Planten veroorzaakten ijstijd

Eén van de grote misverstanden over CO2 is dat dat de temperatuur stuurt. Dat is niet zo. De temperatuur stijgt of daalt, en vervolgens volgt CO2. Onze planeet komt in een warme periode terecht als ze van de zon iets meer energie ontvangt. Daardoor warmen de oceanen een beetje op, ze zetten een beetje uit en een deel van de opgeloste CO2 komt in de atmosfeer terecht. Die extra hoeveelheid heeft een opwarmend effect. Dat leidt er dan weer toe dat de oceanen verder expanderen, en er nog meer CO2 in de atmosfeer terechtkomt enzoverder. Bij de start van een koude periode is het net andersom. (...)

Milieubewegingen roepen op om 'de planeet te redden'. Hoe arrogant zijn wij als we denken dat we een planeet moeten redden die al 4,5 miljard jaar zichzelf redt. Wat we echt willen zeggen is dat onze manier van leven moet worden gered of beschermd. Dat is een eerlijkere manier om de zaak te benaderen, maar een minder aantrekkelijke, want we denken graag dat we zorg dragen voor de planeet. (...)

Het leven is te goed geworden in het gebruiken van CO2. Zo'n 400 miljoen jaar geleden waren de CO2-concentraties 20 keer hoger dan vandaag. Maar sinds landplanten op het toneel verschenen zijn, hebben ze steeds meer CO2 uit de atmosfeer opgenomen. Als die planten fossiliseren, zoals gebeurd is met de planten die nu onze steenkool zijn, wordt die CO2 uit het systeem gehaald. Bovendien versnelden de landplanten de verwering, waardoor meer mineralen vrijkwamen die de groei van plankton in de oceanen stimuleerden. Daardoor werd nog meer CO2 uit de lucht gehaald en opgeslagen als kalksteen op de oceaanbodem. In de laatste honderden miljoenen jaren zien we dus een daling van het CO2-gehalte in de atmosfeer. Dat betekent dat de capaciteit van de aarde om zichzelf warm te houden, afneemt en dat is een van de redenen waarom er 2,5 miljoen jaar geleden een ijstijdencyclus begon. Ironisch genoeg gaan we vandaag de tegengestelde richting uit.

BBC-geoloog Ian Stewart, geïnterviewd door Dieter de Cleene in EOS, maart 2009