Bolkestein pro kapitalisme, contra Chirac, Sarkozy en Kyoto

De Tijd: Bewijst deze crisis niet dat het liberale idee dat de markten zichzelf herstellen, eigenlijk waardeloos is?

Frits Bolkestein: 'Kijk, markten zonder regels bestaan niet. Er zijn excessen geweest op de markten in de VS, ook in het verleden. Ik begrijp niet hoe bankiers geld kunnen lenen aan mensen zonder inkomen. Die beruchte Ninja-leningen - no income, no job, no assets - hoe is zoiets mogelijk? De wet in de VS schrijft voor dat banken moeten voorzien in de kredietbehoeftigheid van de hele gemeenschap, ook van minderheden. Dat hebben ze gedaan. Je ziet waar het allemaal toe leidt. Gelukkig heeft het kapitalisme een zichzelf herstellend vermogen. Net als onze samenleving.'

De Tijd: Wat vindt u van de term casinokapitalisme?

Bolkestein: 'Ach, dat is het oude verhaal van het Rijnlandse model versus het Angelsaksische model. Het makke van het Rijnlandse model is de werkloosheid. Waarom hebben Frankrijk en Duitsland een lage groei en een werkloosheid die dubbel zo groot is als de Nederlandse? Omdat al die rondetafelconferenties een slecht werkende arbeidsmarkt genereren. U heeft geen idee hoe vastgereguleerd de Franse economie is. Dat werkt verstikkend. Nederland stond in 1982 op een kruispunt, tijdens het eerste kabinet-Lubbers. Per maand kwamen er 10.000 à 15.000 werklozen bij. Onder Lubbers is er een radicale omschakeling geweest van het keynesiaanse beleid, dat alleen maar stagflatie bracht, naar een aanbodgerichte aanpak van de economie. Dat heeft goed gewerkt. Tussen 1982 en 1996 is er elk jaar 1 procent van het collectieve beslag afgegaan. We hebben toen drie dingen bewezen. Eén: het is niet nodig geld uit te geven om werkgelegenheid te creëren. Twee: je kunt de werkloosheid verminderen en tegelijk het overheidstekort laten dalen. En drie: je kunt nog een lastenverlaging doorvoeren ook. Allemaal tegelijk!' (...)

De Tijd: U hebt het niet zo voor Sarkozy.

Bolkestein: 'Nee, die man aanvaardt het concurrentiebeginsel niet. In Berlijn is hij erin geslaagd de woorden 'vrije en onvervalste concurrentie' uit het ontwerpverdrag te halen. Dat is de basis van de Europese Unie! Hoe moet ik nou waardering hebben voor iemand die dat zegt? Hij wil de politieke dimensie van de Europese Centrale Bank aanscherpen. Hij begrijpt dus niet dat de intrest geen twee meesters kan dienen: de stabiliteit van de prijzen én de conjunctuur. Dat kan niet. Dat is wiskundig onmogelijk.'

De Tijd: Bij ons bent u vooral bekend van uw Bolkesteinrichtlijn. Wat vindt u ervan dat u de personificatie geweest bent van het liberale, harteloze, asociale Europa?

Bolkestein: (...) Als één land voordeel zou hebben bij een grenzeloos Europa voor dienstenverkeer, is het Frankrijk wel. Maar in plaats daarvan, slaan ze op hol. En de toenmalige president Jacques Chirac heeft dat aangewakkerd, omdat Chirac niet begrijpt hoe de economie werkt. Hij heeft er geen idee van. (...) Chirac kijkt naar de economie zoals een aap kijkt naar het binnenwerk van een horloge.' (...)

De Tijd: Als u pleit voor minder afhankelijkheid van olie en gas, zal u het nieuwe Europese klimaatplan wel genegen zijn.

Bolkestein: 'Nou, nee. Ik ben een klimaatscepticus. De opwarming van de aarde, dat zal best waar zijn. Maar is de mens daar de oorzaak van? Dat is voor mij nog niet uitgeklaard. Te veel verstandige mensen twijfelen daar aan. Voor de aanpak van de dingen maakt dat erg veel uit. Voor de zonnevlekken bestaat evenmin een remedie. Ik loop niet achter al die opgewonden mensen aan. Voor mij hoefde dat hele plan dus niet.'

Frits Bolkestein, geïnterviewd door Ine Renson in De Tijd, 20 december 2008