Verkavelingsvlaams = Brabants
De Brabantse tussentaal, een gesproken omgangstaal die het midden houdt tussen Brabantse en Antwerpse varianten, gaat alsmaar meer domineren en dringt het Standaardnederlands terug naar erg formele situaties. (...)
De Brabantse tussentaal, ook wel eens het Verkavelingsvlaams genoemd, ontwikkelde zich vanaf de jaren 1960 uit Brabantse dialecten en regiolecten. De afstand tot het Standaardnederlands is aanzienlijk maar ook weer niet vreselijk groot, omdat de dia- en regiolecten van dat kerngebied een belangrijke invloed hebben gehad op het Standaardnederlands.
Daardoor is die tussentaal, die het sterkst staat in de provincies Antwerpen en Vlaams-Brabant, ook verstaanbaar voor Oost- en West-Vlamingen en Limburgers. (...)
West-Vlaanderen en Limburg verkiezen voor informele situaties - contacten onder vrienden en collega's - het regiolect. In ontmoetingen waarin mensen uit andere provincies waren betrokken, verkiezen de oudere hoogopgeleiden uit die provincies de standaardtaal. Maar jongere Limburgers en in mindere mate de jonge West-Vlamingen vinden de Brabantse tussentaal ook al 'aanvaardbaar' voor zulke contacten.
De onderzoekers verwachten dat de Brabantse tussentaal het Standaardnederlands steeds verder zal terugdringen, tot die standaardtaal alleen de norm blijft voor de erg formele gesproken communicatie.
Guy Tegenbos in De Standaard, 28 augustus 2009



Reacties
Chris Demeyere
zaterdag, 29 augustus, 2009 - 02:13Is er eigenlijk zoiets als het "standaardnederlands"? M.i. is dat een abstract idee, een taal die nergens echt gesproken wordt. In Nederland spreken ze een lokaal Hollands dialect, in Vlaanderen de vele varianten van het Vlaams, maar waar spreekt men nu het echte Nederlands? Grootste gemene deler is het al lang niet meer en een groot aantal van de regels zijn bepaald door overheidscommissies en van bovenaf opgelegd.
Taal is een organisch iets. De spraakmakende gemeente bestaat lang niet enkel uit taalkundigen, vaak hebben die zelfs helemaal geen invloed. De enige optie is om onze taal natuurlijk te laten evolueren. Onze spelling kan best met rust gelaten worden, niets veroorzaakt meer fouten dan continue verandering van de regels. Hadden we indertijd maar de spelling Geerts aangenomen...
RW
zaterdag, 29 augustus, 2009 - 21:171. "Is er eigenlijk zoiets als het 'standaardnederlands'?" Wel, welke taal gebruikt u nu in uw reactie? En gebruikt u die taal niet reëel, in de praktijk, bij het formuleren van die reactie? Die taal is op het moment dat u ze gebruikt toch geen abstractie die in de lucht hangt of wel? En is dat geen algemeen Nederlands, die taal? Als het Vlaams is, graag even aanduiden in welke wendingen en woorden!
2. 'Onze spelling kan best met rust gelaten worden, niets veroorzaakt meer fouten dan continue verandering van de regels.'
Zeker van?
Ga dan even kijken op de fora van Franstalige kranten. Daar kan geconstateerd worden dat eeuwenlang de spelling laten verstenen zodat de kloof tussen uitspraak en schrijfwijze enorm wordt in elk geval ook tot een geweldig rijke oogst aan spellingfouten leidt. Misschien zelfs een nog grotere oogst dan voor het Nederlands, omdat net door de traditie van aanpassingen vd spelling in het Nederlands de afstand tussen uitspraak en spelling er klein blijft.
3. Uw reactie sluit aan bij een nieuwsbericht over taalonderzoek. Dat taalonderzoek is descriptief. Uw reactie gaat kennelijk over de oeroude vraag of taalwetenschappers naast descriptief ook prescriptief te werk moeten gaan.
'De enige optie is om onze taal natuurlijk te laten evolueren' zegt u (en daarmee lijkt u zich te scharen bij hen die descriptief tegenover de taal willen staan). O ja? Is dat de enige optie? Waarom zegt u dan dat onze spelling best met rust gelaten kan worden? Op het moment dat u dat zegt schakelt u van descriptief naar prescriptief, want de spelling die u met rust wil laten is ook ooit voorgeschreven. Trouwens ook als u verzucht 'hadden we indertijd maar de spelling Geerts aangenomen' wordt u prescriptief. Toen moest de spelling dus niet met rust gelaten worden volgens u, toch?
