Semafoon wordt archeologie van het communicatietijdperk

Belgacom wou al een hele tijd geleden zijn semafoondienst stopzetten, maar federaal minister Fientje Moerman zorgde er vorig jaar voor dat de dienst nog tot midden 2006 blijft functioneren. Semafonie is een draadloze telecommunicatiedienst waarmee korte numerieke of alfanumerieke berichten kunnen worden doorgestuurd. SMS avant la lettre, zeg maar, en éénrichtingsverkeer. De boodschap werd verzonden via een vast telefoontoestel, het semafoontoestel kon enkel ontvangen en niet zenden. Belgacom startte met een semafoondienst in 1966, en in 1989 werd een nieuw semafoonnet van de tweede generatie in gebruik genomen. Met die tweede generatie werden de ontvangers ongeveer zo groot als een luciferdoosje, en men sprak van een "bieper". Ik gebruikte er zelf één tussen 1992 en 1995, waarna ik overschakelde op een GSM. In het topjaar 1998 waren er volgens De Tijd 280.000 semafoon-nummers in gebruik in België. Meestal werd via semafoon het telefoonnummer van de afzender van de boodschap doorgegeven, zodat je die dan via een vast toestel kon opbellen.


Rechts een semafoon van de eerste generatie, eind jaren '60. Bemerk de vijf (gekleurde) lampjes aan de voorkant van het toestel, waarmee vooraf afgesproken codes konden worden ontvangen (foto: KPN).


Fascinerend vond ik de semafoons van de eerste generatie, die in de jaren '70 opdoken. De ontvangsttoestellen waren zo groot als een stevig boek (of op de foto hierboven, een kleine koelbox), en de doorgestuurde codes lieten gekleurde lampjes oplichten op het ontvangsttoestel. In latere versies konden ook getallen doorgestuurd worden. De radiosignalen van deze semafoondienst gebruikten frequenties aan de rand van de FM-band, rond 87 MHz. Er bestond een "roaming"-systeem van semafoondiensten, dat de Benelux, Frankrijk, Duitsland en Zwitserland omvatte en "Eurosignal" heette. In België functioneerde Eurosignal van 1973 tot 1998. Tot in 1998 kon je dus met een gewone FM-ontvanger aan de rand van de FM-band een vreemd "pingel"-signaal horen, dat bestemd was voor de Eurosignal-semafoonontvangers van de eerste generatie. Elke pingel duurde 100 milliseconden en er waren 6 verschillende toonfrequenties (ergens moet ik nog een bandopname van zo'n Eurosignal-signaal hebben zoals het toen op een gewone FM-radio hoorbaar was, maar ik heb geen afspeeltoestel meer voor gewone geluidsbanden). De tweede generatie semafoons gebruikte andere frequenties, tussen 169 en 170 MHz.

 
De RTT, de voorloper van Belgacom, schakelde Kuifje in voor haar reclamecampagne voor Eurosignal, de multinationale semafoondienst.

In België exploiteert ASTRID, een overheidsbedrijf dat de draadloze communicatie voor de politie- en veiligheidsdiensten verzorgt, een eigen semafoon-netwerk volgens de TETRA-trunking-standaard.

Reacties

#10421

Stijn

 

Hm, in eerste kan Ir. heb ik als projectwerk (een soort vakoverschrijdende opdracht) nog een alarmcentrale in Visual Basic gebouwd, gebaseerd op een PC, een voice-modem en de Belgacom semafoondienst. Het bleek immers dat de Rode Kruis-vrijwilligers (van dienst) opgebiept konden worden aan de hand van een 4-cijferige code. Aan de hand van dat cijfer konden de vrijwilligers afleiden hoe ze moesten reageren: het eerste cijfer stond bv. voor het type ramp, het volgende voor de omvang, het derde voor hoe ze moesten reageren (naar de centrale komen of stand-by houden),... Zouden ze 't nu per SMS doen? Nochtans lijkt een semafoondienst me betrouwbaarder, juist wegens het eenrichtingsverkeer. Onze alarmcentrale is trouwens nooit gebruikt, maar het principe werd toen wel door de dispatchers manueel toegepast.

