Daniel Dennett over religie en giftige memen

Religie zal uiteindelijk dezelfde weg opgaan als roken. Roken werd vroeger sociaal geaccepteerd, en was zelfs een symbool van hoge maatschappelijke status. Een halve eeuw later zien we dat rokers steeds meer als onverantwoordelijke paria's worden beschouwd. Er wordt nog veel gerookt, maar het is helemaal niet cool meer. Toch niet in het Westen, waar de rookstatus verder zal afkalven. Op dezelfde manier denk ik dat religie en religieuze iinstituten zullen transformeren in iets anders. Momenteel groeit de groep mensen die niet meer gelooft al sterker dan om het even welke groep gelovigen. Zelfs in het geval van de islam, waarbij de groei trouwens volledig te linken is aan reproductieve factoren. (...)

In onze wereld zit het grote gevaar in de giftige memes: uitwassen van parasitaire ideeën die bij ons geen impact hebben, die als een gemeengoed worden geëxporteerd en vernietiging zaaien. Wij zijn daar immuun voor, andere maatschappijen niet. (...) Radicale islam of pornografie [zijn giftige memen]. Voor ons is dat alledaagse kost, voor velen niet. Ze bedreigen andere tradities, rituelen, praktijken, op een manier die voor ons onvoorstelbaar lijkt. Dat is niet onze schuld, net zomin als het onze schuld was dat Europese ziektekiemen de Eerste Volkeren van Amerika hebben gedecimeerd. Niets kan en kon dat stoppen. Maar in tegenstelling tot eeuwen geleden zijn we ons bewust van het bestaan van giftige memes. (...) We kunnen wel de middelen ontwikkelen waardoor relatief welwillende, niet virulente mutaties van die memes zich kunnen ontwikkelen. Zachte versies van bestaande religies. (...)

[Religie] benevelt het menselijk denkvermogen en hemelt mensen op die zich van kennis afschermen en in een droomwereld leven. Religie is een bedreiging voor de wetenschap en het rationele denken. Het injecteert mensen met een opgeblazen en gevaarlijk zelfvertrouwen. Religie is het ontvluchten van de eigen verantwoordelijkheid. Het schermt mensen af van het morele oordeel van anderen. Geen enkel ander aspect van het menselijke domein zet de irrationaliteit zo op een troon als religie.

Daniel C. Dennett, geïnterviewd door Peter Dupont in EOS, november 2008

Reacties

#70813

traveller

 

Dat is dan ook de reden van de superioriteit van het joods/christelijk denken.
Beste Mr. Bennett, omdat de politieke en vrijzinnige correctheid niet durft over het nefast islam schrijven, doen ze dan maar alsof elke godsdienst nefast is.
Doorzichtig jongen, zeer doorzichtig.

#70815

LVB

 

@traveller: Ontkent u dat creationisme, verbod op stamcelonderzoek, of het tegenwerken van de verspreiding van condooms in Afrika, om er maar een paar te noemen, nefaste uitwassen zijn van het christelijk geloof?

#70816

traveller

 

@ luc

Je weet pertinent dat ik dat idiotieën vind. Ik vind echter niet dat dit soort stommiteiten de joods/christelijke basis van onze beschaving en cultuur onderuit halen, het zijn gewoon domheden. Het zijn geen geloof uitwassen, maar wel kerkelijke controle uitwassen, ik maak daar een heel groot verschil in. De stellingen van de RK zijn over het algemeen de mijne niet in wereldlijke zaken. Ik verkies, zoals steeds, mijn eigen overtuiging van jaren rondkijken en luisteren.

#70825

Olav

 

Twijfelachtige stellingen kraamt deze Dennett uit. Zoals dat het aantal niet-gelovigen sneller groeit dan het aantal gelovigen ? Dat er meer a-kerkelijken zijn, akkoord, dat het aantal niet-gelovigen groter wordt dan het aantal gelovigen ?? Als je kijkt hoeveel idioten geloven in allerlei zesde-zintuig-toestanden, waarzeggers en dergelijke durf ik daaraan twijfelen. Het is dan al geen religie, maar waarschijnlijk een nog veel grotere beneveling van het denkvermogen...
En ik ken heel wat gelovige mensen die juist uitblinken door het nemen van hun verantwoordelijkheid, dus ook de laatste alinea vind ik vergezocht.

Maar goed, wie ben ik te twijfelen aan de mening van een geleerde professor met een hoop titels en publicaties ?

