Het cordon sanitaire en de VLD

(...) De historicus zal allicht vrij snel tot de conclusie komen dat het afkondigen van het cordon voor de sp.a en het ACW een normaal middel was om politieke macht te verwerven en een rechtse meerderheid te vermijden. Maar de vraag waar de toekomstige onderzoeker vooral mee zal worstelen, is hoe het komt dat ook de VLD zich zo hardnekkig vastklampt aan het cordon. Een klein kind kan zien dat de liberalen alleen al door de deur naar een coalitie met het Vlaamse Belang op een kier te laten, veel sterker zouden staan in hun onderhandelingen met de sp.a of CD&V.

Als de historicus gaat snuffelen in getuigenissen van VLD-leden en -militanten, dan zal hij snel tot de conclusie komen dat het cordon niet echt leefde aan de basis en eerder een zaak was van de partijtop. En wellicht zal de historicus in de memoires van menig VLD-parlementslid lezen dat ook velen aan de top de grootste twijfels hadden over de politieke uitsluiting van het Vlaams Belang. (...)

Er was en is een fundamenteel verschil tussen de hoger genoemde uiterst rechtse partijen en het Vlaams Blok/Belang bij ons. Dit is niet zomaar een antimigrantenpartij, maar ook een separatistische partij die een einde wil maken aan het politieke systeem. In die zin was het Vlaams Blok van meet af aan veel bedreigender voor de politieke elite dan de uiterst rechtse partijen in andere landen. Elke vergelijking loopt mank, maar toch doet de situatie van het Vlaams Blok/Belang sterk denken aan die van het voormalige Herri Batasuna in Baskenland. Dat was eveneens een separatistische partij die op een onverbiddelijke ramkoers zat met de unitaire staat. Het was dan ook mede daarom dat de partij door het Spaanse politieke establishment als een paria werd behandeld en uiteindelijk zelfs werd verboden.

In een onafhankelijk Vlaanderen zou een succesvolle antimigrantenpartij al lang deel uitgemaakt hebben van de regering, en misschien al zijn verdwenen of uit elkaar gevallen als gevolg daarvan. Omgekeerd zou er allicht ook geen sprake geweest zijn van een cordon mocht het antimigrantensentiment zich bij ons enkel hebben geuit via een grote Belgicistische en royalistische partij. In de jaren tachtig werd het xenofobe discours van een goede Belg als Roger Nols tenslotte ook met de mantel der liefde toegedekt.

Bekeken vanuit dat perspectief is het probleem van het cordon dus in wezen een communautair probleem. En op de keper beschouwd kan dat bezwaarlijk als een verrassing komen voor onze toekomstige historicus. Want welk probleem in het België van anno 2006 is uiteindelijk niet communautair?

Bart Maddens in een opiniestuk in De Tijd, 27 september 2006