Mit brennender Sorge

Ingezonden door LVB op 2006-09-21 02:57

Het opiniestuk van Karen Armstrong in DS 19/9 wordt besloten met een vergissing, die meteen ook alle bijdragen van deze dame hypothekeert: zij wordt omschreven als ‘godsdienstwetenschapper’ en op vele plekken als een historica beschouwd. Dat is zij niet. Zij is zeer erudiet, maar haar opleiding is die van een literatuurwetenschapper. Van historische kritiek heeft zij geen kaas gegeten. Zij is niet opgeleid in een techniek waarin men nauwgezet de waarde van historische getuigenissen tegen elkaar afweegt, om voorzichtig tot een plausibele reconstructie te komen, maar in een techniek die bestudeert hoe je mooie verhaaltjes samenstelt. Zij gebruikt haar historische lectuur – want zij gaat zelden naar de bron – navenant. Ze leest alle mogelijke verhalen over een gebeuren, en pikt dan ofwel het meest smeuïge eruit of dat wat het best in haar kraam van pas komt, en overgiet dat dan met wat gemoraliseer.

Typisch in haar betoog in ‘De onuitroeibare mythe’ is hoe zij de onuitroeibare mythe nog maar eens recycleert van de dertigduizend doden bij de inname van Jeruzalem in 1099. Dit is een cijfer dat voor het eerst opduikt zo’n veertig jaar na de feiten en in een tekst van een auteur die Palestina nooit gezien had (ik dacht Albert van Aken, maar zou naar de bibliotheek moeten om het op te zoeken). Verre van mij om te ontkennen dat de kruisvaarders na een jarenlange tocht vol ontberingen woest te keer gingen, maar het cijfer mag minstens door tien gedeeld worden. De auteur vermeldt trouwens andere details: het water van de zee kleurde rood. Hij wist niet eens dat Jeruzalem niet bij de zee ligt. Maar dat laatste verhaal laat mevrouw Armstrong liever achterwege, want dan maakt ze zichzelf ongeloofwaardig.

Ze is dus onvoorstelbaar eclectisch en daardoor ook geraffineerd in het recycleren van haar historische mythologie. Zo ook met het verhaal dat christenen ‘vaak’ de joden vervolgden in plaats van op kruistocht te gaan. Er is bij mijn weten één incident in die zin geweest, in het Rijnland, waar een troep losgeslagen leden van de door de paus niet voorziene ‘volkskruistocht’ (van Peter de Kluizenaar) gefrustreerd een joods getto in brand stak. Voor de rest zijn er in de Middeleeuwen natuurlijk nogal wat hysterische maar lokale en veelal beperkte jodenvervolgingen geweest, maar die waren tot aan de Reconquista in Spanje toch minder frequent dan men ons nu wil doen geloven. En ze hadden zelden iets met de kruistochten te maken. Meer nog: het waren, volgens de joodse publicist Pinchas Lapide, vooral de pausen die daar paal en perk aan probeerden te stellen (terwijl de koningen al eens een oogje dichtknepen omdat zij bij joodse bankiers te veel schulden hadden).

Maar mevrouw Armstrong recycleert wat in haar oren mooi klinkt. Zo haalt zij het voorbeeld aan van de grote abt van Cluny, Petrus Venerabilis en zij gebruikt hem als bewijs hoe diep de afkeer voor de islam wel geworteld was. Petrus Venerabilis was een zeldzaam humaan man. Het was hij die de filosoof Petrus Abelardus letterlijk van de straat opraapte toen de kruistochtpredikant Bernardus van Clairvaux hem verketterd had (Abelardus was de man die het aristotelische denken in Europa redde, nadat Ghazzali dit verboden had in de moslimwereld). Venerabilis probeerde oprecht de islam te begrijpen en las daarom de traditie of Hadith over de profeet, om volkomen geshockeerd uit die ervaring te komen. Dat men zo’n oorlogszuchtige man een vredestichter kon noemen, ging zijn petje te boven, en is waarschijnlijk ook de ervaring die Joseph Ratzinger als theoloog heeft opgedaan. Vandaar Venerabilis’ uitval, niet tegen de moslims, maar tegen hun profeet. Feitelijk identiek hetzelfde als tussen de regels gebeurt in het door de jonge Ratzinger geschreven conciliedecreet Nostra Aetate uit 1965. (...)