#70828

Benny Marcelo

 

"Religie is het ontvluchten van de eigen verantwoordelijkheid"

Dat heeft de islam en de linkse kerk dan toch gemeen: bij de één is het de wil van Allah, bij de andere is het de schuld van de maatschappij.

#70835

isaiah

 

Baniel Bennett melkt zijn memen-koe tot ze helemaal leeg is. Welke aanwijzingen zijn er dat religies memen zijn? Weet Dennett nu ondertussen zelf wat memen zijn? Zelfs zijn intellectuele companion de route, Dawkins, heeft de hoop op een echt wetenschappelijke memetica al lang laten varen.
Maar zelfs als men aanneemt dat religie een meme (of een memencomplex) is, waarom zou het dan noodzakelijk een kwaardaardige replicator zijn. Niet alle succesvolle culturele varianten zijn schadelijk. Voor een keer, en het spijt me echt dat te moeten toegeven, moet ik Traveller gelijk geven: het getuigt van een heel eenzijdig beeld op religie om alleen haar als schuldige aan te wijzen voor alles wat fout gaat in de wereld. Religies bieden geen intellectueel bevredigende verklaring voor de wereld. Maar tegelijk zijn religies ook bronnen van heel prijzenswaardige attitudes.

#70838

traveller

 

@ isaiah

Haha, zijt gerust, ik ben al met kleine beetjes tevreden. Ik beloof dat ik niet te veel aanleiding zal geven tot herhaling.

#70846

EricJans

 

@ Luc:

<<@traveller: Ontkent u dat creationisme, verbod op stamcelonderzoek, of het tegenwerken van de verspreiding van condooms in Afrika, om er maar een paar te noemen, nefaste uitwassen zijn van het christelijk geloof?>>

Opnieuw spreek ik hier even voor het protestantse deel van de christenheid:
Creationisme: daar is een zéér uiteenlopende waaier van visies en meningen en standpunten over binnen het protestantisme, zonder nog maar te spreken over de talloze soorten en vormen en hoedanigheden van 'creationisme'... die laat ik nog buiten beschouwing.
Bovendien - en sta me deze doodzonde (geen Bijbels begrip) toe: misschien hebben creationisten ook wel een paar argumenten? Krijgen die een kans? (ik duik al onder tot binnen 10 jaar blijkt dat de bedenking misschien toch wel ergens steek houdt omdat de evolutionisten ook nauwelijks iets weten, maar allee. 't Zal wel fanatiek moeten heten zoiets op te merken wat 'wetenschappelijk algemeen aanvaard' heet ook al eens 'bewijs' te zijn, niet?)

Verbod op stamcelonderzoek: daar bestaat ook weer een hele waaier standpunten en visies over, naast het gegeven dat er protestantse stamcelonderzoekers zijn: kerkelijk actieven.
Voorts zou me enige ethische kritische bedenking omtrent grenzen en begrenzing uit vrijzinnige hoek niet verbazen.

Het anti-condoom-dogma is een exclusiek Rooms gegeven, in Afrika als wereldwijd.
De protestantse President Ramos liet op de Filippijnen gratis (staatsgesubsidieerde) condooms bedelen; zijn campagne stortte in bij het pausbezoek aan dat land.

Gooi me niet zo op dat 'christelijke hoopje', Luc. Je christelijke hoopje heeft een vrijzinnig stempel met exclusief Roomse inkleuring.
Een deel van je ritiek geldt namelijk exclusief de Roomse éénmanskerk, niet andere uitingsvormen van 'het christendom'.

#70857

publius

 

Op atheïsme pur sang kan je geen stabiele vredevolle samenleving bouwen. Er staat niks, maar dan ook niks in weg opdat er steeds een groep opstaat die de regeltjes aanpast waardoor het zonder enige scrupule één of meerdere andere groepen de schedel kan inslaan met (naar hun referentiekader) gegronde reden. Ultieme legitimatie van je enkel vanuit een spirituele autoriteit opbouwen. Het zwakke punt in mijn betoog is dat die visie heel conceptueel en abstract is.

