Afgunst, wedijver en minachting

Ingezonden door LVB op 2009-05-14 18:59

In welke persoonlijke omstandigheden nu de mensen wedijveren, om wat voor zaken en met welke personen zal duidelijk worden uit wat nu volgt. Stellen we namelijk dat wedijver of navolgingsdrang een gevoel van pijn is bij de klaarblijkelijke aanwezigheid van voordelen die sterk op prijs gesteld worden en die de betrokkene ook zelf kan bereiken, en wel bij personen die van nature zijn gelijken zijn, niet omdat een ander die voordelen geniet maar omdat hij er niet ook zelf over beschikt. Vandaar dat wedijver ook een moreel goede emotie is, eigen aan rechtgeaarde personen, terwijl de afgunst iets slechts is, eigen aan minderwaardige mensen. Inderdaad, terwijl de ene zich erop toelegt om vanuit zijn competitiedrang ook zelf die voordelen te bereiken, maakt de andere zich uit afgunst op om zijn naaste dat genoegen te ontnemen. (...)

Minachting daarentegen voelen de mensen jegens de tegenovergestelde types. Tegenover navolgingsdrang staat immers minachting en het wedijveren zelf staat tegenover het minachten. En het is logisch dat wie in een toestand verkeert die hem aanzet tot navolging of waarin hij juist wedijver opwekt de neiging heeft om die personen te minachten die de tekorten vertonen tegenovergesteld aan de navolgenswaardige voordelen, en wel precies omwille van die tekorten. Dat verklaart waarom men dikwijls minachting voelt tegenover geluksvogels, wanneer het geluk hen in de schoot gevallen is zonder dat er sprake is van de verdiensten die in hoog aanzien staan.

Aristoteles in "Retorica", 350 jaar voor Christus, in het Nederlands vertaald door Prof. dr. Marc Huys

Reacties

#80577

chris impens

donderdag, 14 mei, 2009 - 19:59

 

"Almost every serious intellectual advance has had to begin with an attack on some Aristotelian doctrine" (Bertrand Russell). De nefaste invloed van Aristoteles is enorm geweest. Hij beweerde o.m. dat mannen meer tanden hebben dan vrouwen, en dat zware voorwerpen sneller vallen dan lichte, twee beweringen die door eenvoudige waarneming onmiddellijk weerlegd worden.

#80581

traveller

donderdag, 14 mei, 2009 - 20:12

 

Sorry Chris, maar zeg nu niet dat hij een dommerik was aub.
B.R. maakte, in onze tijd, veel grotere politieke fouten dan Aristoteles in zijn tijd.

#80591

chris impens

donderdag, 14 mei, 2009 - 22:13

 

@ traveller: over lord Russell als straatagitator annex Nobelprijs literatuur heb ik ook mijn bedenkingen. Maar hij heeft hierin gelijk, dat Aristoteles de emancipatie van de westerse mens eeuwenlang geblokkeerd heeft.

#80592

johan vandepopuliere

donderdag, 14 mei, 2009 - 22:34

 

Gesteld dat politieke keuze al indicatief zou zijn voor intelligentie, dan is het toch erg moeilijk in te zien hoe iemand anders' politieke keuzes indicatief zouden kunnen zijn voor de eigen intelligentie.

Verder ben ik benieuwd of Aristoteles zijn invloed ontleende aan uitspraken over het aantal tanden, dan wel of die uitspraak klakkeloos door de Grieken werd overgenomen, en welke nefaste gevolgen dat had. Rare jongens die Grieken.

#80597

OutlawMike

vrijdag, 15 mei, 2009 - 00:40

 

'Hij beweerde o.m. dat mannen meer tanden hebben dan vrouwen, en dat zware voorwerpen sneller vallen dan lichte, twee beweringen die door eenvoudige waarneming onmiddellijk weerlegd worden.'

Chris, zijt gij ironisch? Slimme mannen hebben wel meer dingen gezegd die achterad onwaar bleken. Bvb. nog niet zo beestig lang geleden beweerde Rutherford dat het atoom ondeelbaar was.

