Diversiteit versus homogeniteit

Lippendienst bewijzen aan diversiteit is een favoriete bezigheid in de westerse wereld. Inderdaad, (genetische of culturele) diversiteit heeft zo zijn voordelen. Vanuit genetisch oogpunt verhoogt genetische diversiteit de kans dat de bevolking zich zal kunnen aanpassen aan veranderingen in zijn omgeving. Een ras van klonen is gedoemd om te sterven indien zijn genetische achillespees is ontdekt. Dat is minder waarschijnlijk voor een diverse bevolking, waar er genoeg variatie is om een adequate reactie op selectiedruk te waarborgen.

Vanuit cultureel oogpunt kan diversiteit ook een pluspunt zijn. Het is aangenaam om verschillende keuzes van voedsel, kleding en amusement te hebben, of om te kunnen praten met mensen met verschillende achtergronden en levenservaringen. Het is soms ook praktisch: het hebben van mensen met verschillende perspectieven is een goede manier om intellectuele alertheid te verzekeren, aangezien culturen de neiging hebben om te stagneren in hun eigen premissen, als ze niet voortdurend uitgedaagd worden door mensen met een fris gezichtspunt (dit kunnen jongeren zijn die zich de maatschappelijke tradities nog niet eigen gemaakt hebben, of buitenlanders die het zien als iets nieuws).

De nadelen van diversiteit zijn echter ook talrijk. Twee daarvan zijn bijzonder belangrijk, en ik zal ze frictie en hiërarchie noemen.

Met 'frictie' verwijs ik naar de ineffectiviteit van diversiteit. Het hebben van 10 verschillende talen kan de uiting van culturele nuances mogelijk maken, maar bemoeilijkt de communicatie, omdat deze nuances verloren gaan bij de vertaling. De frictie kan inderdaad explosieve niveau's bereiken, vanwege het wantrouwen tussen etnieën, of zelfs tot een uitgesproken conflict leiden tussen verschillende segmenten van de samenleving die elkaar beschouwen als vijanden.

Met 'hiërarchie' verwijs ik naar het feit dat sommige dingen die ongelijk zijn, in feite worden georganiseerd in termen van superioriteit of inferioriteit. Verschillende voedingsmiddelen kunnen allen aangenaam zijn als keuze, maar ze zijn niet allemaal even gezond. Sikkelcel-anemie kan de bevolking bestand maken tegen malaria, maar is niet erg aangenaam op het niveau van het individu. Monogamie of polygamie kunnen worden gezien als verschillende sociale praktijken, maar ze hebben belangrijke nadelige gevolgen voor het functioneren van de samenleving (bijvoorbeeld: valsspelen door mannen met polygame neigingen in monogame samenlevingen, versus een overvloed aan mannelijke vrijgezellen die potentiële lastposten zijn in een polygame samenleving).

Tot slot: het is tijd om slogans als 'diversiteit is macht " te overstijgen en het probleem van homogeniteit versus diversiteit te bestuderen met een open geest, en proberen te achterhalen wanneer, hoe, en wat voor soort diversiteit goed is.

Antropoloog Dienekes Pontikos op zijn weblog, 10 april 2010, naar aanleiding van de conferentie "Moeilijke Problemen in de Sociale Wetenschappen"