Als er overigens enig respect voor de vrouw bestond in de middeleeuwse islam, dan was het in datzelfde Andalusië, onder de ummayaden, die echter omstreeks 1030 verdreven werden omdat ze als ketters werden beschouwd. Nog grover is natuurlijk de recyclering door Armstrong van het verhaal dat Pius XII een oogje zou hebben dichtgeknepen voor de holocaust, maar deze historische leugen is al zo vaak weerlegd dat het weinig zin heeft er hier nog op in te gaan. Bijzonder grappig wordt mevrouw Armstrong als zij schrijft: ‘Tot het midden van de achtste eeuw werd het joden en christenen in het islamitische rijk zelfs afgeraden zich te bekeren tot de islam, omdat zij, volgens de koran, een eigen authentieke openbaring hadden gehad.’ De waarheid is dat hun bekering nadelig was voor de bedoeïenen, want dan werden de dhimmi’s vrijgesteld van jizyah of hoofdelijke belasting. Bovendien heerste tot 750 de ummayadische dynastie die zeer weinig op had met Mohammed en de Koran, en dus bepaald geen uitnodiging tot bekering uitzond.

Tenslotte had Mohammed nooit beweerd dat de christenen of joden zich niet mochten bekeren omdat zij hun eigen openbaring hadden gehad. Zij moesten zich volgens hem net wél bekeren omdat zij hun openbaring hadden vervalst en Mohammed hen de waarheid terug brengen kwam. In datzelfde kader past het beroep dat Armstrong weer doet op sura 2:256: ‘Er is geen dwang in de godsdienst’. De paus ontmaskerde dit al in zijn toespraak in Regensburg, als een episode in Mekka waar Mohammed zijn eigen vrijheid opeiste tegen de Quraysh-heidenen. In Medina, waar hij zelf de hegemonie verwierf, was hij dat vergeten en werd precies het omgekeerde gezegd (lees maar sura 9:5 of 47:4). Precies dit vermogen tot ‘taqiyyah’ of geoorloofde leugen, waardoor Mohammed Allah de ene keer dit en de andere keer dat laat zeggen, werd door de paus bekritiseerd in zijn beroemde Regensburger toespraak, en het is daar dat de moslimautoriteiten zo boos en tegelijk zo benauwd om zijn.

Op één punt kan ik het echter met Karen Armstrong volmondig eens zijn: ‘Als we op die manier onze vooroordelen blijven voeden, doen we dat op eigen risico’. Gelukkig neemt paus Benedictus XVI zijn taak ernstig op en probeert hij, in tegenstelling tot zijn voorganger Pius XII die te zacht sprak wegens de lieve vrede, ons bijtijds te waarschuwen. Te waarschuwen voor de irrationaliteit die op ons aanspoelt en zich maar weer eens verschuilt achter legaliteit, doorspekt met pleidooien voor een dialoog die tot nu slechts een eenrichtingsmonoloog is geweest. En dit ondanks de inspanningen van Johannes-Paulus II om – bijna op zijn knieën – in de Arabische (en joodse) wereld tot verzoening te komen door zelf vergiffenis te vragen voor de misdaden die in naam van het christendom werden begaan. Zonder antwoord echter, dus waar is die fameuze dialoog waar ook de Turkse SP.A-imam in Ter Zake zo de mond van vol had, zonder over de agenda te spreken? Benedictus XVI wil een agenda, krijgt die niet, en waarschuwt daarom ‘mit brennender Sorge’. Historisch gesproken mogen we hem dankbaar zijn.

Eddy Daniels in een lezersbrief in De Standaard Online, 20 september 2006

Reacties

#27944

Benny Marcelo

donderdag, 21 september, 2006 - 09:20

 

Wat hebben journalisten toch een gemakkelijk leven tegenwoordig.
Je schrijft maar over wat jezelf graag hoort, dicht de inspiratie bron een titel toe zonder na te gaan of die wel juist is en voila, zie eens hoe goed wij het allemaal weten.

Het diploma journalistiek is tegenwoordig te koop in de Macro denk ik. In de afdeling toiletpapier.

#27949

Eric Jans

donderdag, 21 september, 2006 - 10:36

 

@ Eddy Daniëls:

<< ... door zelf vergiffenis te vragen voor de misdaden die in naam van het christendom werden begaan.>>

Was het niet 'de misdaden in naam van 'De Kerk van Rome'?
Niet dat hij dat woord 'christendom' niet mag gebruiken. Het is - zo generaliserend - nooit verkeerd vergiffenis te vragen, ook niet voor het christendom.
Maar ik dacht dat hij het daarbij over 'de Kerk van Rome' had.

