Bijna twintigduizend lezers van Het Nieuwsblad hebben de grootste Belg aller tijden verkozen: Jozef De Veuster uit Tremelo, beter bekend als Pater Damiaan, die zijn leven in dienst stelde van de strijd tegen lepra op het Hawaiïaanse eiland Molokai (van 1865 tot 1889). Damiaan haalde een ruime voorsprong op de nummers 2 en 3, respectievelijk Eddy Merckx en Dokter Paul Janssen. Wie dacht dat alleen gelovigen verheugd zouden zijn met de keuze van een geestelijke als grootste Belg, vergist zich: Laurette Onkelinx ziet in Damiaan een voorbeeld van moed, vrijgevigheid en solidariteit.



Theoloog Hoogleraar kerkelijk recht Rik Torfs, die zich tegenwoordig met zijn aanwezigheid in allerlei infotainment-programma's laat kennen als een echt showbeest, vindt het beter dat Damiaan, die in 1995 door de paus zalig werd verklaard, niet heilig verklaard wordt:

Damiaan was geen underdog. Hij had een soort on-Vlaamse lef. Dat is nog een reden waarom Damiaan verdiend wint: die eeuwige liefde van de Vlaming voor de underdog heb ik altijd erg saai gevonden. Dat Damiaan een ruziestoker was, vind ik sympathiek. Hij was gedreven. Als het trage systeem je tegenwerkt, moet je daar geen geduld voor opbrengen. Damiaan is misschien van een te hoog niveau om een heilige te worden. Een heilige van deze tijd, dat is de man die spruitjes kweekt in de tuin van het klooster. Een heiligverklaring is meer een adellijke titel die mensen tevreden maakt. Laat ik de zaak omkeren. Het zou voor Damiaan geen eer zijn om heilige te worden, maar de heiligen moeten zich wel vereerd voelen om Damiaan in hun rangen te krijgen.

Hilde Eynikel, die een biografie schreef over Damiaan, benadrukt zijn moed en zijn menselijk karakter:

Hij verdient dit echt. Deze man pleegde een vorm van langdurige zelfmoord. Hij riskeerde de besmetting met lepra omdat zijn patiënten hem anders niet zouden vertrouwen. Zo’n mensen kom je niet veel meer tegen. Hij brouwde zijn eigen bier en dronk al eens een pint: en dan? Hij zou ook met een vrouw hebben geslapen: en wat dan nog? Ze zeggen dat hij met geld smeet, maar dat geloof ik niet. Hij kreeg veel schenkingen uit Engeland en Amerika. Drie weken voor zijn dood kocht hij met een schenking knikkers voor de kinderen. Ge gooit het geld weer door de vensters, kreeg hij als verwijt. Op vijf dagen voor zijn dood vroeg hij aan een dokter om een paar patiënten te komen bekijken. Hij moet toen heel ziek zijn geweest, want zijn bloed kleefde aan zijn brief. Toch sprak hij niet over zichzelf. Dan zeg ik: oververdiend. Proficiat, Vlaanderen.

Schrijver Tom Lanoye daarentegen reageert eerder ontgoocheld. Hij had liever koning Albert I als winnaar gezien omwille van zijn verzet tegen de Duitsers in de Eerste Wereldoorlog. Mark Eyskens had verwacht dat Rubens zou winnen, maar is toch blij met Damiaan als winnaar.

FILM
Over het leven van Damiaan maakte de Nederlands-Australische cineast Paul Cox een film die in een Nederandstalige en een Amerikaanse versie verscheen (trailer).

OPVALLENDE AFWEZIGEN
De verkiezing van de grootste Belg, of zoals het Nieuwsblad het noemde, de "Belg der Belgen" (is dat geen gallicisme?) verliep in drie fazen. Er werd een lijst van 175 kandidaten opgesteld in 10 categorieën. De lezers verkozen vervolgens de winnaar in elke categorie. De 10 "supergenomineerden" namen het vervolgens tegen elkaar op in de finale. Ik had alleen vragen bij die lijst van 175. Zo kwamen in de categorie politiek/sociaal wel Willy Claes en Karel Van Miert voor als kandidaten, maar niet Willy De Clercq. Claes was vijftien maanden secretaris-generaal van de NAVO, De Clercq vier jaar Europees Commissaris en tweemaal voorzitter van het interim-comité van het Internationaal Muntfonds. Bij de "Belgen van voor 1830" ontbrak Bruggeling Simon Stevin. Maar de opvallendste afwezige bevond zich in de categorie literatuur: Willem Elsschot behoorde niet tot de kandidaten, terwijl de tekenaar van Guus Flater en de Marsupilami wél een plaats kreeg.

HET IS NOG NIET GEDAAN
Er komen nog meer dergelijke competities, kaderend in de viering van 175 jaar België en 25 jaar federalisme. Het zag er zelfs even naar uit dat zowel VTM als de VRT elk een reeks uitzendingen zouden plannen om de "grootste Belg aller tijden" te verkiezen, maar VTM zag er uiteindelijk van af. De VRT beschikt over de rechten van de BBC-programmaformule. Een adviescomité stelt de lijst van de kandidaten samen. Het comité kwam vorig jaar even in het nieuws, toen de VRT Hugo Camps uit dit adviescomité verwijderde, als vergelding voor een giftig stukje commentaar van Camps over het feit dat Johan Museeuw de rol van gastcommentator vervulde bij de VRT terwijl hij al geschorst was door de Belgische Wielerbond. In Engeland ging de titel naar Winston Churchill, in Duitsland naar Konrad Adenauer. Nederland koos aanvankelijk Pim Fortuyn, maar na een aanpassing van het reglement en een hertelling werd het uiteindelijk Erasmus.