Achter het jodendom liggen enkele regeltjes die onder de noemer "noachieden" vallen. Het christendom is de centrale mythe van het Westen. Ik bedoel dat niet pejoratief, elke samenleving is rond een centrale mythe gebouwd, die hoeft zelfs niet historisch te zijn, als wordt ze vaak zo aangekleed. Op een abstracter niveau vind je de perennial philosophy, met namen als Guénon, Evola, Coomaraswami, etc.
De ellende, ook en vooral in Gods-diensten ontstaat als mensen zich menen te kunnen gedragen als absolute spreekbuis en uitvoerende hand van hun godheid en hen laat oordelen over anderen. Bij een Anselm Grün bvb lees je heel wat anders dan bij Ratzinger, al vind ik zijn Rattisbone toespraak heel goed te doen. Vaak vind je vooral in monastieke tradities authentiekere spirituele bronnen. De "kerken" (incl. Islam) zijn het werk van mensen met bepaalde wereldse motieven, gericht op heel heterogene groepen, terwijl initiatieke paden sterk afhankelijk zijn van de individuele capaciteiten.
Dennet beschrijft een projectie van collectivisme op historische wereldreligies. Die is slechts deels geldig en heden ten dagen vooral op de Islam. Hij gebruikt het woord "religie" m.i. verkeerd, hij bedoelt eigenlijk de ge-openbaarde godsdiensten waarbij mensen zich de pretentie aanmeten te weten wat die openbaring exact inhoudt..
Atheïsme pur sang is even aanmatigend. Eigenlijk is een soort "religieus agnosticisme" een veel opener houding. Je erkent ergens een conceptueel, abstract transcendent principe dat je echter niet concreet invult.

#70867

fcal

 

Obama komt er bekaaid af in de godvruchtige preek van dr James David Manning. De stichtelijke predikatie door deze zwarte dominee is het beluisteren en bekijken waard. Zelden zoveel n..... verwensingen gehoord. Het gebeurt in de gebruikelijke stijl doorspekt met de gangbare memen.

Stand4theLord!

http://gatesofvienna.blogsp...

#70929

ivan janssens

 

Even een vraag aan de "believers". Als God ons gecreëerd heeft, en bovendien alwetend en alkunnend is, waarom dan ons al die miserie van de voorbij millennia laten doorspartelen? Waarom niet meteen een industriële revolutie? Waarom niet meteen ons laten genieten van technologische wonders als het internet en auto's en iphone's?

Ik zie maar twee mogelijke antwoorden: ofwel bestaat hij niet, ofwel is het crimineel van jewelste.

#70930

ivan janssens

 

@publius: "Op atheïsme pur sang kan je geen stabiele vredevolle samenleving bouwen. Er staat niks, maar dan ook niks in weg opdat er steeds een groep opstaat die de regeltjes aanpast waardoor het zonder enige scrupule één of meerdere andere groepen de schedel kan inslaan met (naar hun referentiekader) gegronde reden. Ultieme legitimatie van je enkel vanuit een spirituele autoriteit opbouwen. Het zwakke punt in mijn betoog is dat die visie heel conceptueel en abstract is."

Dat is niet het zwakke punt in uw betoog. Het zwakke punt is dat ze van geen kanten klopt.

#70931

chris.impens

 

@ publius: "Ratisbonne" is gewoon de Franse naam van de Duitse stad Regensburg. En wat betreft "atheïsme pur sang is even aanmatigend [als religieuze pretentie i.v.m. de openbaring]": dat ligt er maar aan, wat men onder "atheïsme" verstaat. Het is een karikatuur, te menen dat een atheïst negatieve zekerheden affirmeert. (Zie eerdere discussies op lvb.net.)

#70932

BC

 

@ Publius: religie zal nooit helemaal verdwijnen, ook niet in een volledig agnostische/atheïstische maatschappij, omdat religie nu eenmaal een wezenlijk deel van onze geschiedenis uitmaakt. Bij het willen creëren van een vredevolle samenleving, en de daarbij vanzelfsprekende bestudering van de geschiedenis, zal religie altijd weer naar boven komen. Geen gebrek aan een referentiekader dus. Alleen zullen we dan religie beoordelen op haar merites, haar tekortkomingen, en beseffen dat religie (en het geloof in een opperwezen) niet noodzakelijk is. Nadat er gezaaid is gooi je het zaadzakje weg.

#70980

EricJans

 

@ Chris Impens:

<<En wat betreft "atheïsme pur sang is even aanmatigend [als religieuze pretentie i.v.m. de openbaring]": dat ligt er maar aan, wat men onder "atheïsme" verstaat.>>

Tja, Chris... zo ligt het er ook maar aan wat je onder religie' verstaat, hé.

#70994

Michel Vuijlsteke

 

Grappig dat veel mensen hier ook in kwakzalverij als religie een karikatuur van de karikatuur zijn. :)