Al moet het gezegd dat de kruistochten deels ook een poging van de voormalig West-Romeinse christenen waren om de Oost-Romeinse christenen te hulp te schieten.

Wat meer is: 'een tocht van jaren?'. Te voet ben je toch op een jaar tijd in Jeruzalem, niet? Een grove berekening: 5 km/u à 4u/dag = 20 km/dag à 5 dagen/week = 100 km / week x 52 = 5200 km.

Het moet lukken in een jaar, me dunkt. Hooguit anderhalf jaar (tel er nog wat vakantie en een 13de maand bij...) en je staat vóór de poorten van Jeruzalem.

Doet me denken aan de Joden die 40 jaar in de Sinaï-woestijn zaten: een geoefend wandelaar stapt daar in enkele weken dooruit! Het zal dus wel om een nomadisch bestaan gegaan zijn.

#27950

Benny Marcelo

donderdag, 21 september, 2006 - 11:30

 

''Al moet het gezegd dat de kruistochten deels ook een poging van de voormalig West-Romeinse christenen waren om de Oost-Romeinse christenen te hulp te schieten.''

Eric, gelet op het feit dat ik geen historicus ben en dus moet voortgaan op wat wetenschappers in hun boeken schrijven, zou ik toch eens graag willen weten waar je dit gezegde vandaan haalt.

In al wat ik gelezen heb over de kruistochten blijkt dat de oost romeinse christenen helemaal niet opgezet waren met de kruistochten en daar enkel aan meehielpen als het hun effe goed uitkwam.
En dat meehelpen betekende in de meeste gevallen zo vlug mogelijk van die kruisvaarders afkomen.

Het zou natuurlijk kunnen dat ik de term oost romeinse christenen verkeerd interpreteer.

#27951

confucius

donderdag, 21 september, 2006 - 12:17

 

Het zou misschien een correcter stelling zijn om te poneren dat ze de handelsroutes op het middenoosten wilden veilig stellen en het Islam/Byzantijnse monopolie daarop doorbreken. De romeinse paus zag het als een middel om zijn hegemonie ten opzichte van het Oost Romeinse Keizerrijk te bevestigen. We moeten het ook zien in een tijd waar de vorsten geen absolute macht hadden maar wel degelijk moesten rekening houden met feodale machten die autonoom over grote gebieden in Europa heersten, vandaar bijvoorbeeld Godfried en Raymond... Ook toen al was een buitenlandse vijand handig om de interne machtspolitieke strijd te verdoezelen.

#27953

Briggs

donderdag, 21 september, 2006 - 12:36

 

Benny: Na de val van het West Romeinse Rijk knielden de Germaanse 'stammen' voor de Oost Romeinse Keizer. Gezien er geen Oost Romeinse keizer was werd Karel Keizer. Later ging de Paus zichzelf opwerpen als Da Boss. Dat was de toenmalige context & perceptie van de situatie. En dan sluit ik mij verder aan bij Confucius.

#27960

NicolasRaemdonck

donderdag, 21 september, 2006 - 13:50

 

Uhum, er worden hier wel enorme simpliciteiten gesteld van de geschiedenis. Ten eerste leefde Karel de Grote in de jaren 800, wat toch al ferm na de volksverhuizingen was. Het Oost-Romeinse rijk in die jaren had enorm te kampen met invallende Slavische volkeren die onafhankelijke rijken creeerden in de Balkan en van daaruit het Oost-Romeinse rijk bestookten.

Als je op de visigoten doelt moet je weten dat dat in de jaren 400-500 was.

De Kruistochten waren dan nog veel jaren, pas vanaf 1000 na Christus. De Oost-Romeinen zagen de Katholieken helemaal niet zo graag komen, en de Katholieken zagen vooral de Oost-Romeinen als concurrenten. Zo werd kortstondig Constantinopel veroverd en omgevormd tot een Latijns Keizerrijk met een Vlaming als Keizer. Het rijk duurde echter niet lang.

#27965

Briggs

donderdag, 21 september, 2006 - 14:35

 

Allez gij Nicolas, da wistek nu niet dat Karel de Grote in de jaren 800 leefde. Of had je de continuïteit niet verstaan van de volksverhuizingen tot Karel de Grote? In de vroege & midden middeleeuwen aanzag men zichzelf in zekere mate als de verderzetting van het Romeinse Rijk. Het zijn de Oost-Romeinen die om hulp vroegen! Ze zagen ze maar al te graag af komen om hulp te verlenen. Wil niet zeggen dat er geen rivaliteit was tussen beide 'delen'. En ineens spring jij effe zo naar 1204 & Boudewijn I v Constant in Opel, http://en.wikipedia.org/wik...

