Zhao Ziyang: 'Van alle politieke systemen is de parlementaire democratie die met de meeste vitaliteit'

Nadat ik in 1989 was afgetreden, en met de kenteringen die zich zowel in China als in het buitenland voordeden, begon ik een nieuw inzicht te verwerven in politieke hervormingen voor China.

Ooit geloofde ik dat volkeren niet in de parlementaire democratieën van de ontwikkelde naties in het Westen de meesters van hun eigen aangelegenheden waren, maar enkel in de systemen van de Sovjet en die van de socialistische landen met een volkscongres, dat van dat systeem een vooruitstrevender en beter gerealiseerde vorm van democratie maakte.

Dit is eigenlijk niet het geval. De democratische systemen van onze socialistische naties zijn allemaal slechts oppervlakkig. Ze zijn geen systemen waar het volk aan de macht is, maar waar dat volk wordt geregeerd door enkelen of zelfs één enkele persoon.

Van de verschillende politieke systemen die in de twintigste eeuw in de wereld bestonden, zijn de absoluteistische monarchieën en de fascistische dictaturen van Italië en Duitsland geëlimineerd. Er waren militaire dictaturen, maar die waren van korte duur of ze verloren aanhang. Zelfs wanneer die vaak opkwamen in hoogst onderontwikkelde landen - bijvoorbeeld het militaire bewind in Zuid-Amerikaanse landen - zijn ze allemaal onveranderlijk korte periodes gebleken in de geleidelijke opmars van die landen naar een parlementair systeem. Gedurende verschillende decennia tijdens de twingste eeuw wedijverde het zogenaamde 'nieuwe democratische systeem', de dictatuur van het proletariaat, met het Westerse parlementaire systeem. In de overweldigende meerderheid van de gevallen echter is het sindsdien van het podium van de geschiedenis verdwenen.

In feite is het de Westerse parlementaire democratie die de grootste levensvatbaarheid heeft gedemonstreerd. Dat systeem is voor ogenblik het beste dat beschikbaar is. Het slaagt erin de geest van de democratie te veruitwendigen en aan de vereisten van een moderne samenleving te voldoen, en het is een relatief volgroeid systeem.

Natuurlijk is het niet perfect; het heeft veel problemen. Maar het past, relatief gesproken, het best bij een moderne beschavingsvorm. Het is beter in staat zich aan te passen aan veranderingen in de publieke opinie, en het is het meest geschikt om de democratie te realiseren. Het is ook stabieler. De levensvatbaarheid van dat systeem wordt in toenemende mate duidelijk. Vrijwel alle ontwikkelde landen hebben voor een parlementaire democratie gekozen [...]

Het is natuurlijk mogelijk dat er in de toekomst een geavanceerder politiek systeem dan de parlementaire democratie naar voren komt. Maar dat is iets voor de toekomst. Voor het ogenblik is er geen ander.

Hierop voortgaand kunnen we zeggen dat als een land wil gaan modernizeren, het niet alleen een markteconomie moet gaan implementeren, maar het ook voor de parlementaire democratie moet kiezen als politiek systeem. Zoniet zal dat land er niet in slagen een gezonde en moderne markteconomie te hebben. Het kan ook geen moderne samenleving, geen rechtsstaat worden. Het zal in plaats daarvan in situaties verzeild geraken die zich in zoveel ontwikkelingslanden hebben voorgedaan, China incluis: de commercialisering van de macht, onbeteugelde corruptie, een samenleving gepolariseerd tussen rijk en arm.

Zhao Ziyang, voormalig Chinees premier (1983-1987) en partijsecretaris (1987-1989), in zijn uit China gesmokkelde en onlangs uitgegeven memoires 'Prisoner of the State, The Secret Journal of Premier Zhao Ziyang