Liberalisme in de 21ste eeuw

(...) Vreemd genoeg is dat wat in Frankrijk en grote delen van Centraal- en West-Europa wordt veracht als liberalisme, net dat wat rechts Amerika er zo geweldig aan vindt: dat libertaire aspect, het fiscaal conservatieve. Wanneer linkse Fransen en Poolse populisten het 'liberalisme' afzweren, dan verwijzen ze naar de Angelsaksische versie, het niet-gereguleerde vrijemarktkapitalisme. Heel soms wordt het voorvoegsel neo- of ultra- eraan toegevoegd om dit te verduidelijken.

Een Chinese intellectueel vertelde ons dat 'liberalisme' in zijn land verwijst naar "alles waar de regering niet van houdt". De term wordt er gebruikt als een politiek instrument om voorstanders van een meer marktgerichte economie mee aan te vallen. De normen over wat nu sociaal- of cultureel-liberaal is, verschillen heel erg. (...)

We kunnen een aanvaardbare minimumlijst van ingrediënten opstellen voor het eenentwintigste-eeuwse liberalisme. Een bij wet gegarandeerde vrijheid zou erbij horen, een beperkte overheid die verantwoording dient af te leggen voor haar daden, markten, verdraagzaamheid, een vorm van individualisme en universalisme, enige notie van menselijke gelijkheid, rede en vooruitgang. De mix van de ingrediënten verschilt van plek tot plek. Of een verre neef dan echt tot de uitgebreide familie van 'liberalismen' behoort, blijft het onderwerp van discussie. Maar ergens in deze betwiste, evoluerende combinatie zal toch een zekere duurzaamheid zitten. (...)

Om duidelijke redenen zijn we nu getuige van wereldwijde kritiek op een versie van het pure vrijemarktliberalisme, beter bekend als neoliberalisme. Het heeft ons in de economische malaise van vandaag geduwd. Toch zijn Chinese en Europese collega's het erover eens dat markten een onbetwiste voorwaarde voor vrijheid blijven. Een leidinggevende Chinese economische hervormer zei zelfs dat er minder loondiscriminatie is in de Chinese provincies waar markten een grotere invloed hebben. (...)

Timothy Garton Ash in De Morgen, 10 februari 2009 [oorspronkelijke Engelstalige versie]