#27976

NicolasRaemdonck

donderdag, 21 september, 2006 - 17:18

 

Ik spring van de hak op de tak??? Komaan... Ik gaf gewoon een duidelijk overzicht. Bovendien "knielden" de Germaanse stammen niet voor de Oost-Romeinse keizer tussen de val van het Westelijk rijk en Karel De Grote. Het waren immers de Germanen die het Westelijk rijk deden vallen en die het al reeds in bezit hadden genomen.

Van de Vlamingen in Constantinopel weet ik genoeg, ik heb ze dan ook zelf vermeld. Wiki heb ik daar niet voor nodig.

#27981

Questing Beast

donderdag, 21 september, 2006 - 19:59

 

Historisch gezien stuurden de Germanen (hun leider Odoaker als ik mij niet vergis) de keizerlijke regalia naar Constantinopel met de mededeling dat het Westen geen Romeinse Keizer meer nodig had. Dat was in 476 of kort daarna, toen de laatste Westromeinse Keizer, Romulus Augustus (of Augustulus), met pensioen werd gestuurd (letterlijk, want de Germanen vonden hem te onbelangrijk om hem te doden; hij mocht de rest van zijn leven doorbrengen in de één of andere villa). Hiermee maakten ze meteen een einde aan een schijnvertoning die al enkele decennia duurde: een Keizer die in naam aan de macht was terwijl eigenlijk de Germanen de lakens uitdeelden. Ik geef Nicolas hierin 100% gelijk.

#27985

Questing Beast

donderdag, 21 september, 2006 - 20:41

 

Overigens is mevrouw Armstrong weer zo'n typisch voorbeeld van "de grootste schreeuwer heeft gelijk". Het feit dat zij aan de lopende band boeken schrijft die, vermoedelijk vanwege de sensationele manier van de dingen te brengen, door een groot publiek worden gelezen, zijn voor onze hedendaagse "intelligentia" (en de aanhalingstekens zijn hier zeker op zijn plaats) voldoende om haar tot expert uit te roepen. Ongetwijfeld tot grote ergernis van de werkelijke historische experts, die heel wat genuanceerder zijn in hun uitspraken en al eens de heden ten dage vermaletijde zin "ik weet het niet" durven aanhalen (en juist daardoor niet interessant genoeg zijn om in de kranten te worden aangehaald). Gelukkig verschijnen er al eens lezersbrieven zoals die van Eddy Daniëls en enkele berichten op blogs zoals deze, maar vooralsnog blijft het wat fluisteren in de storm. Ik ben in elk geval van één ding overtuigd en dat is dat het gedurende een hele periode dumpen in de scholen van de lessen geschiedenis ten voordele van sociale vorming en andere door politieke ideologie gedreven lessen, grote schade heeft toegebracht aan het inzicht van een ganse generatie leerlingen.

#28001

Eric Jans

vrijdag, 22 september, 2006 - 00:39

 

@ Benny:

Sorry... ik had duidelijker dienen te formuleren dat het om de visie - invalshoek - van de erfgenamen-West-Romeinen ging, natuurlijk.
De Oost-Romeinen... met Rome leefden ze 800 jaar lang (tot het schisma uiteindelijk in 1054) op gespannen voet zagen dit niet noodzakelijk zo... en zelfs waarschijnlijk niet, natuurlijk. De West-Romeinen duidelijk wel. Getuige hiervan is het feit dat ze op moslims veroverde gebieden netjes overdroegen aan de Byzantijnse keizer... die niet altijd zo best wist wat hij er meer aan moest: het bracht nieuwe problemen met zich mee. Niet in het minst door de aard van geviedsuitbreiding: één waar Byzantium eigenlijk niet om gevraagd had.

Het geeft te denken dat de eerste kruistocht eind 11de eeuw gedateerd wordt en het Oosters Schisma in 1054! Terwijl de Nakomeling-West-Romeinen veroverde gebieden aanboden aan de keizer van een gebied dat zich in feite net had 'afgescheurd' van die 'schenkers'. Hoogst opmerkelijk. Wilde de Paus van Rome de harten van de Oost-Romeinen winnen door hen gebieden te schenken waar ze (toch zéker hém, de Paus) niet expleciet gevraagd hadden? Merkwaardig.

