VEEL KLACHTEN, MAAR GEEN COMPLOT
Humo publiceerde vorige week een artikel over een aantal invloedrijke Vlaamse katholieken die de voorbije jaren bij het Vaticaan hun beklag maakten over kardinaal Danneels, die te laks en te progressief zou zijn. Het artikel liet deze ontevredenen uitgebreid aan het woord. Het ging onder meer om Pieter Huys, Philippe Schepens, Paul Belien en Luc De Maere. Humo ging zelfs te rade bij ex-premier Leo Tindemans en bij het voormalige hoofd van de Staatsveiligheid Albert Raes, die in hetzelfde kamp gesitueerd worden. Ja, zelfs de jonge Guy Verhofstadt zou in de jaren '80 tot de mysterieuze "groep van Brugge" hebben behoord. De geïnterviewden vertellen honderduit en openlijk hoe ze in aanvaring kwamen met Danneels, of hoe de aartsbisschop hen geen gehoor verleende, en hoe ze vervolgens zelf het Vaticaan op de hoogte brachten of, in één geval, alle kardinalen van de wereld aanschreven. Maar hoewel de geïnterviewden er geen geheim van maakten dat ze het Vaticaan al vele jaren geleden gebriefd hebben over hun onvrede met Danneels, bleef Humo-journalist Jan Antonissen op zijn honger zitten wat één aspect betreft: alle betrokkenen handelden individueel, en pleegden onderling geen overleg over hun acties. Van een complot dat als doel had de kansen van Danneels op het pausschap te kelderen, was dan ook geen sprake. Het beeld van een gecoördineerde actie komt enkel naar boven in bindteksten tussen de interviews, en in de suggestieve ondertitel van het artikel: "De kliklijn van het Vaticaan: hoe conservatief België kardinaal Danneels zwartmaakt in Rome".



HUMO-ARTIKEL ZINDERT NA OP INTERNET
Maar de eigenlijke titel van het artikel, in brede letters uitgesmeerd over twee pagina's, luidt: "Danneels is een lakse leider: hij heeft zijn troepen niet in de hand". Dat is een letterlijke uitspraak van de Oostendse dokter Philippe Schepens, die op het internet-discussieforum (Usenet-nieuwsgroep) be.politics beter bekend is onder zijn strijdnaam "Fustigator". Humo-journalist Jan Antonissen schrijft dat Schepens "allesbehalve het prototype is van een droeve kaloot", en Schepens noemt zichzelf in Humo "de Tijl Uilenspiegel van de kaloten". Wie hem leest in be.politics of wie hem al ontmoet heeft, weet wat daarmee bedoeld wordt. Zelf ken ik Fustigator al een jaar of tien via het internet, en ik heb hem vanaf 1998 een zestal keren ontmoet op bijeenkomsten van nieuwsgroep-deelnemers. Dokter Schepens heeft intussen in de nieuwsgroep en per e-mail aan mij wat toelichting verstrekt. Zowel Schepens als het Vaticaan zijn zeer in hun nopjes met het Humo-artikel. Want, aldus Schepens, "het is véél interessanter om je standpunten gedrukt te zien in bladen van andersdenkenden, dan in die van je eigen knusse omgeving". Ter herinnering: Schepens werd op deze weblog al eerder ten tonele gevoerd in het artikel "Poolse televisie interviewt Vlaamse arts over euthanasie".

FELICITATIES UIT ROME VOOR HUMO-OPTREDEN
"Het Humo-artikel heeft intussen al het Vaticaan bereikt", zo bevestigt dokter Schepens vrijdag:

Vanmorgen kreeg ik een telefoontje uit Rome om mij te feliciteren voor mijn bijdrage in Humo. Deze insider in 't Vaticaan liet mij weten dat het wel stof kan doen opwaaien in Mechelen, maar niet in Rome, omdat die toestand in het Vaticaan allang geweten is.

ANACHOREET
De meeste feiten die in het Humo-artikel vermeld worden zijn wel juist, maar de grote complot-theorie die het blad daarbij wil insinueren, klopt niet, zegt Schepens:

Dat Antonissen een georganiseerd complot ziet door duistere conservatieve krachten in het Vlamenland gesmeed, is voor zijn rekening, maar de werkelijkheid is wel anders. De werkelijkheid is anders, dit wil zeggen dat veel katholieke mensen zich ergeren aan de manier waarop de lokale Kerk hier wordt gerund, in oppositie met wat de Wereldkerk voorstaat. Sommigen proberen er wat aan te doen. Lukt het in Mechelen niet, leiden toch alle wegen naar Rome, niet? [...]
Ik heb noch kliek noch tros noch volgelingen noch secte noch partij noch drukkingsgroep noch noem maar op... Ik ben een anachoreet. [...]
Het [Humo-artikel] zal Zijne Eminentie tenminste doen nadenken over waarmee hij eigenlijk bezig is, en over wat hij had moeten doen. [...]
Ik kan de organisatie niet zomaar lijdzaam naar de verdoemenis laten gaan, omdat onze afdelingschef die gedurende vele jaren niet en/of verkeerd bestuurd heeft.

Volgens Schepens was het de bedoeling van Antonissen om een artikel te schrijven dat een groot complot blootlegde van Opus Dei-achtige organisaties tegen kardinaal Danneels. "Maar", aldus Schepens, "het ging gewoon om katholieke burgers van de meer intellectuele soort, die in Rome hun beklag maken *omdat* ze geen gehoor vonden in de Wollestraat 15 te Mechelen".


