Niet Libië, maar Iran pleegde Lockerbie-aanslag

[Inleiding van de vertaler: Al jaren lees ik over de "terroristische" Libiërs en hun "gekke" dictator. Ik besloot dat het genoeg is geweest. Samen met mijn vriend Yves Bonnet, ex-directeur-generaal van de Franse DST onder Mitterrand, hebben we besloten om hier exclusief een ingekorte versie van het hoofdstuk over Lockerbie uit zijn nieuwe boek over Khaddaffi te publiceren. -- Traveller]

Op 21 december 1988 ontplofte in volle vlucht een Boeing 747 boven het Schotse plaatsje Lockerbie. De meeste passagiers waren in Duitsland gestationeerde Amerikaanse militairen, die naar huis volgen voor de kerstvakantie. Elf inwoners van Lockerbie sterven in de crash en het totale aantal slachtoffers bedraagt 270.

Diezelfde dag, en zonder enig verband met de crash, verklaart president Reagan tijdens een persconferentie dat de VS een militaire aanval tegen een fabriek van chemische wapens in Libië zouden kunnen overwegen.

Op 4 januari 1990 worden twee MiG-straaljagers van de Libische luchtmacht neergeschoten door Amerikaanse gevechtsvliegtuigen boven de Middellandse Zee.

Vanwege de verharding van de Amerikaanse houding tegen Libië, viel het te verwachten dat de VS om Libië zouden beschuldigen van de terroristische aanslag boven Lockerbie. Maar dergelijke beschuldigingen blijven aanvankelijk achterwege.

Vijf maanden na de Lockerbie-crash, op 11 mei 1989, publiceert de Washington Post een artikel waarin staat dat de CIA "vrijwel zeker is" van de identiteit van de terroristen: de splintergroep van Ahmed Jibril van het Front voor de Bevrijding van Palestina, algemene commando, een grote naam voor een kleine harde groep. Opgericht in 1968, is deze kleine, moeilijk te infiltreren en compromisloos revolutionaire groep gebaseerd in Syrië en, aldus de CIA, ondersteund en gecontroleerd in dit concrete geval door de Iraniërs, als wraak voor het per ongeluk neerschieten van een Airbus van Iranair op 3 juli 1988 boven de Straat van Hormoes , waarbij 290 slachtoffers vielen.

Tot dan toe volgt alles een welbepaalde logica. Het State Department volgt dezelfde lijn, en wees er maar zeker van dat die diplomaten niet onbesuisd conclusies trekken. Te meer dat er nog een aantal Amerikaanse gijzelaars in Libanon onder de controle van Syrië en Iran gevangen worden gehouden. We kunnen er zeker van zijn dat het ministerie van Buitenlandse Zaken deze zaak vooraf grondig onderzocht heeft volgens dezelfde logica.

Op 10 augustus 1990 verrast Syrië alle waarnemers door na de veroordeling van de Iraakse inval in Koeweit troepen te sturen naar Saoedi-Arabië, samen met die van de meest Amerika-vriendelijke landen Egypte en Marokko. Dit is zeker een overwinning voor de Amerikaanse diplomatie, die nog steeds probeert om de militaire steun van Iran te krijgen. De Islamitische Republiek Iran, heeft net voordien de invasie van Koeweit veroordeeld, kiest net dit moment om een vredesverdrag met Saddam Hoessein te tekenen, de voorstellen van Saddam Hoessein voor uitwisseling van krijgsgevangenen te aanvaarden, en de Iraakse troepen terug te trekken uit de bezette gebieden in Iran.

De voordelen zijn duidelijk: Syrië begint op 13 oktober 1990 een offensief in Libanon tegen de troepen van Michel Aoun en valt Beiroet binnen. De nieuwe Amerikaanse vrienden van Hafez el Assad houden zich heel rustig voordat ze deze agressie veroordelen, waarbij Dany Chamoun, de leider van de supporters van Michel Aoun, en zijn familie worden vermoord.

In Washington beginnen de officiële verklaringen intussen te veranderen: "het lijkt erop dat nieuwe elementen erop wijzen erop dat de bom van vlucht 103 gemonteerd en geplaatst was door Libische geheime agenten. Om een beetje geloofwaardig te blijven, voegen zij daaraan toe dat niet uitgesloten wordt dat zij daarbij samenwerkten met Syrische, Iraanse en Palestijnse geheime diensten.

Het Amerikaanse justitie-apparaat wordt opgestart met twee doelstellingen voor ogen: de Libiërs beschuldigen en de Syriërs en de Iraniërs vrij te pleiten.

De eerste doelstelling wordt bereikt door de beschuldiging van twee Libische agenten door Amerikaanse en Britse rechters, op 14 november 1991: Abdelbasset al Megrahi en Fahima.

De tweede doelstelling wordt bereikt, diezelfde 14 november 1991, door de verklaring van de chef van het strafrechtelijk onderzoek van het ministerie van Justitie, waarin wordt bevestigd dat er geen bewijs bestaat tegen Iran en Syrië in de Lockerbie-zaak. Dezelfde ambtenaar voegt hieraan toe dat dit niets te maken heeft met de wens van de VS om de betrekkingen met Syrië te verbeteren.

Als een wonderbaarlijke toeval wordt tien dagen eerder, op 4 november, de laatste Amerikaanse gijzelaar in Libanon, Terry Anderson, vrijgelaten, na Joseph Cicippio, Alan Steen en de Britse gijzelaar Terry Waite.