#28002

Rudy

vrijdag, 22 september, 2006 - 01:16

 

“Zo ook met het verhaal dat christenen ‘vaak’ de joden vervolgden in plaats van op kruistocht te gaan. Er is bij mijn weten één incident in die zin geweest, in het Rijnland, waar een troep losgeslagen leden van de door de paus niet voorziene ‘volkskruistocht’ (van Peter de Kluizenaar) gefrustreerd een joods getto in brand stak. Voor de rest zijn er in de Middeleeuwen natuurlijk nogal wat hysterische maar lokale en veelal beperkte jodenvervolgingen geweest, maar die waren tot aan de Reconquista in Spanje toch minder frequent dan men ons nu wil doen geloven. En ze hadden zelden iets met de kruistochten te maken. Meer nog: het waren, volgens de joodse publicist Pinchas Lapide, vooral de pausen die daar paal en perk aan probeerden te stellen (terwijl de koningen al eens een oogje dichtknepen omdat zij bij joodse bankiers te veel schulden hadden).”

Die Eddy Daniels zou er beter aan doen om eerst pagina 72 van zijn altijd geciteerd boek ”De laatste dir Pausen en de joden” van Pinchas Lapide eens correct te herlezen om “bij zijn weten” wat te vervolledigen voor dat hij zich nog eens "geschiedenisles" wil geven over de Jodenvervolging in Rijnland tijdens de 1ste kruisvaart. Daar staat dat er 10.000 Joden alleen al in het Rijndal werden vermoord en wat verder een opsomming van stden waaronder Trier, Worms, Mainz en Keulen. De lijst is verre van volledig en zo lang dat ik niet uit andere boeken zal citeren. Maar als Eddy Daniels tocg wil laten zien dat hij een boek zou gelezen hebben dat hij het dan ook gebruikt

Wat wil men ons doen geloven Eddy Daniels? Sinds 1108 kennen joden constant problemen in Spanje. In 1144 een pogrom in Norwich, 1168 in Gloucester, in 1192 in Winchester. 1146 opnieuw in het Rijnland pogroms. 1171 verbranding van joden in Rouaan, pogroms in Blois. 1179 copieren de Pausen een paar regels van dhimmitude uit de Islam met betrekking tot de joden. 1182 De joden uit Frankrijk gezet door Philippe August. 1190 pogrom in York. Ik heb me beperkt tot de 12de eeuw, want later werd het nog erger. En dat zal natuurlijk niet alles zijn want niet alle archieven uit die tijd zijn bewaard. Wie wil wie wat doen geloven, Eddy Daniels? Misschien kent u veel over de Islam, maar wat het jodendom betreft zal u nog veel moeten leren en beter beginnen met de door u gekocht boeken echt te lezen.

#28009

Benny Marcelo

vrijdag, 22 september, 2006 - 10:04

 

''Voor de rest zijn er in de Middeleeuwen natuurlijk nogal wat hysterische maar lokale en veelal beperkte jodenvervolgingen geweest, maar die waren tot aan de Reconquista in Spanje toch minder frequent dan men ons nu wil doen geloven.''

Het spijt me Rudy, maar ik vrees dat Eddy Daniëls gelijk heeft. Hij zegt nergens dat het niet gebeurt is.

En wat die 10.000 joden in het Rijndal betreft: nog nergens heb ik daar een getal bij weten vermelden.
Het doet me een beetje denken aan die 10.000.000 congolezen die Leopold 2 op zijn geweten zou hebben. Soms wordt er wat teveel met getallen gezwierd en ik denk dat het dikwijls gebeurt om de aard van de misdaad in de verf te zetten.
Door dat te doen wordt heel het feit op den duur ongeloofwaardig en minimaliseert men het persoonlijk leed dat wordt aangedaan.

#28032

Rudy

vrijdag, 22 september, 2006 - 15:39

 

@Benny,
die 10.000 en die steden komen uit hetzelfde boek waar Eddy Daniels naar verwijst een pagina ervoor of erna. Ik bewijs hierbij dat Eddy Daniels een leugenaar is! Dat wisten er al meer, maar nu zijn er degelijke bewijzen er voor. Dat heeft dus niets met Leopold II te maken. Het gaat over verwijzingen die hij selectief MISBRUIKT!

En hij minimaliseert om de christelijke godsdienst minder erg te laten overkomen. Dat is ook hypocriet. De huidige christenen zijn daar NIET voor verantwoordelijk, dus zie ik de reden er biet van in waarom hij dat ook doet, tenzij....