SCHEPENS: "DANNEELS IS EEN GOEDE KATHOLIEK, MAAR GEEN GOEDE LEIDER"
Maar waarom is Schepens ontevreden over Danneels? Volgens Schepens is Danneels zelf een steengoede katholiek, maar is hij tegelijk te braaf: hij oefent geen of onvoldoende gezag uit over zijn ondergeschikten. Bij die "ondergeschikten" rekent Schepens ook en vooral de katholieke universiteiten en het katholiek onderwijs, zo blijkt:

Door de katholieke universiteiten volledige ideologische autonomie ten opzichte van de bisschoppenconferentie te geven, met andere woorden geen enkel controle vanuit het leergezag van de Kerk meer uit te oefenen op wat er gedoceerd wordt, zijn de hoogleraren in de filosofische en de theologische faculteit "vrijer en vrijer" gaan denken. Sommigen zijn (waarschijnlijk) zelfs niet katholiek meer. Daardoor wordt de theologie aan de studenten op een niet meer katholieke wijze gedoceerd. De basis-fundament in het christendom en in 't bijzonder in de katholieke kerk is de liefde: de liefde voor God en de liefde voor de naaste (Matth. 22:37-39: "heb de Heer, uw God lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. Dat is het grootste en eerste gebod. Het tweede is daaraan gelijk: heb uw naaste lief zoals uzelf"). Als theologie niet meer in die optiek wordt gedoceerd, maar als een "gewone ideologie" zoals een andere, zullen de licentiaten, dus de latere leraren godsdienst in de middelbare scholen de katholieke godsdienst net zoals andere ideologieën op hun beurt op een koele, zelfs liefdeloze wijze doceren. Ze doen daarin niet alleen tekort aan de katholieke godsdienst door ze niet in de perspectief van deze dubbele liefde door te geven aan de leerlingen, maar geven dan eigenlijk hun eigen visie over die godsdienst, waarin zelfs velen onde rhen zelf niet meer in geloven. In die omstandigheden verraden ze de wil van de katholieke ouders die hun kinderen doelbewust in katholieke scholen laten studeren, om ook een echt katholiek godsdienstonderwijs te krijgen. De katholieke school wordt dan zinloos, of zelfs contra-productief, want de kinderen leren het wezenlijke van hun godsdienst niet kennen en haken natuurlijk af, daar een heleboel andere vakken duidelijk interessanter zijn dan de lessen waar in werkelijkheid onder andere, de katholieke godsdienst al dan niet terloops wat besproken wordt.

BELIEN: "HUMO WOU ER PER SE HET HOF BIJ BETREKKEN"
Tot zover dokter Philippe Schepens. Ook Paul Belien, intussen goed bekend bij de lezers van deze weblog, wordt in het Humo-artikel uitvoerig aan het woord gelaten. Belien had enkele weken geleden al het Humo-artikel aangekondigd in een satirisch stukje in 't Pallieterke. Morgen (dinsdag 31 mei) zal Belien zijn repliek op het Humo-artikel publiceren in 't Pallieterke, maar die tekst is nu al te lezen op de website van Secessie. Een niet onbelangrijke correctie die hij aanbrengt gaat over de gedoodverfde opvolger van Danneels, de bisschop van Namen monseigneur Léonard, en de rol van het Hof:

Bovendien legde [Antonissen] me ook een citaat in de mond dat hij me niet vooraf liet nalezen. Zo laat hij mij zeggen: "Léonard is een man van het hof én een Waal, maar als hij over enkele jaren aartsbisschop wordt, zal ik zijn keuze verdedigen in 't Pallieterke." Dat ik Léonard zal verdedigen heb ik inderdaad gezegd. Ik heb ook gezegd dat Léonard uitstekend Nederlands spreekt en zelfs dat hij 't Pallieterke leest. Maar dat de bisschop van Namen een vriend is van het hof, dàt heb ik niet gezegd. Antonissen wilde het hof echter absoluut in het lijstje der "vijanden van Danneels" onderbrengen. Toen hij mij tijdens het interview zei dat het "algemeen geweten is dat het hof Danneels vijandig gezind is," heb ik dat weggelachen en gevraagd: "Het hof? Wie is dat? Fabiola of Laurent?" Dat staat in Humo echter niet te lezen, maar wel dat uitgerekend op mijn gezag Léonard voortaan voor de lezers van Humo "een man van het hof" is geworden.

OPENHEID EN OVERLEG
Als niet-betrokken partij vond ik het Humo-artikel best wel interessant en zelfs amusant om lezen. Toch viel er mij één ding op wat me onlogisch leek. Het anti-Danneels-kamp komt openlijk uit voor zijn standpunten en zijn bedoelingen. Het pro-Danneels-kamp is daarentegen anoniem: het gaat om "een bron die anoniem wil blijven", "een woordvoerder van het Interdiocesaan Pastoraal Beraad", "een vertegenwoordiger van de bisschoppen", "een goed ingelichte waarnemer", "een insider in de Belgische kerk". En uitgerekend deze wazige informanten en woordvoerders verwijten het anti-Danneels-kamp dat ze "niet naar openheid streven en elk overleg mijden". Tja.