4. Ik zelf (en nu probeer ik niet langer redelijk zonder meer te zijn maar neem ik een positie in) vind tenslotte dat er zéker mag ingegrepen worden op de evolutie van de taal.
Dat ingrijpen kan (ach, wat een ouwe koek is dit allemaal, maar blijkbaar ontgaat het een massa mensen) o.a. door voorbeelden te stellen in het onderwijs en de media. Voorbeelden trekken, en de taalgebruiker doet er mee wat ie wil, maar nog effectiever zijn vanzelfsprekend voldoende strakke criteria, voldoende hoge drempels qua taalvaardigheid bij toetsen in datzelfde onderwijs en bij selectieproeven voor functies in weer die media en de diverse communicatieve beroepen. Wie niet fatsoenlijk kan spreken, komt er dan niet in. Wie burgerlijk ingenieur wil worden moet demonstreren dat ie voldoet aan een aantal strenge criteria. Laxisme en technologie, dat gaat niet samen. Wel, de taal is ook een duur (en in de diepte ingewikkeld) werktuig dat grote zorg verdient, een werktuig met een geweldige impact op politiek, economie, cultuur, psychologie en wat nog. En dat werktuig zouden we zomaar moeten laten slingeren, laten versplinteren, kortom naar de kloten laten helpen? Doe je dat met andere economische (en politieke en culturele) werktuigen waarin generaties lang miljoenen werkuren zijn geïnvesteerd?
Wie gezond verstand heeft doet dat niet.
Ik ben in elk geval niet van plan de kant mee uit te lopen van 'de enige optie' die zou zijn 'onze taal natuurlijk te laten evolueren', alleen maar omdat het tof is om op Studio Brussel of in Café du Commerce nonchalant plattekes te klappen. Ik wil wel plattekes klappen met vrienden die dat charmeert, maar in de situaties dat het erop aankomt, dat er scherp geformuleerd moet worden, dat er spijkers met koppen geslagen moet worden in een raad van bestuur, in situaties dat ik geen pint bestel maar een auto koop of een huis of een contract voor een onderneming onderhandel, als het om geld gaat, of politiek, of cultuur, dan spreek ik algemeen Nederlands. Ik schrijf het niet alleen, ik SPREEK het ook. U niet? Pech, nog een goeie dag dan, blevdega mor on den tap zieten en drienkt tur nog iene.
LVB
zaterdag, 29 augustus, 2009 - 21:43@Chris Demeyere: Als wij Frans of Engels leren op school, vragen wij ons dan ook af of er wel een "standaard" van die talen bestaat? Voor het Frans wordt die standaard expliciet in stand gehouden door de Académie Française, een Franse overheidsinstelling, voor het Engels is er een standaard die beschreven staat in woordenboeken en grammaticawerken. Ja, er bestaan lijsten met de verschillen tussen Brits Engels en Amerikaans Engels, en je kan speciale uitspraakcursussen volgens voor Amerikaans Engels. We blijven het echter "American English" noemen en geen "American".
NR
zaterdag, 29 augustus, 2009 - 22:08Chris, Ons Standaard Nederlands is een mengeling van "Hollands" en "Antwerps" dialect, ontstaan na de val van Antwerpen.
NR
zaterdag, 29 augustus, 2009 - 22:11Waar ik altijd moeite mee heb: wat is dat verkavelingstaaltje nu eigenlijk. Hoe onderscheid ik het van het Standaard Nederlands? (bijvoorbeeld het gebruik van ge en gij?)
LVB
zondag, 30 augustus, 2009 - 02:53@NR: gade gij, ebde gij, oe noemde gij, komde gij, dat is verkavelingsvlaams, en niet omwille van de "gij". Te horen in àlle tv-series, zowel bij de commerciëlen als bij de zogenaamd kwalitatief hoogstaande openbare omroep.
Cogito
zondag, 30 augustus, 2009 - 03:48da 's waar. Da 'dis goe gezegd. Amai, och gij? Da kan nie?
Johan B
zondag, 30 augustus, 2009 - 08:48@Luc: Als "oe noemde gij" verkavelingsvlaams is, dan heeft Guy Tegenbos ongelijk om dat zuiver Brabantse tussentaal te noemen. De verwisseling van de werkwoorden 'heten' en 'noemen' komt niet uit Brabant maar uit West- en Oost-Vlaanderen, en is niet alleen te horen in tv-series, maar ook bij mensen die denken dat ze standaardtaal spreken.
