Revels stem van de rede

Het werd Revel ook niet vergeven dat hij zei dat le devoir de mémoire niet alleen de slachtoffers van het fascisme maar ook die van het communisme moest gelden. Hij wekte des te meer ergernis op omdat hij rationeel argumenteerde vanuit een enorme feitenkennis en eruditie. En uitging van een zeer moreel, humanistisch standpunt, namelijk de gelijkwaardigheid van de mensen, ongeacht wie hun beulen zijn. Het blijft inderdaad ongelooflijk hypocriet dat mensen die lessen gaven in moraal, die zelf zo gehecht waren aan hun vrijheid, zulke onverschilligheid toonden voor de vrijheid, de menselijke waardigheid, het leven van mede-Europeanen, van Russen en Chinezen, van zoveel andere slachtoffers van het ,,reële socialisme''. En die zelfgenoegzaamheid gaat verder. Lieden die stalinist, maoïst, polpotist geweest zijn, die daar nog nooit afstand van genomen hebben, blijven hoog van de toren blazen.

Het liedje blijft ook hetzelfde. De enige slachtoffers die tellen zijn die waarvoor het Westen, liefst Amerika, de schuld kan krijgen. Dat geldt ook voor België. Manifestaties over Irak of de Palestijnen zijn er te over, de eerste grote betoging tegen de aanhoudende wreedheden in Sudan moet nog plaatsvinden.

Revel heeft over die eenzijdigheid een verhelderend boek geschreven: L'obsession anti-américaine. Het gaat er niet om de fouten van Amerika te negeren, schrijft hij. ,,Maar Latijns-Amerika, Azië, de Arabische wereld hebben de Verenigde Staten weinig lessen te geven over democratie. En Europa was de bakermat van de twee moordende totalitaire ideologieën'' van de twintigste eeuw. Het systematisch anti-Amerikanisme dient inderdaad om de complexiteit van de wereld negeren, en een reflectie over de eigen tekortkomingen te ontlopen.

Dat emotioneel anti-Amerikanisme blijft ook de dominante lijn van onze socialistische partijen. Het gaat zo ver dat ze in 1991 de Britten schoffeerden door te weigeren ze in volle oorlog om Koeweit munitie te verkopen die Britse troepen daar nodig hadden. Volgens onze socialisten, onder wie de toenmalige kabinetsmedewerker op Defensie Rik Coolsaet, was dat een ,,vredesgebaar''. Dat de operatie, in tegenstelling tot de huidige oorlog in Irak, plaatsvond onder VN-mandaat was geen argument. De coalitie werd geleid door de Amerikanen en was dus fout. Dat ,,vredesgebaar'' heeft geen enkele impact gehad op de oorlog maar Jean-Luc Dehaene wel het voorzitterschap van de EU-Commissie gekost. En Wilfried Martens zei onlangs dat hij daar door de Britten ,,nog altijd op aangesproken wordt''. Terecht. Moedig is hij toen als premier niet geweest.

Jean-François Revel heeft altijd een opmerkelijke intellectuele en morele moed betoond. Hopelijk blijven zijn boeken gelezen worden. Ze vormen een zeldzame rationele stem nu emotie primeert en het politiek debat ultra light geworden is.

Mia Doornaert in De Standaard, 5 mei 2006