Klimaatverandering door foute statistiek?
"Kyoto is dood", schreven sommigen zowat een jaar geleden. Rusland leek op dat ogenblik niet geneigd het verdrag te ratificeren, en daardoor waren er onvoldoende landen om het verdrag effectief in werking te laten treden. Ik was geneigd dat te geloven, maar het bleek wishful thinking. We hadden het fout: Rusland ratificeerde wél, Kyoto is springlevend en het verdrag treedt op 16 februari aanstaande in werking.
"Om dat te vieren organiseren we op school een dikketruiendag", vertelt mijn zus Linda enthousiast. Ze is leerkracht biologie.
Als de verwarming werkt, stoten de Vlaamse basis- en de secundaire scholen per dag 4.025 ton CO2 uit voor verwarming. De verwarming één graad lager zetten bespaart 7% brandstof en we nemen aan dat dit ook de CO2-uitstoot met 7% doet dalen. De verwarming één graad lager zetten bespaart 282 ton CO2 per dag. Omdat 16 februari een woensdag is en we aannemen dat er de woensdagnamiddag niet verwarmd wordt, besparen we de helft: 141 ton CO2.
Herman Boel doet er nog een schepje bovenop en roept op tot een internationale economische boycot tegen de Verenigde Staten:
Nog tien jaar te gaan. Binnen een luttele tien jaar is het zover: de opwarming van de aarde bereikt dan het point of no return [...]. We zullen dan een langere periode zien van droogtes, mislukte oogsten en waterterkort. [...] Bush zal dan ook internationaal de geschiedenis ingaan als de hoofdverantwoordelijke voor de ecologische ondergang van onze planeet. Het is dan ook aan de andere landen om de Verenigde Staten met alle mogelijke economische middelen te dwingen actie te ondernemen.
Eén van de meest overtuigende aanwijzingen voor de opwarming van de aarde was tot nu toe het onderzoek van Michael Mann, Raymond Bradley en Malcolm Hughes. Zij reconstrueerden het klimaat op het noordelijk halfrond tijdens de voorbije 1000 jaar aan de hand van jaarringen in boomkernen en ijskernen verzameld op de noordpool. Oude temperatuur- en neerslaggegevens van de voorbije honderd jaar werden gebruikt om de verzamelde gegevens te calibreren. De temperatuursgrafiek waar Mann op uitkomt, vertoont een opvallende "hockeystick": een stijging van de temperatuur sinds 1900, die spectaculair werd vanaf 1990, terwijl de temperatuur in de eeuwen daarvoor lichtjes daalde.
Twee Canadese onderzoekers hebben nu de aanval ingezet op de resultaten van Mann. Ross McKitrick, hoogleraar economie, en Stephen McIntyre, mijnbouw-consultant. "Alleen al door hun functies zijn ze niet geloofwaardig en is er een potentieel belangenconflict", stellen hun tegenstanders. Wat hebben de twee sceptici ondernomen? Heel eenvoudig, ze hebben geprobeerd om het onderzoek van Mann na te doen door zijn methode te volgen. Daarbij ontdekten ze heel wat fouten. Hun voornaamste kritiek richt zich vooral op de methode die Mann gebruikte om uit gegevens met veel "ruis" een trend te kunnen ontdekken. Deze techniek van de "principal component analysis" werd door Mann op een slordige en excentrieke manier toegepast, aldus de Canadese onderzoekers. "De hockeystick is een statistisch verzinsel", aldus McIntyre en McKitrick in een artikel dat vandaag in Geophysical Research Letters verschijnt (pre-publicatie versie).
Deze polemiek wordt gedetailleerd uit de doeken gedaan in een artikel van Marcel Crok in het februarinummer van "Natuurwetenschap & Techniek" (vroeger bekend als "Natuur & Techniek"), dat vanaf zaterdag in de boekhandel en krantenkiosk verkrijgbaar is. Crok trekt meteen politieke conclusies:
Ook gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften erkennen nu blijkbaar dat er een fors probleem is met de gangbare klimaatreconstructies, dus indirect ook met het bewijs dat de aarde juist door menselijke activiteit de laatste decennia dramatisch opwarmt. Voor wie dat wil vertalen in politiek beleid, zet dat ook het Kyoto-protocol op de tocht, waarin wereldwijd afspraken zijn gemaakt over de verminderde uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen.
Rob van Dorland van het Nederlandse KNMI, aan Natuurwetenschap en Techniek:
We weten nog lang niet precies hoe natuurlijke klimaatfactoren zoals vulkaanuitbarstingen en de activiteit van de zon doorwerken in de temperatuur. Het Intergovernmental Panel for Climate Change (IPCC) heeft bovendien de fout gemaakt om in de Summary for Policy Makers alleen de reconstructie van Mann op te nemen, en niet die van enkele andere onderzoekers. [...] Voorlopig beschouw ik het nog als een incident, maar het is heel dubieus dat de klimaatreconstructie van Mann beide peer review-ronden van de IPCC zelf is gepasseerd zonder dat iemand die echt heeft gecontroleerd. Ik denk dat dit op de volgende IPCC-bijeenkomst in mei in Beijing op de agenda zal staan.
Marcel Crok spreek van een "ontmaskering van Mann en het zichtbaar worden van een zwakke plek in het IPCC":
De corrumperende invloed van een gebrek aan onafhankelijke controle is maar al te duidelijk geworden bij affaires als Enron, Ahold, maar ook in de farmaceutische industrie, die onwelgevallige informatie over antidepressiva verdonkeremaande. Op dat laatste speelveld is er tenminste nog een waakhond als de FDA, de Food and Drug Administration, die de pillendraaiers nu dwingt om al hun data en trials openbaar te maken. overheden baseren vérstrekkend beleid, met enorme consequenties voor de economie, op de conclusies van het IPCC. Het wordt daarom hoog tijd dat er een onafhankelijke Klimaatrekenkamer komt die het IPCC controleert. Er staat namelijk te veel op het spel.
McIntyre besluit het artikel in Natuurwetenschap & Techniek:
Ons onderzoek zegt niet dat het [klimaat] momenteel niet opwarmt. Hoe extreem die opwarming echter is, afgezet tegen de laatste duizend jaar, is nu net zo onzeker als voor de publicatie van Mann in 1998.
De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) organiseert binnenkort een congres over klimaatverandering. Mann en McIntyre zullen daar rechtstreeks met elkaar in debat treden.



Pascal Van Hecke
Vandaag overigens een nieuw alarmerender onderzoek (in de zin dat klimaatverandering nog sneller kan, maar daarom niet hoeft), zie:
http://news.bbc.c...