Een ander voorbeeld is het dubbel gebruik van het hulpwerkwoord gaan. Zelfs Frank Deboosere, een regent Nederlands die ooit de Wablieft-prijs voor klare taal ontving, bezondigt zich eraan met zinnen zoals: "Het gaat gaan regenen".
chris impens
zondag, 30 augustus, 2009 - 09:32@ Johan B: bij "gaan gaan" gaat het eerder om het feit dat veel Vlamingen, bij wie de dialectklanken al verdwenen zijn, het hulpwerkwoord "zullen" niet kennen. Zij vervangen dat, zoals in de kindertaal en in de meeste Vlaamse dialecten, systematisch door een omschrijving met "gaan". Het is zeer irriterend als je er eenmaal begint op te letten.
melodius
zondag, 30 augustus, 2009 - 10:10Als één taal "gansch het volk" is, dan is het zeker het Verkavelingsvlaams. Het Verkavelingsvlaams is het taalkundig equivalent van de fermette: frauduleus (de verhouding tussen Verkavelingsvlaams en dialect is dezelfde als die tussen een fermette en een echte hoeve), zelfgenoegzaam, "gezien op VTM" en tenslotte een uiting van dorpse arrogantie ("ik ganekik toch geen ollands klappen zekers ?") Het resultaat, met andere woorden, van de befaamde "Vlaamse ontvoogding".
Johan B
zondag, 30 augustus, 2009 - 10:58@Chris Impens: In Brabantse dialecten komt "gaan gaan" niet voor, en als ik mij niet vergis in Antwerpse en Limburgse dialecten evenmin. Het is een taalfout uit West- (en Oost-?)Vlaanderen die de standaardtaal is binnengeslopen. Zeer ergelijk, inderdaad.
Johan B
zondag, 30 augustus, 2009 - 10:58... ergeRlijk...
traveller
zondag, 30 augustus, 2009 - 10:59@ melodius
Zoiets als het Picardisch of de chti taal? Provencaals zoals in de heuvels achter Toulon?
Over Brussels frans, Charleroi en Bergen zullen we maar niet spreken. Coluche deed dat beter dan wie ook.
Johan B
zondag, 30 augustus, 2009 - 11:10Kan melodius eens uitleggen waarom fermettes "frauduleus" zijn? Beweren de bewoners van fermettes soms dat ze in échte hoeves wonen?
dendof
zondag, 30 augustus, 2009 - 11:43@Traveller
https://www.youtube.com/watc...
chris impens
zondag, 30 augustus, 2009 - 12:33@ Johan B #86931: zegt men in het Brabants (inbegrepen Antwerps) en het Limburgs echt "ik /zal/ dat morgen doen"? Want "gaan gaan" is enkel om toevallige redenen zo extra belachelijk; "gaan"+infinitief is algemeen de verkavelingsversie van "zullen"+infinitief.
Stormbeest
maandag, 7 september, 2009 - 11:31"Maar jongere Limburgers en in mindere mate de jonge West-Vlamingen vinden de Brabantse tussentaal ook al 'aanvaardbaar' voor zulke contacten."
Waarom heeft men het steeds maar over de BRABANTSE tussentaal? Dé tussentaal bestaat niet, die verschilt per provincie. Tussentaal in West-Vlaanderen is bijvoorbeeld helemaal anders dan die in Brabant, hoewel ze doorgaans onderling wel goed verstaanbaar zijn.
"Ik woon in een hoed uis in Hullehem."
"Kijk, t vliegt daar ne vohel."
"Der sta ne camion me ne platten band op de pechstrook van d'autostrade."
"K eb heen hoesting."
"Ik ben nie in Hullehem heboorn."
"Zij je-hij da?"
"K zal ekik t opeetn."
"W'ebbn ne hrootn ond."
"W'ebbn nen nieuwn auto hekocht."
"K eb nen dikken boek heleezn."
"K eb daar ne zak patatt'n hekocht".
Zo spreek ik ongeveer, maar hier in West-Vlaanderen zegt iedereen dat ik "Alhemeen Nederlands" spreek...
Leo Norekens
maandag, 7 september, 2009 - 13:46@Stormbeest:
-Mama, oe skryf je "tetten"?
-Waarom moe je gie da weetn, vintje?
-Vo m'n ipstel, vo 't skoole.
-Waarover gaat dat ipstel wel?
-Over "Mijn Vader".
-??? En wa skryf je gie wel over jen voader?
-Ewel..., voader èè vandeweke nen nieuwen tracteur hekocht, en 't et 'n nog niemand hezien.
(Oei, dat was geen Verkavelingsvlaams zeker?)
Stormbeest
maandag, 7 september, 2009 - 19:34Nee, dat lijkt me meer echt West-Vlaams.