inzien dat hij creatief kon zijn. Verderop in zijn toespraak beveelt hij het boek "Hare brain, tortoise mind" aan: creativiteit krijgt een kans door je verstand op nul te zetten, je onderbewustzijn ruimte te geven, en "traag" te denken. Bij de uitvoering van je creatieve ideeën moet je daarentegen je rationaliteit gebruiken en "snel" denken.

Ook achter de schermen blijft Cleese zijn sarcastische grappen en grollen afvuren. Lorin Parys, de jonge voorzitter van organisator Flanders DC, werd door Cleese begroet met "hebben ze je vanochtend uit school losgelaten?"

Bedoelde Cleese dat het Nederlands een taal is die het uitspuwen van fluimen bevordert, of bedoelde hij dat Nederlands spreken of horen hem zijn kalmte (flegma) doet verliezen? Ik vroeg het aan lezer Leo Norekens, die vertaler is van beroep. Zijn antwoord:
Mijn eerste gedachte bij die woordspeling is dat hij eerder onschuldig zinspeelt op de moeilijkheid van die voor hem vreemde taal. Dat lijkt mij als openingszin ook niet slecht: uw taal is mij zeer vreemd en ik kan me voorstellen dat er bij het aanleren al eens een fluim door het luchtruim gaat. Nuttig dus voor wie van zijn slijmpjes af wil. Als er iets is wat het Nederlands kenmerkt voor anderstaligen, dan is het de scherpe keelschraperige klank van onze (s)CH. Ik denk dat onze CH nog scherper is dan de Arabische en in elk geval scherper dan de (daarvan afgeleide) Spaanse. Voor anderstaligen klinken wij dikwijls als rochelende longpatiënten.

Behalve John Cleese waren er nog massa's andere interessante sprekers te horen op het Creativity World Forum, eigenlijk te veel om er een goede samenvatting van te maken.

Reacties

#73949

Rick

 

"eigenlijk te veel om er een goede samenvatting van te maken"

Gebrek aan ceativiteit...of droge hoest?

#73950

chris impens

 

Een Engelstalig iemand zei mij dat Nederland hem opgevallen was als het enige land ter wereld 'where civilized ladies spit in public'. Na enkele dagen hier vond hij dat de Vlamingen absoluut naar Nederland moesten om ze daar te leren hoe ze hun eigen taal moesten uitspreken. Ik neem aan dat het hem om de Nederlandse "g" te doen was, die, het moet gezegd worden, niet echt welluidend is. (Sommige taalkundigen zien een verband met het jiddisch en het Hebreeuws in Amsterdam.)

#73951

Cogito

 

Phlegmish, the ideal language for Spitting Images?

#73952

Cogito

 

Ah wij zijn dus Fluimingen en wij spreken Fluims in Fluinderen?

@Chris: die Brit bedoelde waarschijnlijk dat de Hollandse uitspraak beter thuis te brengen is voor Britten omdat ze Engels aandoet. Ook Duitsers zeggen, wanneer je hen vraagt hoe Nederlands in hun oren klinkt, dat het enigszins als Engels klinkt. Ze denken klaarblijkelijk onmiddellijk aan Hollands Nederlands. Ons Nederlands is niet zozeer onder Franse invloed zo andersklinkend, neen, het is precies de Duitse invloed die ons Nederlands Vlaams doet klinken. Denk maar eens aan de Scheldense AAI (pipeline is een Antwerps woord dat door de Engelsen is overgenomen) en nog andere tweeklanken: dat zijn Duitse tweeklanken. Luister ook naar de uitspraak van Hitler in Der Untergang wanneer hij zeg: "Wie ist das Möglich". Hij spreekt de ö precies zo uit als een antwerpenaar in " oe wis da mögelaaik", niet als een eu maar als een eu die naar de ui afbuigt.

#73953

Cogito

 

Scheldens omdat Dendermonds al erg op Antwerps begint te lijken.

#73955

yupie

 

Ik heb zelf nog meegemaakt dat vreemdelingen die Nederlandsonkundig waren, het Nederlands nogal "rochelachtig" (mijn woord, bij gebrek aan betere samenvatting) vonden. Veel "ch-ch-ch" en zo.
Zelf heb ik dat gevoel eerder bij het aanhoren van Hebreeuws of Arabisch.