#15840

Claus Kritsel

 

Wow, eindelijk -na al die jaren- weet ik nu eens wat dat gepingel op die FM-band betekent. Dacht altijd dat het te maken had met de scheepvaart omdat ik toen in De Haan woonde.

#18150

Bram Bogaard

 

Beste semafoondeskundige,
In uw artikel over de oudste semafoon staat een grote fout! De 5 dingen aan de voorkant die u lampjes noemt, zijn contacten waarmee het apparaat in een slede gestopt kan worden! De lampjes zitten bovenop, achteraan. Vooraan op de bovenzijde is een lampje dat gaat branden als er geen signaal meer is (in een tunnel of zo). De foto toont trouwens de achterzijde van het apparaat, de 3 lampjes zitten bovenaan op de voorzijde.De teksten, die op deze foto niet te zien zijn, staan dan ook op hun kop. Ik ben zelf nog in het bezit van zo'n semafoon en heb er vanaf het begin mee gewerkt. Ook de handleiding heb ik nog.

#34804

Sven

 

Sinds Belgacom met de semafoondienst is gestopt, heeft Entropia uit Oostkamp (http://www.entropia.eu) de beneluxfrequentie overgenomen, en biedt hier semafoondiensten aan. Blijkbaar is er toch nog vraag naar, waarschijnlijk van personen of firma's die niet bij Astrid terecht kunnen.
Ik ben tot het laatste moment semafoongebruiker geweest, en mag zeggen dat deze me veel nut bewezen heeft.
De datariedels van Eurosignal herinner ik me ook nog, als jonge snaak fascineerde me die, ze waren vooral in de Oostkantons zeer sterk hoorbaar.

#48400

Bertrand

#60250

Gerard

 

Nu ben ik benieuwd of de bandopnames ooit gevonden zijn voor wat betreft het eurosignal welke werden uitgezonden iets boven de 87MHz.

#66249

Sven

 

Voor de liefhebbers die de geluidjes nog een keertje willen horen:
http://youtube.com/watch?v=...
http://youtube.com/watch?v=...

#70381

Bert

 

Bij mij klonk het anders hoor... Op onderstaande pagina heb ik onderaan de pagina een bandopname staan van hoe ik het destijds ontving:

http://www.pa3hjh.nl/articl...

#70383

LVB

 

Bij mij klonk het ook zo ongeveer als bij Bert, maar met dit verschil: het signaal was afwisselend krachtig en zwak. Blijkbaar verschillende semafoonzenders die elk hun eigen tijdsslot hadden. De zwakke kwamen met ruis door, de sterke zonder ruis. En daardoor was er een heel sterk periodiek "psshhh"-effect dat op de opname van Bert maar zwak te horen is, en op de opnames van Sven (die duidelijk in labo-omstandigheden gemaakt zijn) niet. Bij mij klonk het eerder als gepingel gecombineerd met een pneumatische installatie die om de drie à vier seconden lucht liet ontsnappen.

#77636

Guido Van Rossen

 

Semafoon service
De radar in Denderhoutem/Kerksken was gebouwd in 1958 als een nieuwe radar voor de burgerluchtvaart.
Later werd hij ook gebruikt door Interpol.
Midden de 60 tiger jaren was er de semafoon service ondergebracht.
Ben op zoek naar allerlei informatie over deze semafoon geschiedenis gerelateerd tot deze radar.
Is er bv ergens nog een archief, waar nog info is te vinden, of een persoon die toen nog heeft gewerkt met deze semafoon service ...

#118662

Eric Van Houte

 

Even nieuw leven inblazen na enkele jaren :)

Zo klonk het bewuste gepingel: http://youtu.be/hCk3xp70pJw 

 

#118664

LVB

 

Bovenstaande blogpost leidde 8 jaar later tot een radio-interview: 

http://www.radio1.be/programmas/nieuwe-feiten/wat-was-dat-repetitieve-riedeltje-aan-het-begin-van-de-fm-band

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.