De Standaard heeft een heel interessante stemtest, die ze "kieskompas" noemen, en die ze samen met de universiteiten van Leuven en Amsterdam hebben ontwikkeld. Interessant, omdat de test je positie bepaalt in twee dimensies: een economische dimensie (links versus rechts) en een ethisch-sociale dimensie (traditioneel/nationalistisch/gemeenschap versus groen/progressief/libertair). Ik zal maar meteen met de deur in huis vallen en mijn politieke positie volgens dit kieskompas laten zien:





De antwoorden die ik gaf op de vragen van de test positioneren mijn politieke standpunten in de witte ovaal rechts in beeld; het rode potlood geeft daarbij het middelpunt aan van mijn wolk van standpunten.

Zoals u merkt bevinden mijn standpunten zich uiterst rechts in het beeld. Ha! Ben ik dan extreem-rechts? Ja hoor, althans op de economische links-rechts as. Maar meteen kunnen we uit deze figuur de volgende algemene conclusies trekken:

1) De aanduiding "extreem-rechts" voor een partij als Vlaams Belang mag dan wel algemeen ingeburgerd zijn, ze klopt niet met de terminologie die gebruikt wordt in deze context. Vlaams belang zou je beter "extreem nationalistisch" of "extreem traditioneel" (zeg maar: extreem conservatief) kunnen noemen. N-VA, Open Vld en Lijst Dedecker staan op deze grafiek duidelijk "rechtser" dan Vlaams Belang.

2) Het Belgische politieke landschap biedt volgens deze figuur goede alternatieven aan wie economisch links en ethisch-sociaal progressief is, en aan wie economisch rechts en ethisch-sociaal conservatief is. Twee kwadranten zijn evenwel quasi leeg, zeker als we ons beperkten tot de Vlaamse partijen: economisch rechts maar ethisch-sociaal progressief (bovenaan rechts op de figuur) en economisch links maar ethisch-sociaal conservatief (onderaan links op de figuur).

Toch zie ik een probleem met deze test. Waarom staat daar helemaal bovenaan "groen" vermeld, samen met "progressief" en "libertair"? Volgens mij behoort de milieuproblematiek namelijk tot de economische dimensie, en niet tot de sociale. Het feit dat milieu hier tot de ethisch-sociale dimensie gerekend wordt, zorgt er meteen voor dat ik in die dimensie als een centrist gepositioneerd wordt, terwijl een gelijkaardige Amerikaanse test mij helemaal rechtsboven katapulteert. Als niet-groene libertair kan ik natuurlijk nooit hoog scoren op een as die "groen" en "libertair" verenigt. Volgens de FAQ van het kieskompas betekent een grote wolk dat je antwoorden niet consistent zijn, en een kleine wolk dat je antwoorden wel consistent zijn. In mijn resultaat zie je een wolk die verticaal heel lang is. Op die as zijn mijn antwoorden volgens de makers van de test "niet consistent". Logisch, omdat ik op de milieuthema's antwoorden gegeven heb die mij onderaan positioneren, en op de ethisch-sociale thema's antwoorden die mij bovenaan positioneren.

Ik ben er trouwens van overtuigd dat partijen als Open Vld en Lijst Dedecker ook niet erg blij zijn zijn met deze indeling. Bart Somers zei ooit: "De Vlaamse liberalen zijn economisch een centrumpartij, en op ethisch vlak progressief". Het kieskompas van De Standaard ziet het alvast anders, want Open Vld staat er op ethisch vlak in het centrum, maar economisch rechts. Reden, zoals gezegd, is de overheveling van het milieu van de economische naar de ethisch-sociale dimensie.

Maar aan dit bezwaar kunnen we makkelijk een mouw passen. Het kieskompas van De Standaard laat namelijk toe om bepaalde domeinen in- of uit te schakelen in de grafiek. En daarom ga ik nu dezelfde grafiek genereren, waarbij ik enkel de sociaal-ethische thema's neem, zonder milieu, met name: volksgezondheid en zorg, asielbeleid en integratie, arbeid en tewerkstelling (toegegeven: een twijfelgeval, want ook van economisch belang), justitie en veiligheid, ethiek, gezin en inkomen:





Daarna genereer ik een grafiek waarbij ik enkel de economische en de milieuthema's in aanmerking neem: milieu, verkeer en mobiliteit, belastingen, economie.



En tenslotte neem ik dezelfde thema's, maar zonder het milieu en zonder verkeer en mobiliteit:



Ah, eindelijk! Mits de keuze van de juiste thema's, ben ik er zonet in geslaagd om mezelf te positioneren als, tegelijk: extreem-rechts, extreem-groen, extreem-progressief, én extreem-libertair.

"Links" en "rechts" betekenen niks als je er niet bijzegt op wel domein (economisch of ethisch-sociaal) je ze situeert. Zowel professsor Carl Devos in zijn recentste boek, als dit kieskompas van De Standaard, gaan ervan uit dat de begrippen "links" en "rechts" zich in de economische dimensie situeren. Mij goed, maar stop dan met de term "extreem-rechts" te gebruiken als je "extreem-nationalistisch", "separatistisch", "racistisch" of "xenofoob" bedoelt. Want de hele strijd tegen het zogenaamde "extreem-rechts" heeft de term "rechts", ook als het in de respectabele context van deze test wordt vermeld, al genoeg besmet.

Maar met mijn bovenstaande redenering met de vele grafieken wou ik eigenlijk ook en vooral aantonen dat twee dimensies niet volstaan om iemands politieke positie grafisch weer te geven. Het kieskompas van De Standaard heeft noodgedwongen een aantal thema's samengegooid op de verticale as. Die keuze is niet zo evident.

En in mijn bovenstaande deelgrafiekjes heb ik dan nog bewust de typisch institutionele thema's, met name "staatshervorming" en "buitenlandse zaken en defensie" (deze thema's reken ik noch tot de economische, noch tot de ethisch-sociale dimensie, maar ze hebben te maken met het functioneren en het beschermen van de staat), buiten beschouwing gelaten.