#73956

LVB

 

"de toute façon le néerlandais c'est pas une langue, c'est une maladie de gorge" (bron: Yahoo Answers, weliswaar in de commentaarsectie http://id.answers.yahoo.com... )

#73957

chris impens

 

@ Cogito: mijn "Brit" was een Engelstalige Zuidafrikaan van joodse komaf. Voorts denk ik niet dat ons zuidelijk Nederlands zo is onder "Duitse invloed", maar dat het gewoon meer met "het" Duits gemeenschappelijk heeft (b.v. de behouden geslachten) dan het Noordelijk Nederlands. Ten slotte: de Antwerpse herkomst van "pipeline" kan zo bijgeschreven worden in "Origines Antwerpianae" (1572) van Goropius Becanus.

#73958

Leo Norekens

 

@Luc: Aan "mijn eerste gedachte" heb ik toen een "tweede gedachte" toegevoegd, die -zeer tot mijn genoegen- hierboven gedeeld wordt door Yupie:
"Als er IETS is wat het Nederlands kenmerkt voor anderstaligen, dan is het de scherpe keelschraperige klank van onze (s)CH.
Ik denk dat onze CH nog scherper is dan de Arabische en in elk geval scherper dan de (daarvan afgeleide) Spaanse.
Voor anderstaligen klinken wij dikwijls als rochelende longpatiënten."

#73959

LVB

 

Inderdaad Leo, mijn fout, ik had bij het schrijven van mijn stukje jouw toevoeging over het hoofd gezien. Ik heb het nu toegevoegd.

#73960

Inferis

 

Jep, dat "jullie taal klinkt als een keelziekte" heb ik al dikwijls gehoord van (meestal engelstalige) buitenlanders.

#73961

Cogito

 

Die paaiplaain was wel "tongue in cheek" he, vanzelfsprekend.

#73963

NR

 

Is het enkel om de "ch" te doen, dat het Nederlands zijn typische klank geeft?

#73964

Cogito

 

neen, ook de UI.

#73965

Cogito

 

Haha vooral die laatste zin vind ik een grappige afsluiter.
;-)

#73981

De Staat

 

Une maladie qui se soigne, qui se guérit et qu'on se doit d'extirper
Elle sera, quoi qu'on en fasse, dangereuse, vivante, puisque parlée
gutturale et langue du peuple elle sera révolutionnaire
vile langue, ce flamand

net uitgevonden, schrappen maar

#73983

FD/VH

 

Hmm, did he mention the war?

En over de Arabische CH:
https://www.youtube.com/watc...

#73984

EricJans

 

Brel: "Nederlands is geen taal, het is een verkoudheid."

Tja... als er in Vlaanderen geen taalstrijders waren zou er geen taalstrijd zijn. Als er geen taalstrijd was geweest zou Cleese een stel andere cliché's moeten bedenken om zijn humor op te enten.
Dat maakt hem best grappig... voor een als ruimdenkend geboekstaafde Britse cultuurimperialist te zijn, toch.

Question: What do you mean by tollerance?
Answer: the worldwide use of my English language by all barbarians out there.

Fijne, progressieve kerel, die Cleese!

50 jaar geleden was Frans hier de taal van de progressiviteit.
Een andere ontegensprekelijke, ontegenspreekbare grootheid en Francofone culmtuurimperialist vond toen:
"Nederlands is geen taal, het is een verkoudheid". (J. Brel)

Wat zeg je daar als Vlaming op?
Zullen we het beleefd houden bij een... g(ch)oeiedag(ch)?

#73985

EricJans

 

@ John Cleese:

Wieviele Sprachen sprechen sie?

