Ik beklaag de mensen die elke dag met de trein naar hun werk of naar school moeten gaan. In de voorbije 36 uur heb ik twee keer de trein heen en terug tussen Waregem en Brussel genomen, en geen enkele keer verliep de treinrit normaal. De terugreis van Brussel naar Waregem duurde woensdag twee uur en donderdag twee en een half uur, in plaats van normaliter een uur. Een trein die in Brussel-Zuid stilvalt en niet meer in gang geraakt wegens "tractieproblemen", een trein die drie wagons minder telt dan gewoonlijk waardoor de reizigers als beesten op elkaar gepakt in de portalen moeten rechtstaan, niemand die er nog van opkijkt. De gelatenheid waarmee de treinreizigers dat allemaal lijdzaam ondergaan verwondert mij nog het meest.

Donderdagochtend was er één reiziger die protesteerde toen een conducteur de reizigers uit een conducteurkamertje wegjoeg. Een vriendelijke collega van hem had een halfuur eerder bij wijze van geslaagde poging tot klantvriendelijkheid tegen de reizigers gezegd: kom hier maar binnen, dan staan jullie niet zo opeengepakt. Maar voor die andere conducteur kon dat dus niet, die had dat kamertje wellicht nodig om rustig zijn boterhammen op te eten in de rijdende trein. En die ene reiziger die protesteerde, maakte zich even later kenbaar als een NMBS-werknemer op weg naar zijn kantoor in Brussel, en foeterde tegen de door reglementitis aangetaste conducteur: "'t zijn mensen als gij die het imago van de NMBS kapot maken!" Drie NMBS-medewerkers, waarvan één in burger, die met elkaar van mening verschilden over de soepele interpretatie van het reglement, en die net niet met elkaar op de vuist gingen. Stof voor een nieuwe tv-serie, Fawlty Trains?

Er is duidelijk iets mis bij de NMBS. Kom terug, Etienne Schouppe, alles is vergeven en vergeten. De statistieken over vertragingen zeggen niet alles. Overvolle treinen met te weinig wagons, waardoor reizigers moeten rechtstaan, worden niet opgenomen in de statistieken, maar zijn even dodelijk voor het imago. Donderdag was de bovenleiding op de lijn Gent-Brussel beschadigd waardoor het verkeer omgeleid werd langs Denderleeuw. Overmacht, blijkbaar. Maar locomotieven die niet op gang raken, dat is geen overmacht meer als het frequent gebeurt. Wordt er bezuinigd op het onderhoud?



Zo'n station als Gent-Sint-Pieters, dat is toch pure horror? Vuile, vieze, smerige, stoffige perrons. Gangen als donkere, vochtige spelonken met een akoestiek waardoor je nauwelijk de mededelingen aan de reizigers kunt verstaan. Een stationshal met werken in uitvoering, waarbij de stellingen met rioolbuisjes en duct tape zijn versierd. De stations van Leuven, Antwerpen-Centraal en Brussel-Zuid, ja dat zijn paleizen.


En waarom ik dan zo stom ben om überhaupt de trein te nemen? Als je in Brussel moet zijn voor een activiteit die om 9 uur 's morgens begint, dan zit je met de auto gegarandeerd in de file. In mijn geval ben ik er dan sneller met de trein, als die tenminste geen vertraging heeft of als er geen staking is. Als de flessenhals in Halle er niet was, zou ik met de auto via Kortrijk en Doornik de A8 kunnen nemen. Geen files daar, en grotendeels over Waals grondgebied, dus zonder snelheidscontroles.

Vervolgens betaal je om je auto een volle dag in een parking achter te laten al gauw meer dan een treinreis naar Brussel kost. Tijdens de autorit kun je de tijd enigszins nuttig besteden door naar de radio (of naar podcasts zoals deze) te luisteren, maar in de trein kun je tenminste nog iets lezen. Het begrip 'spitsuur' dijt ook steeds verder uit. Wil je uit Brussel weg zonder files en aan optimale snelheid, dan moet je al voor 16 uur vertrekken, of na 20 uur. Spitsuur, dat is tegenwoordig van 6 tot 10 en van 16 tot 20. Een normaal beleid zou daar al lang op ingespeeld hebben door meer autowegen te bouwen: een afleidingsring van Aalst over Londerzeel naar Mechelen en Leuven, of een bijkomende ring rond Brussel bovenop de bestaande, als een dubbeldek-ring. Het groene gedachtengoed heeft dat echter tot taboe verklaard: wie met dergelijke voorstellen op de proppen komt krijgt geen rationele tegenargumenten te horen, maar wordt weggelachen of gek verklaard. Het autoverkeer moet en zal bestreden en teruggedrongen worden, luidt het groene dogma.

De auto geniet dus nog altijd mijn voorkeur, maar als ik naar Brussel moet, of nog meer oostwaarts, dan probeer ik de spitsuren te vermijden. En het spoor is onberekenbaar geworden.



Tot besluit nog enkele suggesties voor de NMBS:

1. Zorg ervoor dat de website met de dienstregeling en de routeplanning ook te raadplegen valt via mobiele telefoons met internettoegang en met simpele browsers. Geen javascript, geen clickable maps, geen Flash, geen grafische bestanden, maar rechttoe-rechtaan HTML graag. Maak desnoods twee versies, een gewone en ene voor mobiel gebruik.
2. Zorg ervoor dat alle vertragingen en storingen aangekondigd worden op de website, zodat reizigers zich van de toestand kunnen vergewissen nog voor ze zich naar het station begeven.
3. Maak de volledige historiek, de logbestanden, publiek downloadbaar: welke trein kwam wanneer in welk station aan, en met hoeveel vertraging was dat? En dat voor de voorbije paar jaren. Open source, open data. Ik durf wedden dat er minstens een paar numbercrunchers, wiskundeknobbels en professoren zich voor de sport over die gegevens zullen buigen en met analyses, bottleneck-detecties en suggesties voor oplossingen voor de dag zullen komen. Erg concurrentiegevoelig kunnen die gegevens niet zijn, want de spoorwegmaatschappij heeft nog altijd een monopolie inzake personenvervoer.