Middeleeuwse poëzie
Ze bliezen keihard op de fluit
Het meesje ging vaak in en uit
Het was met zijn vrolijk gezang
en zijn meesteres aan de gang
Mijn vrouw en de priester maakten een paar
De klerk was toen allang met haar klaar
Hij greep een wiedende non bij de mouw
Zij voelde veel, maar het was geen berouw.
Gedicht uit het Zuidwesten van het Hertogdom Brabant, circa 1325, recent ontdekt in het Mechelse stadsarchief, omgezet naar modern Nederlands door de redactie van Rick de Leeuw in De Standaard, 12 maart 2008
RSS feeds
ArtikelsPopulaire inhoud
Van vandaag:
- Bracke: ik heb me vergist, maar mijn hart bloedt
- VLD worstelt met Vlaamse geloofwaardigheid
- De les van de lente van 1995
- BHV versus migrantenstemrecht
- Agenda: demonstratie van digitale teleportatie
- Dedecker: "ik ben de helft van de VLD waard"
- Beperk de overheid tot haar core business
- Plant geen boom
- Open source doet een LAMP branden
- The Cola Index
Van altijd:
- Originele nieuwjaarswensen
- De beste foto's uit de shame-betoging
- Evolutieleer voor beginners
- Zomertijd, wintertijd en astronomische tijd
- Amerikaanse bedrijven vormen geen bedreiging voor een open internet
- 10 nieuwe uitvindingen die de wereld gaan veranderen
- Dubbele regenboog
- De TAC-test
- Werkloosheid wenkt voor belspeldellen
- Luchtfoto's van drie provincies online beschikbaar
Reacties
Briggs
woensdag, 12 maart, 2008 - 14:04Ben ik dat of klinkt dat ietwat dubbelzinnig?
yupie
woensdag, 12 maart, 2008 - 14:19Pater Luc Versteylen is nog ouder dan we dachten!
raf
woensdag, 12 maart, 2008 - 14:31Waarmee duidelijk wordt waarom deze vellen tot omslagmateriaal werden gedegradeerd. Een scheurkalender met moppen hoort ook niet thuis in een bibliotheek.
Leo Norekens
woensdag, 12 maart, 2008 - 14:46Stond het origineel er ook bij?
(Ik word een beetje achterdochtig bij woorden als "keihard" en uitdrukkingen als "aan de gang zijn" in een vertaling uit het Middelnederlands. Maar dat er toen ook frivole teksten geproduceerd werden, mag natuurlijk niet verwonderen. Het lijkt me zelfs geruststellend. Er was al zo weinig dat het leven van de Middeleeuwers draaglijk, laat staan vrolijk, kon maken.)
Elhaz
woensdag, 12 maart, 2008 - 17:50Het origineel stond in De Standaard. De vertaling was van Rick De Leeuw. Povere vertaling trouwens. Zo wordt "lijster"" plotseling "mees" etc...
LVB
woensdag, 12 maart, 2008 - 18:04Origineel:
Men bliester met basunen seer
Die lijster dede wel meneghen keer
Met wel vroliken sanghe
Inder meestersen omghanghe
Eer die pape mijn vrou bescreet
Was sijn klerc al daer ghereet
Ende greep een nonne bider mou
Bi gode si hads cleynen rou
Dat die ghoede keyser Heinrijc
Vergheven wart sekerlijk
"Ende greep een nonne bider mou" wordt vertaald als "Hij greep een wiedende non bij de mouw".
Terwijl zelfs ik begrijp dat "bider mou" betekent: bij haar mouw.
Waarom die non aan het "wieden" zou moeten zijn, is mij dus een raadsel.
En de beeldspraakwaarde van "fluit" vermindert natuurlijk ook sterk als je weet dat er in het origineel "basunen" staat.
raf
woensdag, 12 maart, 2008 - 18:55Ik herzie mijn oordeel: de vertaling van Rick De Leeuw heeft meer vernietigd dan de kleine 7 eeuwen stof.
Olav
woensdag, 12 maart, 2008 - 19:39'Povere vertaling' is volgens mij nog vriendelijk uitgedrukt...
joe
donderdag, 13 maart, 2008 - 08:28Bescherm Rick de Leeuw! Hou hem in zijn natuurlijke habitats: voor zijn spiegel in de badkamer en in de haarverfwinkel.
dendof
donderdag, 13 maart, 2008 - 09:33Wel stom om dat stuk van Keizer Hendriks dood niet te vertalen, het is juist het deel dat toelaat om het vers te dateren.
Zie ook Dante (Paradiso XXX), Jan van Boendale (Brabantsche yeesten), Lodewijk van Velthem en prophetie van Bulscamp
http://www.dbnl.org/tekst/b...
http://www.dbnl.org/tekst/b...
http://www.dbnl.org/tekst/v...
http://www.dbnl.org/tekst/v...
http://www.dbnl.org/tekst/_...
EricJans
donderdag, 13 maart, 2008 - 13:26Typisch voor cultureel katholieke Vlamingen: ze leven met de idee van een 'preutse geschiedenis' (hetgeen het succes van Brusselmans deels verklaard: met zijn profiel van 'ontpreutser').