#73986

Leo Norekens

 

Cogito: Waar jij het over hebt, dat heet technisch "de verlaging van de diftongen", d.w.z. de verschuiving van 'ei' naar 'aai' (en, minder opvallend, ook van 'ui' naar 'ouw', en van 'ow' naar 'aaw').
Dat is kenmerkend voor het zogenaamde Poldernederlands, de actuele vrouwenvariant van het ter ziele gegane ABN http://cf.hum.uva.nl/polder... ("Ik blaaif baai jaaw". "Mouwzen in jaauw houws").
Die verschuiving bestond vroeger ook al in bepaalde Nederlandse dialecten, maar is in een paar decennia *baaina* veralgemeend in Nederland, vooral *baai vraauwen en maaisjes* (...samen met een erg nadrukkelijke Engelse 'Rrr').
Zoals je zegt, in het Antwerps bestaat die verschuiving van 'ei' naar 'aai' al veel langer... en in het Engels en het Duits is ze eeuwenoud (bij, wijn, zwijn, schijn, bijt, rijd...)

Overigens denk ik niet dat Cleese zo goed thuis is in de materie dat hij een onderscheid zou maken tussen Nederlands en Vlaams, voor zover hij tenminste zou weten dat het in wezen om dezelfde taal gaat.

#73987

Cogito

 

Zucht...niet alle veranderingen vallen toe te juichen. Ben ik oud wanneer ik dingen vroeger beter vond?

#73989

Leo Norekens

 

't Is om de houwlen, Cogito.

(I.v.m. jouw "paaiplaain": Ik had destijds een vrouwelijke collega die interne oproepen beantwoordde met een zwoel geblazen "hallo met de pijplijn" - doch dit uiteraard geheel terzijde.)

#73991

johan vandepopuliere

 

Ooit maakte ik kennis met een Italiaanse dame, die Nederlands de lelijkste Europese taal vond, tot ze mij hoorde spreken! Het zal wel aan de klank van het Vlaams gelegen hebben, want non-verbaal hebben we helaas niet veel gecommuniceerd.

#73993

Cogito

 

Interessante link Leo! Ook de link naar "Estuary English" was boeiend.

#74003

bernard

 

J. Cleese is een komiek. Die bedoelen niks, net zoals musici. Die doen hun ding.

In het geval van Cleese: na gedane, onderbetaalde arbeid, vedient hij nu geld , " lezingen". Hij heeft dat geld nodig om zijn huis in Santa Barbara( CA / US) af te betalen.

#74006

bernard

 

Oeijejoei. Hoe het nu precies in mekaar zit, dat weet ik gelukkiglijk ook niet.

Hij is aan het scheiden van zijn derde vrouw en verkocht verleden jaar zijn ranch in Santa Barbara: http://www.iht.com/articles...

#74010

joe

 

Vroeger met Python was Cleese zeer doenbaar, al vond ik hem de minste van de groep. Fawlty Towers was uitstekend in zijn genre. Clockwork was bij momenten ronduit flauw. En na het zien van dat geforceerd grappige irritante interview op de recente Monty Python compilatie-DVD noem ik hem John Cheese.

#74030

A.Rouet

 

'zeer doenbaar' en 'uitstekend in zijn genre'
Mag het iets meer zijn joe?
Vond je 'Clockwise Orange' beter?

#74034

joe

 

Maar ik was een fan van Palin en Idle!
En die van Rubick is niet echt mijn ding behalve de geweldscene in het begin. Zijn priller werk (The Killer (met Sterling Hayden), The Killing's kiss, Sea and Desire, the Fearfarers,...) is dan weer ontzettend doenbaar.

#74035

A.Rouet

 

'Clockwork', 'Clockwise Orange', 'Rubick', 'The Killer'....

Doe je met mij 'een traveller', doe je 'een Benny Marcelo, of wie weet (ik niet dan) doe ik 'een Benny Marcelo'?

#74041

Cogito

 

Ah..MICHAEL Palin.

#74048

joe

 

waarom roep je zo hard, cogito?

@a.rouet: moest ik met jou 'een traveller' doen dat was ik de producer van de Stanley die de ganse boel redde na allerlei crisissen, calamiteiten en stommiteiten. en voor een "benny marcelo" moet ik nog oefenen, om zelfs te weten wat dat precies inhoudt.

@luc: wie was er dan nog zo interessant? Patrick Janssens? Patricia e-Ceysens? Steve Wozniak?

#74065

LVB

 

@joe: Even op de eerste link in het artikel klikken, en je ziet de sprekerslijst. In het vervolg antwoord ik niet meer op dergelijke vragen die alleen maar het ruisgehalte van deze commentaarsectie verhogen. En als ik commentaren wegknip is dat om dezelfde reden.