En mogelijks schreef Aristoteles dat mannen meer HAAR op hun tanden hadden, een bedenking die zelfs nog aan kracht wint - afgezien van de doorgaans manifeste waarheid - door het feit dat wij al bij al toch hariger zijn dan de andere kunne. Wellicht is er iets scheef gelopen met de vertaling, zoals die keer dat een slimmerik meende dat Ol' Mo had geschreven dat islamitische martelaren in het paradijs door 72 maagden zouden verwend worden, terwijl er in werkelijkheid staat dat een 72-jarige maagd die taak op zich zal nemen.

#80601

fcal

vrijdag, 15 mei, 2009 - 03:47

 

Albertus Magnus (1200 - 1280) in de zogenaamde duistere Middeleeuwen schreef het volgende over die Griekse filosoof, die West-Europese beschaving naar verluidt deed stagneren:

"Wie gelooft, dat Aristoteles een god was, moet geloven, dat hij nooit een fout gemaakt heeft. Maar als men gelooft, dat hij een mens was, dan heeft hij zonder twijfel fouten kunnen maken net als wij."

#80606

chris impens

vrijdag, 15 mei, 2009 - 07:17

 

@ OutlawMike "Slimme mannen hebben wel meer dingen gezegd die achteraf onwaar bleken": natuurlijk, maar daar zijn weinig onwaarheden tussen die door eenvoudige waarneming (zoals het laten vallen van voorwerpen) onmiddellijk weerlegd worden. De nefaste invloed van Aristoteles is juist geweest, dat hij waarneming en experiment tientallen eeuwen buiten spel gezet heeft. Geef mij maar een verlichte middeleeuwer als Roger Bacon, die daar tegenin ging, met alle risico's vandien.

#80608

Benny Marcelo

vrijdag, 15 mei, 2009 - 07:30

 

Een 72-jarige maagd???
Haha, dan worden die terrorist-martelaren uiteindelijk toch gestraft!

#80609

chris impens

vrijdag, 15 mei, 2009 - 07:49

 

@ fcal: het gaat niet zozeer om anekdotische fouten, maar om de miskenning van de suprematie van Feiten over Dogma's, een strijd die helaas tot de dag van vandaag voortduurt.

#80622

johan vandepopuliere

vrijdag, 15 mei, 2009 - 11:00

 

@Chris,

Met eenvoudige waarnemingen is het toch opletten geblazen. De niet zo eenvoudige waarnemingen van Kepler en Brahe en het inzicht van Copernicus gingen in tegen de eenvoudige waarnemingen die elke mens met gezond verstand kon maken.

Zeker als er waarnemingen aan te pas kwamen, waarbij luchtweerstand een rol speelt, was de theorie niet zó gek (maar ook niet bijster verstandig). Het heeft tot Galileo geduurd om autoritatief uitsluitsel te krijgen over dit geval.

Wat mij interesseert in dergelijke gevallen is in welke mate de publieke opinie verdeeld of kritisch was, en er een authoriteit nodig was om de boel te doen kantelen, dan wel of dergelijke inzichten inderdaad voorbehouden waren aan singuliere denkers.

#80631

chris impens

vrijdag, 15 mei, 2009 - 11:23

 

@ johan vandepopuliere: voor Aristoteles' misser over het aantal tanden bestaat geen excuus, het is te wijten aan zijn dogmatisme. "These sorts of mistakes are more often than not the result of an a priori principle such as 'women being colder and less perfectly formed than men'" (http://www.iep.utm.edu/a/ar...)

P.S.1 Dat in het luchtledige zware en lichte dingen even snel vallen staat al bij Lucretius (eerste eeuw vC), een totaal onbevooroordeeld no-nonsense waarnemer. P.S.2 Simon Stevin heeft de valproeven, die Aristoteles voorgoed weerlegden, nog vOOr Galilei uitgevoerd.