Ze zijn zodanig cultureel onderdrukt geweest door die Roomse contrareformatie dat ze tot vandaag nog niet in de gaten hebben dat er vóór die contrareformatie helemaal niet zoveel preutsheid wás!
Die preutsheid is nog maar goed 300 jaar gemeengoed, al is ze wel altijd een christelijke strekking geweest... ze was niet de enige. En zéker niet de enige maatschappelijke.
Precies hierin werkt die contrareformatie door tot op deze dag: de verdraaide idee dat de hele christelijke geschiedenis 'preutsheid' was, dat de bijbel 'preutsheid' is.
De eerste kerken waren polygaam! Koning David had honderden vrouwen, enz. ...
De kerken hebben bvb de monogamie geleidelijk ingevoerd als rechtsbeginsel... in de eerste plaats om de vrouwen!
Maar preutsheid?
En dat christelijke priesters niet zouden mogen vrijen?
Da's ook nog maar nauwelijks 1000 jaar een idee en ankele honderden jaren gemeengoed. Onder andere Luther ging er tegen in.
De enige restrictie die je in de bijbel zélf vindt m.b.t. polygamie is deze:
'Wanneer gij een voorganger kiest; ziet toe dat het een man van één vrouw is.'
Priester? Bijbels is iedere gelovige een 'priester'.
Waarom zou een priester geen seks kunnen gehad hebben in het brabant van 1325. Natuurlijk kon hij dat!
Leo Norekens
vrijdag, 14 maart, 2008 - 11:29Iedereen zal het er wel mee eens zijn dat het origineel eleganter is dan de moderne vertaling. Maar dat heeft ook veel met de natuurlijke charme van het Middelnederlands te maken. Ik zou De Leeuw niet helemaal afschieten. Hij heeft hier en daar een offer gedaan ter wille van het rijm ("aan de gang") en het metrum ("wiedende non"), maar eenvoudig was zijn opdracht niet.
Waarom maakt hij er een wiedende non van? Goed, het metrum vraagt om drie extra lettergrepen, waarvan de eerste beklemtoond, maar waarom niet een biddende, knielende, breiende of hakende non? Wellicht wilde De Leeuw het beeld van een voorovergebogen kloosterlinge oproepen, die bij verrassing genomen wordt door de klerk... (die haar bij de mouwen vastgrijpt!?)
De 'Bazuin' is een 'fluit' geworden, conform het hedendaagse idioom. Dat is te verdedigen. Maar dan mocht de 'lijster' gewoon een 'vogel' zijn. Een 'mees' heeft, voor zover ik weet, geen frivole connotaties.
De opmerking van Luc over bazuin/fluit vind ik niet terecht. Het bespelen van een blaasinstrument wordt wel vaker als allegorie voor orale seks gebruikt, en dat is hier in het origineel ook duidelijk het geval, net als in de vertaling. Ons "moderne" woord hiervoor (dat veel ouder is dan de tabak!) gaat duidelijk ook terug op het spelen op de doedelzak (vgl. het Engelse "piper", "bagpipe", het Franse "pipeau" en de Ndl. uitdrukking "zo d'ouden zongen, zo pijpen de jongen" ...zou dat instrument ooit de rage van een generatie geweest zijn, zoals de elektrische gitaar 30 jaar geleden? De foute spellingsvariant "piepen" schijnt te verwijzen naar de piepstemmetjes van de jongeren, maar dat slaat uiteraard nergens op).
@EricJans: Natuurlijk is het celibaat geen tijdloze regel, en kwamen er tot diep in de Middeleeuwen nog gehuwde priesters voor. Maar kuisheid werd wel als een hoge deugd aangezien, en kloosterlingen werden geacht zich aan de regel te houden. Hoe dan ook, het bestaan van bovenstaand vers bewijst dat de geslachtsdrift van geestelijken in de 14de eeuw al voorwerp van gegniffel was. Preutsheid? Waarschijnlijk bestond er toen reeds een merkbare spanning tussen de formele regel en de realiteit? Of misschien was het een spanning tussen zedenpreken en liederlijk gedrag?
chris impens
vrijdag, 14 maart, 2008 - 17:24Ik vind het middeleeuws origineel eigenlijk ook niet veel zaaks. Anekdotisch gekrabbel op afgedankte bladen heeft, net zo min als graffiti, een literaire meerwaarde omdat het in het Latijn of een middeleeuwse taal is. Alsof men over vele eeuwen een carnavalsschlager of een gedicht van Rick De Leeuw opdelft en het ding zowaar ernstig neemt!
EricJans
zaterdag, 15 maart, 2008 - 00:05@ Leo:
Neenee... er was zeker preutsheid in de 14de eeuw. Maar die was niet verheven tot enig geldende christelijke moraal. Daarvoor was het wachten op de contrareformatie.
Benny Marcelo
zaterdag, 15 maart, 2008 - 00:31Chris, een literaire meerwaarde heeft het zeker niet, het heeft wel waarde als iets dat geschreven werd in een tijd dat buiten de kloostermuren nauwelijks iemand iets kon schrijven.