#74067

joe

 

@luc: ik had op die link geklikt en ik had die namen vandaar gehaald, maar ik vroeg of ze interessant waren.

#74088

Dixit

 

What een faine wepsaite auvR dat poldeRnaiderRlands, Leo. De beruchte reputatie van het Nederlands bij anderstaligen wordt naar mijn mening vrijwel geheel veroorzaakt door de Nederlanders. De harde g is nog te overleven, maar het is het Poldernederlands dat de buitenlanders daadwerkelijk pijn aan hun trommelvliezen doet. Het Verkavelingsvlaams heeft daarentegen veel van de melodie en het ritme van het Frans overgenomen en daarom is het meestal aangenamer voor de oren. Weeral een klein detail waar de Vlamingen de Franstaligen dankbaar voor kunnen zijn. :-)
Zelfs het Antwerps heeft inderdaad de verschuiving naar "ai", maar het Antwerpse "fijn" klinkt toch heel anders dan het Poldernederlandse "fijn".
Wellicht voelt een Antwerpenaar zich geroepen om even zijn uitspraak van het woordje "tijd" in te spreken en te mailen naar Jan Stroop via de door Leo gegeven link ? Dan zullen we het commentaar van de expert eens horen.

#74089

Dixit

 

Ik heb inmiddels zelf wat gevonden op die site: http://cf.hum.uva.nl/polder... en dan onderaan over de "drag chain". De "drag chain" ontbreekt in het Antwerps. Dat is het verschil tussen Antwerps en Poldernederlands en dat is ook de reden waarom Antwerps net iets minder pijn aan de oren doet.

#74091

oxbow

 

Nu snap ik wat die "phlegm" bij Achmed "den doden terrorist" betekende :)

#74111

bernard

 

Is vlaams / nederlands een " verkoudheid"?
Dat weet ik niet. Het zou betekenen dat we allemaal immer " verkouden" zijn.
Wat ik wel weet is dubbel:

- een geluk dat wij, de VL, trotser zijn op onze taal dan de NL. Waarom? Omdat we ervoor hebben moeten strijden. WE kennen, beheersen onze taal beter dan de NL. Dat is tot in den treure bewezen.
- musici zeggen me dat VL / NL een moeilijke taal is om muziek bij te schrijven. Blijkbaar moeilijker dan bij andere. Dat geloof ik niet echt. Het ligt, denk ik, aan ons. Te veel met de voeten in de klei om daar bovenop muziek te schrijven. AAnvang van redenering bijvoorbeeld in " Vlaanderen, anders bekeken" van , jawel, Aster Berkhof.
- Cleese is een UK. Iedereen weet dat de diepste tegenstelling binnen Europa die is tussen UK en Duitsland. Bewijs uit het ongerijmde: bekijk zijn sketches over Duitsres. Zegt Cleese dat de Duitsers geen goede muziek kunnen schrijven op Duitse teksten? Dat die tal zich dar niet toe leent? Neen. Alweer bewijs uit het ongerijmde. De nog steeds onovertroffen grootste componist ooit, J S Bach, schreef muziek bovenop de onnozele teksten van Picander.

#74119

Cogito

 

Picander de Scharrelkok?

#74121

joost

 

Indien iedereen West-vlaams zou spreken dan waren we een flauwe John Cleesegrap minder.

#74124

bernard

 

Ga na.

Picander. Die schreef maar & bleef dat maar doen. Dat was in géén verhouding tot de muziek.

Nog een geluk dat Bach nu & dan echte bijbelteksten ( i e eeuwenlang uitgepuurd) als tekst gebruikte. Bijv Mattheus passie.

Nu

Dat heeft niks te maken met religie. Ph. Herreweghe wijst erop. Het is magistrale muziek van een vakman.

#74153

EricJans

 

@ Bernard:

Dat is net zo goed a-religieuze maar goddelijk geïnspireerde muziek van een vakman die in zijn muziek laat weerklinken hoe éne Jezus de religiositeit afschafte en de menselijke vrijheid herwaardeerde. Dat is het nou net wat bij cultureel-katholieken maar niet doordringt.