De beschuldiging beweert dat Megrahi een Toshiba-audiocassettespeler omgevormd heeft tot bom door hem met militaire explosieven te vullen, en in een stuk bagage te verbergen dat geregistreerd werd in Malta. Pierre Prier, onderzoeksjournalist van "Le Figaro" schrijft op 14 september 2007: "de enige band tussen de Libiër en de bom, volgens de notulen van de rechtszaak uit 2001, was een stuk doek dat gewikkeld was rond de elektronische timer van de bom". Dat stuk weefsel kwam van een shirt van het merk "Slalom", verkocht door een winkel in Malta, waarvan de eigenaar, Tony Ganci, Megrahi herkende als de koper van het shirt.

Deze getuigenis valt niet vol te houden, omdat Megrahi op die dag niet in Malta kon geweest zijn. De getuigenissen van Gancia, die in de loop van de maanden veranderden, lijken onbetrouwbaar.

De rechtszaak ontwikkelt zich vervolgens tegen de Libiërs op basis van twee stukken metaal ter grootte van een vingernagel, afkomstig van een elektronische timer. Dit apparaat is geproduceerd door het bedrijf Mebo in Zürich. Dat bedrijf exporteerde deze apparaten naar Libië en leverde ook aan de Oost-Duitse Stasi. Achter de Stasi herkent men de hand van de VEVAK, de Iraanse geheime politie, de Iraanse minister van de geheime diensten en de gewapende afdeling van die organisatie, de SAVAMA.

Zonder te wachten op de uitkomst van de rechtszaak, keurde de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties een ultimatum goed dat de onmiddellijke uitlevering van de twee Libiërs eiste. Libië weigert, en een reeks van onmiddellijke sancties wordt toegepast. In november 1993 worden alle Libische tegoeden wereldwijd bevroren.

Professionelen twijfelen echter. In december 1993 voegt Claude Silberzahn, directeur-generaal van de Franse DGSE, nieuwe elementen toe aan het dossier, in een interview met de BBC. De Zwitserse fabrikant is immers teruggekomen op zijn oorspronkelijke verklaringen dat Libië de enige afnemer was van de elektronische timers. Dit opent de Oost-Duitse piste en daarachter de Iraans-Palestijnse connectie, die bewijst dat de oorspronkelijke conclusie van de CIA de juiste was. Een ingenieur van Mebo bevestigt dat hij in 1990 aan de overheid getuigde dat de Oost-Duitsers deze apparatuur hadden aangekocht. Deze piste was echter nooit gevolgd door de onderzoekers. Het Duitse magazine "Der Spiegel" publiceert op 18 april 1994 de verklaring van de Duitse procureur Volker Ratch dat "geen enkele Duitse rechter de twee Libiërs vandaag zou veroordelen in het licht van de elementen die we nu hebben."

Moe van het embargo aanvaardt Moammar Khaddaffi in 1999 de "uitlevering" van de Libiërs aan een Schotse rechtbank in Den Haag. De families van de slachtoffers aanvaarden, en de twee Libiërs worden beoordeeld door de Schotse rechters. Megrahi krijgt een levenslange gevangenisstraf, Fahima wordt vrijgelaten.

Na de uitlevering van de Libiërs worden de sancties opgeheven, en na de uitspraak betaalt Libië de families van de slachtoffers 10 miljoen dollar per stuk. Er zijn nog andere grote betalingen, maar die zijn geheim. Niemand bekommert zich om Megrahi, en de internationale gemeenschap schudt haar hoofd als Megrahi beroepsprocedures start.

Dan komt 18 juli 2007. In een verklaring, gewaarmerkt door een Zwitserse notaris, komt Ulrich Lumpert, een gepensioneerde ingenieur van Mebo en de belangrijkste getuige in de Lockerbie-zaak, terug op zijn verklaring. Verteerd door wroeging, verklaart hij dat hij heeft gelogen over de herkomst van de ontstekers van de bom. Edwin Bollier, de baas van Mebo, bevestigt de verklaring van zijn voormalige werknemer, en voegt eraan toe dat hij er lang aan gedacht heeft om een gerechtelijke klacht in te dienen tegen Lumpert. Op 24 augustus 2007 dient Bollier deze nieuwe informatie in bij het openbaar ministerie in Zürich om deze te laten overmaken aan het Schotse gerecht.

Ondertussen heeft het Scottish High Court het nieuwe beroep van Megrahi aanvaard. Een eerste beroep werd in 2002 verworpen. Terzelfdertijd oordeelt een onafhankelijke Schotse rechterlijke commissie dat er zich een juridische fout had voorgedaan.

De enige eerbare man in deze smerige zaak lijkt de baas van Mebo, Edwin Bollier. Als onbekende was hij door de Britse autoriteiten gevraagd, voordat de rechtszaak was gestart, om de metalen onderdelen van de timer te onderzoeken. Bollier had besloten, voordat de rechtszaak begonnen was, dat de stukken geen onderdeel konden vormen van een zending naar Libië. Tijdens een latere tweede inspectie zag hij en verklaarde hij dat er met de metalen stukken geknoeid was, en dat hun kleur en hun algemene uitzicht was veranderd.

Bollier verklaart op Radio France International op woensdag 29 augustus 2007: "er was geknoeid met die stukken, zodat het leek alsof de Libiërs het hadden gedaan." Pierre Pean, een linkse journalist, verklaarde in dezelfde uitzending: "Deze verklaring bevestigt dat Lockerbie niet werd bevolen door Libië of door Khaddaffi, maar door anderen".

Yves Bonnet, van 1982 tot 1985 directeur van de Franse contra-spionagedienst DST en auteur van "VEVAK, au service des ayatollahs"