Verhofstadt, verruil de romantiek voor de rede

Verhofstadt hield onlangs een gloedvol betoog in het Europees Parlement over de Verenigde Staten van Europa. Een dag later besliste de federale Kamer van Herman De Croo een debat te houden over de scheiding van België. Dat wringt. Verhofstadt bepleit een federalisme met 25 of meer staten, terwijl het Belgische federalisme met drie deelstaten niet lukt. Met zijn hoofd in Europese wolken bepleit Verhofstadt iets wat onder zijn voeten verbrokkelt. Waar zit het probleem?

Als (intussen links-) liberaal bouwt Verhofstadt onvoldoende op de 'rede' en te veel op de 'romantiek'. Wie de rede als leidraad hanteert, kijkt naar logica en consistentie. Romantici zijn intuïtiever. Niet de rede maar de publieke wilsvorming dient als gids. Kortom: als veel mensen iets willen, dan gebeurt het. Waar de rede remt, schiet de romantiek door. Zij wil verbeelding, idealisme en visies. Of zoals de Franse generaal Foch het ooit uitdrukte: La volonté, c'est la victoire. Frankrijk verloor echter alle oorlogen sinds de slag bij Austerlitz in 1805.

Verhofstadt zou veel bereiken als hij zijn energie baseert op de rede. Maar hij ent zijn dadendrang op romantiek en schiet zijn doel voorbij door gebrek aan onderlinge samenhang. De VLD zou ooit de architect worden van politieke vernieuwing. Nu staat de partij op instorten. Paars zou België leiden naar een modelstaat. Ook die stort in. Er is een gevaar dat de balans van 8 jaar Verhofstadt volgend jaar bestaat uit een gebroken partij en een gebroken land.

Derk Jan Eppink in Knack van 14 juni 2006